Goniec

Register Login

Prawo w Polsce

Prawo w Polsce

Przedstawiam Państwu kolejny artykuł z cyklu "Powroty". Do tej pory w jego ramach ukazały się następujące artykuły: "Obywatelstwo polskie dla dzieci urodzonych w Kanadzie", "Polskie dokumenty tożsamości", "Rozwód w Kanadzie i jego skutki prawne w Polsce", "Jak nabyć spadek w Polsce – zasady dziedziczenia", "Zachowek – ochrona osób najbliższych przed pominięciem w testamencie", "Jak nabyć własność nieruchomości w Polsce, nie będąc jej właścicielem – instytucja zasiedzenia", "Podział majątku małżonków po rozwodzie – według prawa polskiego", "Testament w Polsce – jak sporządzić ważny dokument", "Ustalenie ojcostwa dziecka – według prawa polskiego", "Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka – według prawa polskiego", "Darowizna w Polsce – czyli jak skutecznie przekazać majątek najbliższym za życia", "Dział spadku – według prawa polskiego", "Podatek od spadków i darowizn w Polsce", "Obowiązki alimentacyjne między byłymi małżonkami", "Kontakty z dzieckiem po rozwodzie według prawa polskiego", "Zapis windykacyjny – nowy sposób rozporządzania majątkiem po śmierci", "Sposoby uniknięcia zapłaty zachowku – w świetle polskiego prawa spadkowego", "Odrzucenie spadku jako sposób na uniknięcie długów spadkowych", "Konto bankowe w Polsce – co się z nim dzieje po naszej śmierci?", "Intercyza w Polsce jako sposób na uniknięcie długów współmałżonka" oraz "Spadek po dalekim krewnym – skutki podatkowe".

Skrzypek-PaliwodaW związku ze zbliżającymi się świętami Bożego Narodzenia i czasem przedświątecznych prezentów, w dzisiejszym artykule omówię bardzo ważną kwestię bezpieczeństwa zawieranych transakcji przedświątecznych. Niby to oczywiste, że trzeba czytać umowę przed podpisaniem, ale ilu z nas to naprawdę robi? Ostatnio zgłosił się do mnie klient z umową ubezpieczenia. Problem powstał, kiedy firma wypłaciła odszkodowanie zgodnie z umową, ale niezgodnie z oczekiwaniami klienta. Okazało się przy okazji, że – mimo stosownej adnotacji w umowie – klient nie zapoznał się z ogólnymi warunkami umowy. No i kłopot. To nie w tym rzecz, czy wierzymy klientowi, czy nie (zresztą, dlaczego by nie wierzyć?). Problem w tym, żeby przekonać do tego sąd. A nie ma co ukrywać – jeżeli ktoś podpisał się pod oświadczeniem, że zapoznał się z warunkami umowy albo że otrzymał dokument do ręki, to udowodnienie, że było inaczej, niż poświadczyło się własnoręcznym podpisem, jest trudne.
Jednak czytanie to nie wszystko, należy zawsze zachować czujność do samego końca transakcji, tj. podpisania umowy. Zdarzyło się bowiem tak, iż pomimo tego, iż strony negocjowały postanowienia umowy bardzo długo i uważnie, niestety zabrakło uwagi przy samym podpisywaniu umowy. Trudno w to uwierzyć, ale moi klienci nie przeczytali umowy przed podpisaniem i choć kontrahentem była ogromna firma, treść podpisanej umowy odbiegała w istotny sposób od uzgodnionej z nimi wersji.
Nic prostszego – wpłacasz pieniądze do banku, by odebrać je po upływie określonego czasu wraz z odsetkami. Chcesz pożyczyć gotówkę na przedświąteczne zakupy i potem oddać w ratach. Gdzie tu miejsce na niemiłe niespodzianki? Czy w umowie mogła być jakaś pułapka? Na co zwracać uwagę, szukając produktów finansowych?
Po pierwsze i przede wszystkim, wybierając kredyt gotówkowy, należy kierować się rzetelnymi informacjami, które można uzyskać u konsultanta w banku lub czytając dokładnie regulaminy i tabele opłat i prowizji. Podejmując decyzję o zadłużeniu się, nie warto wierzyć reklamom, gdyż może to być zła decyzja. Choć w reklamach kredytów konsumenckich zawsze powinny być wyszczególnione: stopa oprocentowania, opłaty zwiększające koszt kredytu, całkowita kwota kredytu, RRSO, czas trwania umowy, kwoty do spłaty oraz wysokość raty – gdyż taki obowiązek przewiduje ustawa o kredycie konsumenckim z dnia 18 maja 2011 roku, to jednak zwykle informacje te są podane małym drukiem. Wszelkie wymienione wcześniej dane powinny być również wymienione w umowie kredytowej, jeśli do podpisywania takowej dojdzie. Warto nie spieszyć się i na spokojnie zapoznać się z umową, aby potem nie żałować. Podobnie należy postępować przy zawieraniu umów o konto osobiste czy lokatę. Warto bowiem pamiętać, że obowiązują nas zasady, spisane w umowie, a nie to, co zawarte w reklamie, ulotkach czy przedstawione przez konsultanta.
Banki, chcąc przyciągnąć pieniądze klientów wprowadzają do swej oferty wyżej niż dotychczas oprocentowane lokaty. Niestety robią tak zwykle z myślą o tych, którzy jeszcze ich klientami nie są – korzystniej oprocentowane są jedynie nowo zakładane lokaty. Jeśli założyłeś lokatę wcześniej, promocyjna oferta banku może jej już nie obejmować.
Dobrze wiedzieć, jak bank, któremu powierzasz oszczędności, radzi sobie na rynku, jak reaguje na wahania inflacji i zmiany stóp procentowych NBP. To szczególnie ważne, jeśli deponujesz pieniądze na lokacie o zmiennym oprocentowaniu. Lokata oprocentowana według zmiennej stopy procentowej jest korzystna w warunkach rosnącej inflacji i stóp procentowych NBP.
Sposób naliczania odsetek ma znaczący wpływ na wielkość twego zysku z lokaty. Niestety, banki potrafią niemile zaskoczyć klientów, zastępując obiecaną w umowie kapitalizację kwartalną na roczną lub kapitalizację po upływie okresu lokaty. Możesz jednak przechytrzyć bank, przedłużając kilkakrotnie krótkoterminową lokatę, zamiast lokować pieniądze na dłuższy okres.
Zwróć też uwagę na to, co zrobi bank, gdy nie stawisz się na czas, by odebrać ulokowane pieniądze wraz z odsetkami. Zazwyczaj banki rolują lokaty, czyli przedłużają je automatycznie na następny taki sam okres. Twój bank może się jednak zachować inaczej – lokata może po zakończeniu umowy pozostać na nieoprocentowanym rachunku.
Warto również wiedzieć, na jakich warunkach możesz zerwać lokatę. Najczęściej bank zwróci ci tylko kwotę, jaką zdeponowałeś, bez odsetek, w najlepszym razie możesz zyskać niskie oprocentowanie (np. jak na rachunkach a vista).
Jeśli nie dasz bankowi zarobić, zrywając umowę w krótkim czasie, możesz liczyć się nawet z koniecznością poniesienia pewnych opłat manipulacyjnych.
Polskie Ministerstwo Sprawiedliwości stworzyło specjalny program rządowy promujący wiedzę Polaków zapobiegającą oszustwom i nadużyciom ze strony nieuczciwych firm. Oto kilka zasad propagowanych przez ten program:
Chcesz zaciągnąć bezpieczną pożyczkę? Zapamiętaj cztery zasady:
1. Sprawdź wiarygodność firmy. Listę podmiotów objętych nadzorem finansowym można znaleźć na stronie: www.knf.gov.pl, a także sprawdzić pod bezpłatnym numerem infolinii: 800 290 479.
2. Policz całkowity koszt pożyczki. Sprawdź, jaka jest całkowita kwota do zapłaty. Każdy podmiot udzielający pożyczki zobowiązany jest do poinformowania o wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania pożyczki (RRSO) oraz o całkowitej kwocie do zapłaty.
3. Dokładnie przeczytaj umowę. Uważaj, pod czym się podpisujesz – koszt pożyczki może się okazać znacznie wyższy, niż oczekujesz.
Szczególnie zwróć uwagę na następujące elementy:
– czy oprocentowanie pożyczki nie jest znacznie wyższe niż inne oferty na rynku;
– czy firma wymaga wniesienia wysokiego zabezpieczenia pożyczki, zanim pożyczka zostanie udzielona – brak terminowego spłacania pożyczki może się wiązać z utratą zabezpieczenia, którego wartość najczęściej znacznie przewyższa kwotę zadłużenia albo które może mieć dla nas wartość sentymentalną;
– czy zapisy umowy uprawniają firmę do wyznaczenia zabezpieczenia w przyszłości, wedle uznania firmy;
– czy pojawiają się dodatkowe opłaty zapisane w umowie, np. za rozpatrzenie wniosku, za wydanie decyzji, prowizje, opłaty za wizyty przedstawiciela pożyczkodawcy w domu, ubezpieczenia – jeśli tak, to policz je, suma tych opłat może znacznie podwyższać koszt pożyczki (być może firma w ogóle nie zamierza udzielić pożyczki, a jedynie pobrać opłaty ponoszone przez klienta z góry!).
Jeżeli nie rozumiesz jakiegoś zapisu w umowie, poproś o wyjaśnienie. Warto pytać o szczegóły. W wypadku wątpliwości należy poprosić o wzorce dokumentów i skonsultować je z prawnikiem lub inną kompetentną osobą.
4. Nie podpisuj, jeśli nie rozumiesz. Nie należy korzystać z usług finansowych, których się nie rozumie. Jeśli oferujący usługi nie chce lub nie potrafi wyjaśnić ich zasad, lepiej zrezygnować z takiej propozycji.
Chcesz bezpiecznie ulokować pieniądze? Zapamiętaj cztery zasady:
1. Sprawdź, czy firma objęta jest nadzorem państwowym. Czy podmiot gromadzący pieniądze jest nadzorowany przez Komisję Nadzoru Finansowego?
Listę podmiotów objętych nadzorem finansowym można znaleźć na stronie: www.knf.gov.pl, a także sprawdzić pod bezpłatnym numerem infolinii: 800 290 479.
2. Pamiętaj, że wysoki zysk to duże ryzyko. Czy obiecany zysk znacznie przekracza inne oferty na rynku?
– Inwestując swój kapitał, ponosisz ryzyko nie tylko nieuzyskania oferowanego zysku, ale wręcz utraty części bądź całości wpłaconych pieniędzy.
– Sytuacja taka jest tym bardziej prawdopodobna, im większy zysk jest obiecywany.
W praktyce najbezpieczniejsze inwestycje to lokaty w bankach lub obligacje emitowane przez Skarb Państwa.
3. Dokładnie przeczytaj umowę. Szczególnie zwróć uwagę na następujące elementy:
– czy firma wymienia okoliczności, w których nie wypłaci części bądź całości przyjętych pieniędzy,
– czy w umowie występuje obowiązek poniesienia opłaty za przechowanie pieniędzy.
Przy występowaniu wspomnianych klauzul w umowie należy rozważyć celowość korzystania z usług takiej firmy i powierzania jej swoich pieniędzy. Warto pytać o szczegóły. W wypadku wątpliwości należy poprosić o wzorce dokumentów i skonsultować je z prawnikiem lub inną kompetentną osobą.
4. Nie podpisuj, jeśli nie rozumiesz. Nie należy korzystać z usług finansowych, których się nie rozumie. Jeśli oferujący usługi nie chce lub nie potrafi wyjaśnić ich zasad, lepiej zrezygnować z takiej propozycji.
Jednym słowem, zanim coś podpiszesz – przeczytaj uważnie. Zwłaszcza tekst napisany drobnym drukiem. Nie przejmuj się, że osoba czekająca na podpis jest zniecierpliwiona lub zapewnia, że wszystko jest w jak najlepszym porządku. Przy podpisywaniu dokumentów należy zachować zasady takie jak za kierownicą: ograniczonego zaufania. Jeżeli czegoś nie rozumiesz, zawsze możesz pójść do polskiego adwokata. Po podpisaniu czasem już nic nie można zrobić. Oczywiście lepiej poradzić się adwokata później, niż wcale (a może w umowie są niedozwolone klauzule umowne, lub z innychpowodów umowa będzie nieważna). Jednak niewątpliwie lepiej zapobiegać, niż leczyć.

Monika Skrzypek-Paliwoda
adwokat reprezentująca w całym kraju sprawy Polaków powracających do Ojczyzny, prowadząca Kancelarię Adwokacką w Polsce

 


Przedstawiam Państwu kolejny artykuł z cyklu "Powroty". Do tej pory w jego ramach ukazały się następujące artykuły: "Obywatelstwo polskie dla dzieci urodzonych w Kanadzie", "Polskie dokumenty tożsamości", "Rozwód w Kanadzie i jego skutki prawne w Polsce", "Jak nabyć spadek w Polsce – zasady dziedziczenia", "Zachowek – ochrona osób najbliższych przed pominięciem w testamencie", "Jak nabyć własność nieruchomości w Polsce, nie będąc jej właścicielem – instytucja zasiedzenia", "Podział majątku małżonków po rozwodzie – według prawa polskiego", "Testament w Polsce – jak sporządzić ważny dokument", "Ustalenie ojcostwa dziecka – według prawa polskiego", "Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka – według prawa polskiego", "Darowizna w Polsce – czyli jak skutecznie przekazać majątek najbliższym za życia", "Dział spadku – według prawa polskiego", "Podatek od spadków i darowizn w Polsce", "Obowiązki alimentacyjne między byłymi małżonkami", "Kontakty z dzieckiem po rozwodzie według prawa polskiego", "Zapis windykacyjny – nowy sposób rozporządzania majątkiem po śmierci", "Sposoby uniknięcia zapłaty zachowku – w świetle polskiego prawa spadkowego", "Odrzucenie spadku jako sposób na uniknięcie długów spadkowych", "Konto bankowe w Polsce – co się z nim dzieje po naszej śmierci?" oraz "Intercyza w Polsce jako sposób na uniknięcie długów współmałżonka".


Skrzypek-PaliwodaW dzisiejszym artykule omówię skutki podatkowe otrzymania spadku od dalekiego krewnego lub osoby obcej na gruncie polskich przepisów podatkowych.


Nabycie w drodze spadku rzeczy lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Polski podlega co do zasady opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Wysokość podatku zależy od stopnia pokrewieństwa ze spadkodawcą. Tylko najbliższa rodzina, po spełnieniu prawem wymaganych warunków, jest zwolniona z podatku. W Polsce wyodrębnione zostały trzy grupy podatkowe.


Dalecy krewni i osoby obce względem spadkodawcy należą do trzeciej grupy podatkowej. Tu obciążenia podatkowe są najwyższe i wynoszą odpowiednio 12 proc., 16 proc. lub 20 proc.
Podatek naliczany jest według skali od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku. Dla nabywców zaliczanych do trzeciej grupy podatkowej kwota wolna wynosi 4902 zł. Do wartości rzeczy nabytych od tej samej osoby dolicza się wartość rzeczy wcześniej nabytych od tej samej osoby w ciągu 5 lat.
W podatku od spadków i darowizn podatnik jednak sam nie dokonuje obliczenia podatku. Podatnik ma obowiązek jedynie złożyć zeznanie podatkowe na druku SD-3 w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przeważnie jest to upływ 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku lub od rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia.
W składanym zeznaniu podatnik określa osobę spadkodawcy i nabyty majątek. Na tej podstawie naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję, w której określi wysokość podatku. Termin płatności podatku wynosi 14 dni od doręczenia decyzji spadkobiercy.
Należy pamiętać, iż podstawę opodatkowania będzie stanowiła czysta wartość spadku, tj. po potrąceniu długów i ciężarów. Wartość spadku określa się na podstawie stanu z dnia nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.
Do długów i ciężarów spadkowych zalicza się m.in. obowiązek wykonania polecenia lub zapisu, koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy (gdy nie były pokryte z jego majątku), koszty pogrzebu spadkodawcy łącznie z nagrobkiem (jeśli nie zostały pokryte z zasiłku pogrzebowego, lub majątku spadkodawcy), koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, wypłaty z tytułu zachowku lub inne określone w przepisach prawa cywilnego.
Wartość przedmiotów spadkowych określa sam spadkodawca, urząd skarbowy przyjmuje tak podaną wartość pod warunkiem, iż odpowiada ona wartości rynkowej. Wartość tę ustala się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z dnia powstania obowiązku podatkowego.
Możliwe jest jednak indywidualne wskazanie cech danego przedmiotu wpływających na zmniejszenie jego wartości, np. gdy dana nieruchomość jest bardzo stara, nieremontowana od wielu lat, ma utrudniony dostęp do drogi publicznej lub uciążliwe sąsiedztwo.
Gdy organ podatkowy nie akceptuje wskazanej w zeznaniu wyceny wezwie spadkodawcę do jej podwyższenia i poda przedział cenowy istniejący na rynku dla danej rzeczy.
Jeżeli nabywca nie dokona korekty wskazanej wartości, naczelnik urzędu skarbowego zatrudni rzeczoznawcę, który wykona wycenę odziedziczonej rzeczy. Gdy wartość wskazana przez rzeczoznawcę będzie znacząco różnić się od wskazanej w zeznaniu, koszty wyceny poniesie spadkobierca.
Istnieje jednak sytuacja, gdy spadkobierca z III grupy podatkowej może być zwolniony z podatku. Następuje to w przypadku, gdy spadkobierca nabył dom lub mieszkanie od osoby, nad którą sprawował opiekę, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym, przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisu przez notariusza.
Nie wlicza się w tej sytuacji do podstawy opodatkowania czystej wartości nieruchomości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m kw. powierzchni użytkowej. Podatnik taki jest zwolniony z opodatkowania pod warunkiem nieposiadania własnego mieszkania własnościowego, komunalnego lub nawet umowy najmu (chyba że przekaże go dzieciom, wnukom, Skarbowi Państwa lub gminie).
Nabywca taki musi w ciągu 1 miesiąca złożyć zeznanie SD-3 i wskazać w nim informacje o majątku, jednocześnie w uwagach do zeznania musi poinformować naczelnika urzędu skarbowego, iż zamierza skorzystać ze zwolnienia w ramach ulgi mieszkaniowej. Jeśli wszystkie warunki zostaną spełnione, naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję, w której przyzna ulgę.
Aby nie stracić zwolnienia musi on zamieszkać w odziedziczonym lokalu i nie można dokonać jego zbycia w ciągu 5 lat od dnia złożenia zeznania lub od dnia zamieszkania w nabytym lokalu – gdy przed złożeniem zeznania w nim nie mieszkał (musi to nastąpić w ciągu roku od dnia złożenia zeznania).
Fakt zamieszkania w danym lokalu musi być potwierdzony zameldowaniem na pobyt stały.
Nabywając spadek, należy więc pamiętać o konieczności rozliczenia z urzędem skarbowym, jednak umiejętne stosowanie przepisów prawa lub skorzystanie z pomocy adwokata pozwoli w niektórych przypadkach uniknąć zapłaty podatku i pozwoli w pełni cieszyć się odziedziczonym majątkiem.


Monika Skrzypek-Paliwoda

adwokat
reprezentująca w całym kraju sprawy Polaków powracających do Ojczyzny,
prowadząca Kancelarię Adwokacką 
w Polsce

Zobacz tutaj

Ostatnio zmieniany piątek, 26 październik 2012 20:19

Skrzypek-PaliwodaPrzedstawiam Państwu kolejny artykuł z cyklu "Powroty". Do tej pory w jego ramach ukazały się następujące artykuły: "Obywatelstwo polskie dla dzieci urodzonych w Kanadzie", "Polskie dokumenty tożsamości", "Rozwód w Kanadzie i jego skutki prawne w Polsce", "Jak nabyć spadek w Polsce – zasady dziedziczenia", "Zachowek – ochrona osób najbliższych przed pominięciem w testamencie", "Jak nabyć własność nieruchomości w Polsce, nie będąc jej właścicielem – instytucja zasiedzenia", "Podział majątku małżonków po rozwodzie – według prawa polskiego", "Testament w Polsce – jak sporządzić ważny dokument", "Ustalenie ojcostwa dziecka – według prawa polskiego", "Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka – według prawa polskiego", "Darowizna w Polsce – czyli jak skutecznie przekazać majątek najbliższym za życia", "Dział spadku – według prawa polskiego", "Podatek od spadków i darowizn w Polsce", "Obowiązki alimentacyjne między byłymi małżonkami", "Kontakty z dzieckiem po rozwodzie według prawa polskiego", "Zapis windykacyjny – nowy sposób rozporządzania majątkiem po śmierci", "Sposoby uniknięcia zapłaty zachowku – w świetle polskiego prawa spadkowego", "Odrzucenie spadku jako sposób na uniknięcie długów spadkowych" oraz "Konto bankowe w Polsce – co się z nim dzieje się po naszej śmierci?".

W dzisiejszym artykule omówię skutki umowy intercyzy zawieranej między małżonkami i jej wpływu na odpowiedzialności za długi współmałżonka.

Z dniem zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami powstaje ustrój wspólności majątkowej. Jeśli małżonkowie chcą mieć rozdzielność majątkową, muszą w tym celu zawrzeć umowę majątkową. Prawo rodzinne przewiduje również przypadki, kiedy rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa, np. w przypadku orzeczenia separacji. Umowny ustrój rozdzielności może przybrać jedną z dwóch postaci. Może to być rozdzielność majątkowa określana jako zwykła albo rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków. Aby wprowadzić rozdzielność majątkową, małżonkowie muszą udać się do notariusza. Umowy majątkowe wymagają dla swojej ważności formy aktu notarialnego. Oznacza to, że jeśli ta forma nie zostanie zachowana, umowa taka będzie bezwzględnie nieważna.

Tylko majątki osobiste
Umowa ustanawiająca rozdzielność majątkową może zostać zawarta w każdej chwili. Może to nastąpić zarówno przed zawarciem związku małżeńskiego, jak i podczas jego trwania. Wystarczy zgoda obojga małżonków, bo to do nich należy decyzja, że rozdzielność odpowiada ich potrzebom bardziej niż wspólność majątkowa. Jeśli rozdzielność ustanawia sąd, muszą wystąpić ważne powody, aby mógł on wydać takie orzeczenie.
W wyniku wyłączenia wspólności majątkowej przestaje istnieć majątek wspólny. Istnieją jedynie majątki osobiste żony i męża. Jeśli małżonkowie zawarli umowę przed wstąpieniem w związek małżeński, majątek wspólny w ogóle nie powstanie. Natomiast jeśli ustanowienie rozdzielności majątkowej nastąpi po zawarciu małżeństwa, to majątek wspólny przestaje istnieć z momentem zwarcia umowy. W tym przypadku istniejący wcześniej majątek wspólny małżonków przekształca się z chwilą podpisania umowy z mocy prawa w majątek, do którego mają zastosowanie przepisy regulujące współwłasność w częściach ułamkowych. Udziały każdego z małżonków w takim majątku będą należały do ich majątków osobistych.
Majątki małżonków pozostaną względem siebie w takich relacjach jak majątki osób sobie obcych. Każdy z małżonków będzie mógł samodzielnie decydować o losach swoich rzeczy. Jeśli np. przed zawarciem umowy małżonkowie byli właścicielami nieruchomości, to po wprowadzeniu rozdzielności majątkowej każdy z nich będzie miał w niej udział i będzie mógł go sprzedać albo obciążyć. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyklucza wspólnego nabywania przez małżonków przedmiotów majątkowych. Jednak przybierze ono postać nabycia udziału we współwłasności albo w innym prawie majątkowym. Udziały te wejdą do majątków osobistych żony oraz męża.
Istota umownej rozdzielności majątkowej polega na tym, że każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później. Zawierając taką umowę, małżonkowie mogą w niej postanowić o podziale majątku objętego uprzednio wspólnością oraz dokonać rozliczeń z tytułu nakładów poczynionych wcześniej z majątku wspólnego na majątek osobisty oraz z majątku osobistego na majątek wspólny. Wprowadzenie rozdzielności majątkowej powoduje, że majątki małżonków są autonomiczne. Zarówno żona, jak i mąż samodzielnie zarządzają swoim majątkiem i nie muszą uzyskiwać zgody drugiego z nich na dokonanie jakiejkolwiek czynności. Nie ma też obowiązku informowania go o stanie majątku i o ustanowionych obciążeniach. Małżonkowie nie są też uprawnieni do współposiadania i współkorzystania z majątku drugiego małżonka. Jedynym wyjątkiem jest mieszkanie należące do jednego z małżonków.

Z wyrównaniem dorobków
Małżonkowie, którzy nie chcą mieć majątku wspólnego, mogą ustanowić również rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku osobistego po zawarciu umowy majątkowej (np. kupno mieszkania). Ustrój ten tym różni się od zwykłej rozdzielności, że po jego ustaniu, np. po rozwiązaniu umowy albo po rozwodzie, między małżonkami nastąpi wyrównanie dorobków. Rozdzielność ta ustaje w przypadku śmierci jednego z małżonków, uznania go za zmarłego, orzeczenia rozwodu albo unieważnienia małżeństwa, orzeczenia separacji, ubezwłasnowolnienia małżonka albo ogłoszenia jego upadłości. Ustrój ustaje także, gdy małżonkowie rozwiążą albo zmienią łączącą ich umowę majątkową. Spowoduje to powstanie wspólności majątkowej.
Na skutek ustania rozdzielności majątkowej małżonek, którego dorobek jest mniejszy, może żądać wyrównania dorobków. Wyrównanie może nastąpić przez zapłatę albo przez przeniesienie prawa np. własności albo użytkowania wieczystego nieruchomości. Ma to na celu usunięcie dysproporcji między majątkami małżonków. Nierówność majątków może powstać poprzez podział ról w małżeństwie, np. kiedy mąż pracował, żona zajmowała się domem i dziećmi. Aby ustalić dorobki, małżonkowie muszą obliczyć, o jaką wartość wzrósł ich majątek po zawarciu umowy. Te wartości należy dodać do siebie i podzielić przez dwa.

Przymusowa rozdzielność
Rozdzielność majątkowa może także powstać w wyniku działania przepisów prawa, niezależnie od woli małżonków albo na skutek orzeczenia sądu, które znosi wspólność majątkową i zastępuje ją ustrojem rozdzielności. Stanie się tak, kiedy zaistnieją określone w przepisach przypadki. Wyłączenie wspólności majątkowej i wprowadzenie rozdzielności następuje w przypadku orzeczenia ubezwłasnowolnienia męża albo żony, ogłoszenia upadłości jednego z małżonków oraz orzeczenia separacji. W przypadku gdy sąd orzeknie ubezwłasnowolnienie, z chwilą kiedy orzeczenie stanie się prawomocne, majątek wspólny małżonków przestaje istnieć. Ulega on przekształceniu z mocy samego prawa we współwłasność w częściach ułamkowych.


W takiej sytuacji mimo powstania rozdzielności majątkowej między małżonkami nadał trwa wspólność najmu. To samo dotyczy powstania rozdzielności majątkowej na skutek ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków. Wynika to z prawa cywilnego, które wprowadza wspólność najmu, niezależnie od istniejącego ustroju majątkowego, jeśli podpisanie umowy najmu nastąpiło w czasie trwania małżeństwa, a lokal ma służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Mimo to sąd może z ważnych powodów na żądanie jednego z małżonków znieść wspólność najmu.
Co do zasady, udziały małżonków są równe i wchodzą do ich majątków osobistych. Rozdzielność majątkowa powstanie także, jeśli – choć w praktyce zdarza się to bardzo rzadko – sąd orzeknie o ubezwłasnowolnieniu obojga małżonków. Ponadto wspólność ustawowa ustaje z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków. Sąd wyda takie postanowienie, jeśli uwzględni wniosek o ogłoszenie upadłości. Orzeczenie jest skuteczne z dniem wydania. Powoduje ono powstanie między małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej, który trwa od chwili wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości do czasu umorzenia, uchylenia albo zakończenia postępowania upadłościowego. Jeśli postępowanie upadłościowe zostanie zakończone, pomiędzy małżonkami powstanie ustawowy ustrój majątkowy.
Poza tym każdy z małżonków może żądać, żeby rozdzielność majątkowa została ustanowiona przez sąd. Małżonek może wystąpić z takim żądaniem, jeśli ma ważne powody, np. z uwagi na konflikt między małżonkami wystąpią trudności w korzystaniu z przedmiotów należących do majątku wspólnego czy też działania jednego z małżonków zagrażają majątkowi wspólnemu. Z powyższym powództwem można wystąpić w każdym czasie trwania małżeństwa. Jeśli sąd uwzględni żądanie, wskaże w orzeczeniu dzień, od kiedy rozdzielność powstanie. Jeśli sąd nie wskaże takiej daty, to małżonek ma prawo domagać się, aby sąd uzupełnił wyrok w tym zakresie. Każdy małżonek może żądać, by rozdzielność majątkowa została ustanowiona przez sąd.


Monika Skrzypek-Paliwoda
adwokat reprezentująca w całym kraju sprawy Polaków powracających
do Ojczyzny, prowadząca
Kancelarię Adwokacką w Polsce

Skrzypek-PaliwodaSzanowni Czytelnicy, przedstawiam Państwu kolejny artykuł z cyklu "Powroty". Do tej pory ukazały się następujące teksty: "Obywatelstwo polskie dla dzieci urodzonych w Kanadzie", "Polskie dokumenty tożsamości", "Rozwód w Kanadzie i jego skutki prawne w Polsce", "Jak nabyć spadek w Polsce – zasady dziedziczenia", "Zachowek – ochrona osób najbliższych przed pominięciem w testamencie", "Jak nabyć własność nieruchomości w Polsce, nie będąc jej właścicielem – instytucja zasiedzenia", "Podział majątku małżonków po rozwodzie – według prawa polskiego", "Testament w Polsce – jak sporządzić ważny dokument", "Ustalenie ojcostwa dziecka – według prawa polskiego", "Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka – według prawa polskiego", "Darowizna w Polsce – czyli jak skutecznie przekazać majątek najbliższym za życia", "Dział spadku – według prawa polskiego", "Podatek od spadków i darowizn w Polsce", "Obowiązki alimentacyjne między byłymi małżonkami", "Kontakty z dzieckiem po rozwodzie według prawa polskiego", "Zapis windykacyjny – nowy sposób rozporządzania majątkiem po śmierci", "Sposoby uniknięcia zapłaty zachowku – w świetle polskiego prawa spadkowego" oraz "Odrzucenie spadku jako sposób na uniknięcie długów spadkowych".

W dzisiejszym artykule omówię sytuację prawną konta bankowego założonego w Polsce w przypadku śmierci właściciela lub współwłaściciela rachunku.

Pełnomocnictwo do rachunku bankowego
Każdy z nas może udzielić innej osobie pełnomocnictwa do swojego rachunku bankowego. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, pełnomocnictwo to co do zasady wygasa z chwilą śmierci którejkolwiek ze stron, czyli pełnomocnika albo mocodawcy (tj. udzielającego pełnomocnictwa), chyba że w pełnomocnictwie z przyczyn uzasadnionych zastrzeżono inaczej. Musi to jednak wynikać z treści stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.
Nie każde pełnomocnictwo może jednak pozostawać w mocy po śmierci pełnomocnika lub mocodawcy. W przypadku umowy rachunku bankowego nie ma możliwości udzielenia pełnomocnictwa niewygasającego w momencie śmierci mocodawcy. Warto zauważyć, że wypłata środków z rachunku przez pełnomocnika dokonana po śmierci posiadacza rachunku, a przed poinformowaniem banku o śmierci jest sprzeczna z prawem i może skutkować roszczeniem banku o naprawienie szkody lub oskarżeniem o dokonanie oszustwa na szkodę banku.

Wypłata środków z rachunku bankowego po śmierci posiadacza rachunku
Wypłata środków z rachunku bankowego po śmierci posiadacza rachunku może nastąpić jedynie na rzecz spadkobierców, którzy przedstawią postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia, czyli innymi słowy po przedstawieniu jednego z ww. dokumentów, które potwierdzają z punktu widzenia prawnego uprawnienia do podjęcia środków po zmarłym posiadaczu rachunku. Wypłata na rzecz każdego ze spadkobierców następuje w proporcji właściwej do nabytego udziału spadkowego. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uzyskuje się na skutek przeprowadzenia postępowania spadkowego w sądzie poprzez złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku (na podstawie testamentu lub zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego w przypadku braku testamentu). Akt poświadczenia dziedziczenia sporządza notariusz i ma on taką samą moc prawną jak postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
W przypadku małżonków, jeśli zmarły małżonek posiadał na swoim indywidualnym rachunku bankowym środki pieniężne objęte wspólnością ustawową (przede wszystkim wynagrodzenie), pozostały przy życiu małżonek ma prawo żądać wypłaty połowy środków z rachunku bankowego (jako jego części ze wspólności majątkowej), natomiast druga połowa środków podlega dziedziczeniu i jest wypłacana po przedstawieniu ww. dokumentów spadkowych.

Wspólny rachunek bankowy
Zgodnie z art. 51a ustawy Prawo bankowe osoby fizyczne mogą zakładać wspólne rachunki bankowe. Oznacza to, że, o ile umowa nie stanowi inaczej, każdy ze współposiadaczy rachunku może swobodnie dysponować wszystkimi środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku oraz wypowiedzieć umowę ze skutkiem dla pozostałych współposiadaczy. Umowa rachunku wspólnego może zawierać dodatkowe postanowienia na wypadek śmierci jednego ze współposiadaczy rachunku. W takiej sytuacji można na przykład postanowić w umowie, że ulega ona rozwiązaniu, a środki są wypłacane żyjącemu współposiadaczowi albo że rachunek ulega przekształceniu w rachunek indywidualny żyjącego współposiadacza. Ponadto można zastrzec w umowie, że w miejsce zmarłego współposiadacza wchodzą jego spadkobiercy lub inna osoba. Powyższe przepisy nie wpływają na uprawnienia spadkobierców zmarłego do dochodzenia swoich praw wobec żyjących posiadaczy, lecz nie od banku, który prawidłowo wykonał postanowienia umowne rachunku wspólnego.
Niedopuszczalna jest blokada rachunku wspólnego przez bank w przypadku śmierci jednego z jego posiadaczy, nawet jeśli umowa nie zawiera postanowień co do istnienia rachunku po śmierci jednego z jego posiadaczy.

Koszty pogrzebu
Na podstawie art. 55 ustawy Prawo bankowe, w przypadku śmierci posiadacza rachunku, bank zobowiązany jest wypłacić kwotę wydatkowaną na koszty pogrzebu posiadacza rachunku. Bank jest zobowiązany wypłacić zwrot powyższych kosztów do wysokości salda rachunku. Wypłata ta następuje na rzecz osoby, która przedstawiła rachunki potwierdzające wysokość kosztów poniesionych przez nią w związku z pogrzebem. Wysokość wypłaty nie może jednak przekraczać kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Trzeba podkreślić, że nie ma tutaj znaczenia, czy osoba wnosząca o zwrot kosztów pogrzebu jest spadkobiercą zmarłego. Wypłacona kwota nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku. Ocena, które koszty są zgodne ze zwyczajami, należy do banku, jednak nie może on odmówić kosztów: wystawienia nagrobka, trumny, miejsca pochówku, odzieży dla zmarłego, uroczystości pogrzebowej i stosownych zawiadomień.
Jak już wcześniej zostało wspomniane, bank jest zobowiązany wypłacić zwrot powyższych kosztów do wysokości salda rachunku. Bank nie ma prawa wypłacić więcej niż suma środków na rachunku, nawet jeśli zmarły posiadacz miał prawo do korzystania z kredytu odnawialnego, gdyż obciążałoby to spadkobierców posiadacza. Koszty pogrzebu nie mogą być pokryte z rachunku wspólnego, którego współposiadaczem był zmarły.

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci
Art. 56 ustawy Prawo bankowe daje posiadaczowi rachunku oszczędnościowego, oszczędnościowo-rozliczeniowego lub lokaty terminowej prawo do wydania bankowi polecenia wypłaty z rachunku środków po swojej śmierci następującym osobom:
• małżonkowi,
• wstępnym (dzieciom, wnukom itd.),
• zstępnym (rodzicom, dziadkom itd.),
• rodzeństwu.
Liczba wydanych dyspozycji jest nieograniczona – można wydać polecenie, aby bank wypłacił różne kwoty np. żonie i dzieciom.
Suma wypłat na podstawie tych dyspozycji nie może być jednak wyższa niż dwudziestokrotne przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku (obecnie to przeciętne wynagrodzenie wynosi ponad 3 tysiące złotych brutto, a zatem limit przekracza 60 tysięcy złotych).
W przypadku gdy łączna suma dyspozycji przekracza dozwolony limit, dyspozycja wydana później ma pierwszeństwo przed dyspozycją wydaną wcześniej. Kwoty wypłacone na podstawie dyspozycji posiadacza nie wchodzą do spadku po nim.
Osoby, którym wypłacono kwoty przekraczające limit opisany powyżej, zobowiązane są do ich zwrotu spadkobiercom posiadacza, gdyż tylko kwoty do dozwolonego limitu są wyłączone ze spadku po posiadaczu rachunku.

Podsumowując, należy podkreślić, iż środki zgromadzone na rachunku bankowym w Polsce nie przepadają, lecz przechodzą na rzecz naszych spadkobierców. Jednak aby tak się stało, osoby te muszą przeprowadzić – najbezpieczniej za pośrednictwem polskiego adwokata – postępowanie sądowe w zakresie stwierdzenia nabycia spadku i rozliczenie spadku przed polskim urzędem skarbowym.
Spadkodawca może też ułatwić pobór zgromadzonych środków finansowych poprzez ustanowienie pełnomocnictwa na wypadek śmierci, ale tylko do ograniczonej ustawowo kwoty.
Należy zwrócić uwagę, iż polski adwokat może również pomóc w ustaleniu składu spadku, gdy do końca nie orientujemy się, jaki majątek bliska nam osoba pozostawiła w Polsce, w tym również poszukiwaniu kont bankowych i ustalaniu ich stanu finansowego w momencie śmierci spadkodawcy.

Monika Skrzypek-Paliwoda
adwokat
reprezentująca w całym kraju sprawy Polaków powracających do Ojczyzny,
prowadząca Kancelarię Adwokacką
w Polsce

Zobacz tutaj

Skrzypek-PaliwodaSzanowni Czytelnicy, przedstawiam Państwu kolejny artykuł z cyklu "Powroty". Do tej pory ukazały się następujące teksty: "Obywatelstwo polskie dla dzieci urodzonych w Kanadzie", "Polskie dokumenty tożsamości", "Rozwód w Kanadzie i jego skutki prawne w Polsce", "Jak nabyć spadek w Polsce – zasady dziedziczenia", "Zachowek – ochrona osób najbliższych przed pominięciem w testamencie", "Jak nabyć własność nieruchomości w Polsce, nie będąc jej właścicielem – instytucja zasiedzenia", "Podział majątku małżonków po rozwodzie – według prawa polskiego", "Testament w Polsce – jak sporządzić ważny dokument", "Ustalenie ojcostwa dziecka – według prawa polskiego", "Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka – według prawa polskiego", "Darowizna w Polsce – czyli jak skutecznie przekazać majątek najbliższym za życia", "Dział spadku – według prawa polskiego", "Podatek od spadków i darowizn w Polsce", "Obowiązki alimentacyjne między byłymi małżonkami", "Kontakty z dzieckiem po rozwodzie według prawa polskiego", "Zapis windykacyjny – nowy sposób rozporządzania majątkiem po śmierci", "Sposoby uniknięcia zapłaty zachowku – w świetle polskiego prawa spadkowego".


W dzisiejszym artykule omówię instytucję odrzucenia spadku – jako sposób na uniknięcie dziedziczenia długów. Należy bowiem pamiętać, iż spadek to nie tylko majątek, ale też czasem długi spadkodawcy. Zanim więc spadkobierca przyjmie spadek, powinien sprawdzić, czy zobowiązania zmarłego nie przewyższą jego majątku. Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia – ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.
Spadkobierca ma trzy możliwości:
• może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (proste przyjęcie spadku),
• może przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza),
• może spadek odrzucić.
Proste przyjęcie oznacza, że w przypadku gdy długi spadkowe będą większe niż wartość masy spadkowej, spadkobierca będzie za nie odpowiedzialny z całego swego majątku. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, iż spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wysokości wartości spadku. W przypadku odrzucenia spadku nie będzie musiał w ogóle spłacać wierzycieli. Nie można już odwołać swego oświadczenia o odrzuceniu spadku, dlatego ten krok trzeba dobrze przemyśleć. W miejsce tej osoby wchodzą jego dzieci i wnuki.
Odrzucić spadek może zarówno spadkobierca testamentowy, jak i ustawowy. Oświadczenie o odrzuceniu spadku należy złożyć w ciągu 6 miesięcy od momentu dowiedzenia się o powołaniu do dziedziczenia (spadkobierca ustawowy od dnia śmierci spadkodawcy, spadkobierca testamentowy od dnia gdy dowiedział się o istnieniu testamentu). Dla osób niepełnoletnich lub ubezwłasnowolnionych termin liczony jest od dnia, gdy wiedzę w tym zakresie pozyskał ich przedstawiciel ustawowy. Brak złożenia oświadczenia w terminie 6 miesięcy oznacza proste przyjęcie spadku. Dla osób niepełnoletnich lub ubezwłasnowolnionych brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Oświadczenie o odrzuceniu spadku może złożyć tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, w stosunku do innych osób takie oświadczenie może złożyć tylko ich przedstawiciel ustawowy za zgodą sądu opiekuńczego. Gdy spadkobierca umrze przed złożeniem takiego oświadczenia w ustawowym terminie, takie oświadczenie mogą w jego imieniu złożyć jego spadkobiercy.
Oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się przed sądem miejsca zamieszkania lub przed sądem spadku, można je także złożyć przed notariuszem. Oświadczenie takie nie może być jednak odwołane. Spadkobierca musi wymienić osoby należące do kręgu spadkobierców, powołać wszystkie znane sobie testamenty oraz dołączyć akt zgonu spadkodawcy.
Czasem zdarza się, iż spadkobierca celowo odrzuca spadek, by uchronić się przed własnymi wierzycielami. Wtedy w jego miejsce wejdą jego zstępni i to oni odziedziczą majątek. Przepisy kodeksu cywilnego chronią w takiej sytuacji wierzycieli. Jeżeli spadkobierca odrzuci spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli, każdy z nich może domagać się aby czynność ta w stosunku do niego została uznana za bezskuteczną. Mają oni na to termin 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się o odrzuceniu spadku.
Nieważne jest oświadczenie woli złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu lub złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne wyrażenie woli (np. choroba, starość i schorzenia z tym związane, np. utrata pamięci). Nieważne jest również oświadczenie złożone pod wpływem błędu np. co do osoby spadkodawcy, tytułu powołania lub majątku (np. brak wiedzy o rzeczywistym majątku spadkodawcy). Za nieważne zostanie uznane również oświadczenie złożone pod wpływem groźby, gdy ktoś będzie chciał zmusić spadkobiercę do odrzucenia spadku, a groźba ta jest poważna i dotyczy osoby lub majątku. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia może nastąpić tylko przed sądem, gdzie trzeba wykazać powody nieważności oświadczenia woli i je udowodnić. Spadkobierca musi również jednocześnie oświadczyć, czy spadek przyjmuje, czy odrzuca. Prawo do uchylenia się od skutków oświadczenia woli pod wpływem błędu wygasa po upływie roku od jego wykrycia, a w razie groźby w ciągu roku od dnia gdy stan obawy ustał.
Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden z nich spełni świadczenie, może żądać od pozostałych zwrotu zapłaconej kwoty proporcjonalnie do wysokości udziałów. Od chwili działu spadkobiercy odpowiadają tylko do wysokości swoich udziałów.
Podsumowując, należy podkreślić, iż trzeba sobie zawsze zdawać sprawę, iż w skład spadku mogą również wchodzić długi spadkodawcy. I w skrajnych przypadkach spadek, zamiast cieszyć, może narazić nas na utratę własnego majątku. Dlatego też trzeba zawsze podjąć starania w celu ustalenia, co wchodzi w skład spadku (w urzędach, bankach, ZUS, urzędzie skarbowym) przed podjęciem decyzji w przedmiocie przyjęcia czy odrzucenia spadku. Mamy na to 6 miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy. Możemy to zrobić osobiście lub za pośrednictwem polskiego adwokata, który pomoże w załatwieniu wszelkich formalności i przeprowadzeniu sprawy spadkowej.
Monika Skrzypek-Paliwoda
adwokat
reprezentująca w całym kraju sprawy
Polaków powracających do Ojczyzny
prowadząca Kancelarię Adwokacką w Polsce

paragrafSzanowni Czytelnicy - przedstawiam Państwu kolejny artykuł z cyklu "POWROTY" – cyklu dobrze przyjętego przez Czytelników "GOŃCA". Do tej pory w jego ramach ukazały się następujące artykuły: część 1 "Obywatelstwo polskie dla dzieci urodzonych w Kanadzie" opublikowana w październiku 2010 r., część 2 "Polskie dokumenty tożsamości" opublikowana w listopadzie 2010 r., część 3 "Rozwód w Kanadzie i jego skutki prawne w Polsce" opublikowana w marcu 2011 r., część 4 " jak nabyć spadek w Polsce – zasady dziedziczenia" opublikowana w kwietniu 2011 r., część 5 "Zachowek – ochrona osób najbliższych przed pominięciem w testamencie" opublikowana w maju 2011 r., część 6 "Jak nabyć własność nieruchomości w Polsce nie będąc jej właścicielem – instytucja zasiedzenia" opublikowana w czerwcu 2011 r., część 7 "Podział majątku małżonków po rozwodzie – według prawa polskiego" opublikowana w lipcu 2011 r. część 8 "Testament w Polsce – jak sporządzić ważny dokument" opublikowany w sierpniu 2011 r., część 9 "Ustalenie ojcostwa dziecka – według prawa polskiego" opublikowany we wrześniowym wydaniu gazety, część 10 "Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka – według prawa polskiego" opublikowany w październiku 2011r., część 11 "Darowizna w Polsce – czyli jak skutecznie przekazać majątek najbliższym za życia" opublikowana w listopadzie 2011 r., część 12 "Dział spadku – według prawa polskiego" zamieszczona w grudniowym wydaniu Gońca, część 13 "Podatek od spadków i darowizn w Polsce" opublikowana w styczniu 2012 r., część 14 "Obowiązki alimentacyjne między byłymi małżonkami" opublikowana w lutym 2012 r., część 15 "Kontakty z dzieckiem po rozwodzie według prawa polskiego" opublikowana w marcu 2012r., część 16 "Zapis windykacyjny – nowy sposób rozporządzania majątkiem po śmierci" opublikowana w kwietniu 2012r.

      W dzisiejszym artykule omówię dopuszczalne prawnie sposoby uniknięcia zapłaty zachowku na rzecz osób uprawnionych do jego otrzymania w świetle polskiego prawa spadkowego tj. dzieci (również z poprzedniego małżeństwa), małżonka i rodziców.

      Do podstawowych sposobów uniknięcia zapłaty zachowku można zaliczyć wydziedziczenie. Przyczyna wydziedziczenia nie może być jednak dowolna i musi wynikać z testamentu. Polskie prawo cywilne mówi o 3 przyczynach tj. gdy uprawniony do zachowku:

      1. dopuścił się wobec spadkodawcy lub bliskiej mu osoby umyślnego przestępstwa przeciwko zdrowiu, życiu, wolności lub rażącej obrazy czci,

      2. wbrew woli spadkodawcy, postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,

      3. uporczywie nie dopełniał wobec spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

      Innym z możliwych sposobów uniknięcia zapłaty zachowku jest zawarcie z przyszłym, potencjalnym spadkobiercą umowy o zrzeczeniu się praw do spadku. Umowa taka musi być zawarta w formie aktu notarialnego, z każdym ze spadkobierców osobno. W przypadku zmiany zdania należy zawrzeć drugą umowę o uchylenie zrzeczenia się spadku – również w formie notarialnej. Bez zachowania tej formy umowa taka jest nieważna i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Zrzeczenie się prawa do spadku obejmuje również dzieci spadkobiercy. Do zawarcia takiej umowy niezbędna jest jednak dobra wola spadkobierców, którzy muszą samodzielnie stawić się do notariusza.

      Aby mąż, czy żona mogli uniknąć zapłaty zachowku pasierbom należy rozporządzić majątkiem jeszcze za życia obojga. Dotyczy to majątku, którego dorobili się wspólnie po zawarciu związku małżeńskiego. Małżonkowie tacy powinni na początek sporządzić u notariusza intercyzę (tj. umowę o rozdzielności majątkowej). Ustaje wtedy wspólność majątkowa między małżonkami i mogą oni dokonać podziału wspólnego majątku. Gdy w skład wspólnego majątku wchodzi nieruchomość podział majątku musi zostać dokonany u notariusza lub przed sądem. Wtedy jeden z małżonków, który w wyniku podziału otrzymał prawo do połowy mieszkania może, również w formie aktu notarialnego, przenieść swą część na drugiego małżonka. Jednak aby uniknąć płacenia zachowku – nie może tego dokonać ani w formie sprzedaży, ani w formie darowizny. Najskuteczniejszym sposobem uniknięcia obowiązku zapłaty zachowku jest zawarcie umowy dożywocia. Umowa taka polega na przeniesieniu własności nieruchomości, albo jej części na nabywcę w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania. Zawiera ją w formie aktu notarialnego zbywca z nabywcą tego prawa. Zapewnienie utrzymania polega na tym, że osobę która oddała lokal, w zamian za dożywocie, przyjmuje się do mieszkania, jako domownika, dostarcza się mu wyżywienia, mieszkania, światła, opału, zapewnia się odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie. Natomiast po śmierci osoby uprawnionej sprawia się jej własnym kosztem pogrzeb, odpowiadający zwyczajom miejscowym. Gdy małżonkowie, mający rozdzielność majątkową, zawrą między sobą umowę dożywocia nastąpi przeniesienie własności nieruchomości na rzecz jednego z małżonków. Mieszkanie to wchodzi do jego majątku osobistego, natomiast małżonkowi uprawnionemu nie przysługuje już prawo do mieszkania. Zmiany właściciela lokalu należy wpisać do księgi wieczystej nieruchomości. Po śmierci osoby uprawnionej – jej spadkobiercy ustawowi nie mają prawa do zachowku z tego mieszkania, gdyż nie weszło ono do masy spadkowej.

      Zawarcie umowy dożywocia jest również korzystne dla drugiego małżonka. Interesy zbywcy, który przestał być właścicielem mieszkania są również zabezpieczone, ponieważ mieszkanie obciążone zostało prawem dożywocia, które wpisano do księgi wieczystej. W przypadku pogorszenia się w przyszłości stosunków między małżonkami uprawniony chroniony jest w następujący sposób: w razie sprzedaży mieszkania prawa te wpisane są do księgi wieczystej nieruchomości i nowy właściciel ponosi osobistą odpowiedzialność za świadczenia objęte tym prawem lub istnieje również prawna możliwość zamiany dożywocia na dożywotnią rentę.

      Pewne problemy mogą wystąpić, gdy wspólnym majątkiem jest mieszkanie zakupione na kredyt. Po zawarciu umowy u notariusza o rozdzielności majątkowej małżonkowie mogą przystępować do podziału majątku. Jednak gdy mieszkanie zakupione jest na kredyt to na podział takiego mieszkania zgodę musi wyrazić bank, aby dług przejął jeden z małżonków. Do czasu wyrażenia tej zgody oboje małżonkowie są dłużnikami. Nie można bowiem dzielić długu, bez zgody wierzyciel, którym jest bank.

      Podsumowując należy podkreślić, iż spadkodawca ma prawne możliwości kreowania kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia po nim. Może to zrobić dysponując majątkiem jeszcze za życia, albo poprzez sporządzenie testamentu na wypadek śmierci. Jednak pewna, najbliższa grupa osób (tj. dzieci, małżonek i rodzice) chronieni są przez ustawodawcę przed pominięciem w testamencie przez instytucję zachowku. W przypadku gdy spadkodawca nie chce by dziedziczyły po nim np. dzieci z pierwszego małżeństwa (lub nie chce by otrzymały one zachowek) ma możliwość dokonania jednej ze wskazanych w artykule dróg postępowania. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości w tej trudnej i ważnej materii polecam zwrócenie się do polskiego adwokata, który pomoże w wyborze właściwej i skutecznej drogi postępowania.

Monika Skrzypek – Paliwoda - adwokat

reprezentująca w całym kraju sprawy

Polaków powracających do Ojczyzny,

prowadząca Kancelarię Adwokacką

w Polsce

Ostatnio zmieniany piątek, 15 czerwiec 2012 18:31
piątek, 04 maj 2012 13:01

Powroty: Zapis windykacyjny

Napisane przez

prawo-spadkoweNowy sposób rozporządzenia majątkiem po śmierci w polskim prawie spadkowym

Szanowni Czytelnicy przedstawiam Państwu kolejny artykuł z cyklu "POWROTY" – cyklu dobrze przyjętego przez Czytelników "GOŃCA". Do tej pory w jego ramach ukazały się następujące artykuły: część 1 "Obywatelstwo polskie dla dzieci urodzonych w Kanadzie" opublikowana w październiku 2010 r., część 2 "Polskie dokumenty tożsamości" opublikowana w listopadzie 2010 r., część 3 "Rozwód w Kanadzie i jego skutki prawne w Polsce" opublikowana w marcu 2011 r., część 4 "Jak nabyć spadek w Polsce – zasady dziedziczenia" opublikowana w kwietniu 2011 r., część 5 "Zachowek – ochrona osób najbliższych przed pominięciem w testamencie" opublikowana w maju 2011 r., część 6 "Jak nabyć własność nieruchomości w Polsce, nie będąc jej właścicielem – instytucja zasiedzenia" opublikowana w czerwcu 2011 r., część 7 "Podział majątku małżonków po rozwodzie – według prawa polskiego" opublikowana w lipcu 2011 r., część 8 "Testament w Polsce – jak sporządzić ważny dokument" opublikowana w sierpniu 2011 r., część 9 "Ustalenie ojcostwa dziecka – według prawa polskiego" opublikowana we wrześniowym wydaniu gazety, część 10 "Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka – według prawa polskiego" opublikowana w październiku 2011r., część 11 "Darowizna w Polsce – czyli jak skutecznie przekazać majątek najbliższym za życia" opublikowana w listopadzie 2011 r., część 12 "Dział spadku – według prawa polskiego" zamieszczona w grudniowym wydaniu Gońca, część 13 "Podatek od spadków i darowizn w Polsce" opublikowana w styczniu 2012 r., część 14 "Obowiązki alimentacyjne między byłymi małżonkami" opublikowana w lutym 2012 r., część 15 "Kontakty z dzieckiem po rozwodzie według prawa polskiego" opublikowana w marcu 2012 r.

      W dzisiejszym artykule omówię problematykę zapisu windykacyjnego. Jest to nowa instytucja w polskim prawie, która została wprowadzona do polskiego kodeksu cywilnego dopiero od 23 października 2011 r. Do tej pory można było swobodnie rozdysponować majątkiem tylko za życia, czyniąc darowizny.

Ostatnio zmieniany sobota, 12 maj 2012 09:19
piątek, 13 kwiecień 2012 16:11

Kontakty z dzieckiem po rozwodzie

Napisane przez

Szanowni Czytelnicy, przedstawiam Państwu kolejny artykuł z cyklu "POWROTY" – cyklu dobrze przyjętego przez Czytelników "GOŃCA". Do tej pory w jego ramach ukazały się następujące artykuły: część 1 "Obywatelstwo polskie dla dzieci urodzonych w Kanadzie" opublikowana w październiku 2010 r., część 2 "Polskie dokumenty tożsamości" opublikowana w listopadzie 2010 r., część 3 "Rozwód w Kanadzie i jego skutki prawne w Polsce" opublikowana w marcu 2011 r., część 4 "Jak nabyć spadek w Polsce – zasady dziedziczenia" opublikowana w kwietniu 2011 r., część 5 "Zachowek – ochrona osób najbliższych przed pominięciem w testamencie" opublikowana w maju 2011 r., część 6 "Jak nabyć własność nieruchomości w Polsce, nie będąc jej właścicielem – instytucja zasiedzenia" opublikowana w czerwcu 2011 r., część 7 "Podział majątku małżonków po rozwodzie – według prawa polskiego" opublikowana w lipcu 2011 r., część 8 "Testament w Polsce – jak sporządzić ważny dokument" opublikowana w sierpniu 2011 r., część 9 "Ustalenie ojcostwa dziecka – według prawa polskiego" opublikowana we wrześniowym wydaniu gazety, część 10 "Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka – według prawa polskiego" opublikowana w październiku 2011 r., część 11 "Darowizna w Polsce – czyli jak skutecznie przekazać majątek najbliższym za życia" opublikowana w listopadzie 2011 r., część 12 "Dział spadku – według prawa polskiego" zamieszczona w grudniowym wydaniu Gońca, część 13 "Podatek od spadków i darowizn w Polsce" opublikowana w styczniu 2012 r., część 14 "Obowiązki alimentacyjne między byłymi małżonkami" opublikowana w lutym 2012 r.

***

W dzisiejszym artykule omówię problematykę kontaktów rozwiedzionych rodziców z dzieckiem. Zgodnie z prawem polskim, w wyroku orzekającym rozwód sąd ma obowiązek rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem stron, o kosztach jego utrzymania i wychowania oraz o kontaktach z dzieckiem. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności wspólne przebywanie z dzieckiem i bezpośrednie porozumiewanie się z nim, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.

Ostatnio zmieniany piątek, 04 maj 2012 21:35
Strona 2 z 2