Goniec

Register Login

Popularyzacja prawnej rehabilitacji bohaterów walki o niepodległość

Oceń ten artykuł
(2 głosów)

MiedlarT        Po wielu latach zaniechań, realna próba restytucji elementarnego poczucia sprawiedliwości zapoczątkowana w ojczyźnie w zakresie rozliczenia okresu PRL, chociażby poprzez uchwalenie ustawy znoszącej  funkcjonariuszom i ich rodzinom  przywileje emerytalne związane z ich pracą w aparacie bezpieczeństwa PRL, a którzy to funkcjonariusze, co nie ulega wątpliwości, przez samą nawet swoją obecność w tychże strukturach legitymizowali i petryfikowali ówczesny system komunistyczny, nakazuje niejako przypomnieć o  obowiązywaniu  tzw. ustawy lutowej, czyli ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Wskazana ustawa w chwili uchwalenia stanowiła wówczas swoistą protezę prawną w obliczu przyjętej ciągłość bytu państwowego pomiędzy PRL a III RP zarówno z punktu widzenia prawa międzynarodowego, jak i prawa wewnętrznego, skutkującej między innymi tym, że pomimo tego, że nastąpiła transformacja ustrojowa,  wyroki wydane przez sądy w okresie PRL nie straciły mocy prawnej, tym samym w dalszym ciągu  do dziś dnia funkcjonują w obrocie prawnym.

        Dla wielu ludzi honoru, ich rodzin, którzy miłują ojczyznę, a w końcu tacy dominowali w kręgach opozycji antykomunistycznej w Polsce, dla poczucia sprawiedliwości przewiduję, że zbyteczne są ordery, unieważnienia wyroków, jak również jakiekolwiek formy rekompensaty za krzywdy, jakich doznali z rąk komunistycznego aparatu władzy. Zapewne jedynie w pełni satysfakcjonującą nagrodą za oddanie ojczyźnie dla tychże osób jest poczucie osiągnięcia celu, jakim  było odzyskanie niepodległości. Jednakże w mojej nieskromnej ocenie w sytuacji de facto nierozliczenia zbrodniarzy ówczesnego aparatu władzy  przez obecny wymiar sprawiedliwości demokratycznej Polski,  przy równocześnie ciągle jeszcze medialnie aktywnej próbie relatywizacji okresu trwania reżimu komunistycznego, zachodzi potrzeba pogłębienia świadomości historycznej młodego pokolenia Polaków, co przemawia za tym, że zasadnym jest, aby skorzystać z uprawień przewidzianych w tejże tzw. ustawie lutowej.  

        Zakres przedmiotowy ustawy

        Rzeczona ustawa pozwala bowiem uznać za nieważne orzeczenia wydane przez „polskie” organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub przez organy pozasądowe w okresie od rozpoczęcia ich działalności na ziemiach polskich, począwszy od 1 stycznia 1944 r. do 31 grudnia 1989 r., jeżeli czyn zarzucony lub przypisany był związany z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego albo orzeczenie wydano z powodu takiej działalności, jak również orzeczenia wydane za opór przeciwko kolektywizacji wsi oraz obowiązkowym dostawom. Ponadto ustawa ma również zastosowanie do tych czynów, które zostały popełnione w celu uniknięcia w stosunku do siebie lub innej osoby represji za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Co również wymaga dodania, przepisy niniejszej ustawy mają odpowiednie zastosowanie do orzeczeń w sprawach o czyny, o których mowa powyżej wydanych przez organy „Polskich” Sił Zbrojnych w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich niepodlegających rządowi Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od daty i miejsca ich wydania.

        Procedura

        Stwierdzenie nieważności orzeczenia może nastąpić alternatywnie na wniosek  Rzecznika Praw Obywatelskich, Ministra Sprawiedliwości, prokuratora, osoby represjonowanej, osoby uprawnionej do składania na jej korzyść środków odwoławczych, a w razie śmierci, nieobecności w kraju lub choroby psychicznej osoby represjonowanej, także jej krewnego w linii prostej, przysposabiającego lub przysposobionego, rodzeństwa oraz małżonka, jak również organizacji zrzeszającej osoby represjonowane za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Stosowny wniosek o stwierdzenie nieważności należy złożyć do sądu okręgowego lub odpowiednio do wojskowego sądu okręgowego, w sytuacji gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 24 maja 1991 r., właściwym do rozpoznania sprawy o czyn będący przedmiotem tego kontestowanego orzeczenia był sąd wojskowy. Miejscowo właściwym do stwierdzenia nieważności natomiast jest sąd, w którego okręgu, określonym przepisami obowiązującymi w dniu wejścia w życie ustawy, wydane zostało przez organ I instancji orzeczenie będące przedmiotem postępowania o unieważnienie. Jeżeli natomiast nie można ustalić właściwości miejscowej sądu, sprawę rozpoznaje odpowiednio Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie lub Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia sąd orzeka na posiedzeniu, bazując na aktach postępowania organu, który wydał orzeczenie, zaś jedynie w miarę potrzeby przeprowadza dalsze postępowanie dowodowe, chociażby przesłuchując represjonowanego, oczywiście gdy takowa osoba żyje. Stwierdzeniu nieważności orzeczenia nie stoi chociażby na przeszkodzie wykonanie kary, zastosowanie amnestii lub abolicji, zatarcie skazania, akt łaski, przedawnienie, zadośćuczynienie, czy nawet śmierć osoby represjonowanej. Co istotne chociażby do celów kształtowania świadomości historycznej, abstrahując od rehabilitacji wówczas skazanego w odbiorze opinii publicznej, sąd stwierdzając nieważność orzeczenia, może orzec na wniosek osoby/podmiotu, który zainicjował postępowanie, o podaniu treści postanowienia o stwierdzeniu nieważności orzeczenia  do publicznej wiadomości.

        Odszkodowanie

        Osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, przysługuje od Skarbu Państwa również odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę na skutek  wykonania orzeczenia. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców. W tym celu w terminie roku od daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nieważności orzeczenia należy zainicjować stosowne postępowanie odpowiednio przed sądem okręgowym lub wojskowym sądem okręgowym, który wydał przedmiotowe postanowienie, o zasądzenie zadośćuczynienia lub naprawienia szkody.

        Stwierdzenie nieważności jest równoznaczne z uniewinnieniem.

        Reasumując, bez wątpienia zainicjowanie postępowania o swoiste zrehabilitowanie przez samych represjonowanych lub ich najbliższych w sytuacjach wskazanych powyżej  przysłużyłoby  się do ujawnienia i udokumentowania dowodów bohaterstwa Polaków oraz równocześnie ukazania skali i metod opresji ówczesnej władzy komunistycznej. Doniosłość  prawna postanowienia o  stwierdzeniu nieważności orzeczenia jest pod względem skutków prawnych tożsama z uniewinnieniem.

Autor:
Adwokat Tomasz Międlar
Tel.+ 48  691-540-937
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Grupa Adwokacka
adw. Tomasz Międlar
& adw. Bartłomiej Tęczar
z siedzibą w Strzyżowie
(woj. podkarpackie),
ul. Przecławczyka 4/6,
38-100 Strzyżów.
Grupa Adwokacko-Radcowska adw. Tomasz Międlar & r.pr. Jakub Napora
z siedzibą w Bochni
(woj. małopolskie),
ul. Kazimierza Wielkiego 25,
32-700 Bochnia.

Zaloguj się by skomentować