Cechą charakterystyczną dzieł wybitnych, czy inaczej mówiąc, arcydzieł sztuki filmowej, literackiej, malarskiej czy innej jest to,  że możemy wrócić do nich po jakimś czasie bez obawy narażenia się na nudę.

Zawsze okaże się, że możemy doświadczyć czegoś nowego patrząc na wybrane dzieło pod innym kątem, bo czyż kolor nie zależy od światła ?

W tym trudnym czasie, jakiego doświadczamy, „Sami swoi” przypominają nam o tym, czego nam bardzo brakuje – czyli pokory.

Jan (John) Pawlak przed nagłym wyjazdem, czy też podróżą z biletem w jedną stronę, do Ameryki na kolanach modlił się do Pana Boga w następujący sposób :

– “Dzięki Ci Panie, że moją ręką pokarał Kargula i przysięgam  na wszystko, co ma moc nade mną, że drogi do domu nie zaślepię i po ziemię wrócę, żeby kości nasze nie szukały się po świecie.

A na całe Kargulowe plemię i pole spuść, dobry Panie wszystkie plagi egipskie. Tylko się nie pomyl i nas Pawlaków, sąsiadów Kargulowych nie doświadczaj, bo my się swojej miedzy trzymamy…“

Ciekawa rzecz, znajomość istnienia plag egipskich wśród mieszkańców Krużewnik. Widać wyraźnie, że miejscowy ksiądz należycie odprawiał swoją posługę, o edukacji swojej owczarni nie zapominając.

Nie jestem pewien czy Kargul miał świadomość co mu może zagrażać i czy byłby gotów stawić czoła następującym plagom:

1. przemiana wód Nilu i całej wody w Egipcie w krew

2. żaby

3. komary

4. muchy

5. pomory bydła

6. wrzody

7. grad

8. szarańcza

9. ciemność

10. śmierć pierworodnych.

Na samą myśl o powyższych plagach człowiek dostaje gęsiej skórki. Czyż w ich obliczu koronawirus nie jest, choć bardzo groźnym, ale jednak zjawiskiem dość pospolitym,  jakich wiele było i zapewne jeszcze będzie na tym świecie?

Czymże są nasze współczesne rozterki w porównaniu z epopeją mieszkańców Kresów zmuszonych do wyjazdu w nieznane w bydlęcych wagonach. Doświadczenia życiowe potrafią każdego z nas uodpornić bez mała jak szczepionka.

Nie wiele co, mogło na przykład wyprowadzić z równowagi panią Leonie Pawlak, która w chwili wybuchu wojny o kota, będącej następstwem plagi myszy (ot i nastał koniec na samym początku. Jak ty mógł dobry Panie Boże tak się pomylić) stwierdziła “to już czwarta wojna w moim życiu w tym dwie światowe “.

Nie sądzę żeby wielu z nas miałoby odwagę zamienić nasze współczesne wygodne życie na pionierkę na “ziemiach wyzyskanych “. Wynalazek papieru toaletowego wtedy wcale nie był znany, a i o naszych zapasach żywnościowych poczynionych na okoliczność domowej kwarantanny nikt nie miał pojęcia.

Jednym z najważniejszych przekazów filmu jest całkowita kompromitacja  obecnych przepisów prawa wymagających ważnego paszportu polskiego do głosowania w wyborach np. prezydenckich.

Kokeszko potrzebował zaledwie dwóch podpisów świadków, że jest kawalerem i może stawać na ślubnym kobiercu. Dziś trzeba udowadniać to, co jest oczywiste.

Nie ulega wątpliwości, że “ Sami swoi “ w dalszym ciągu mają siłę nie tylko rozrywkową, ale i refleksyjną i edukacyjną czego, nigdy aż nadto.

Andrzej Olender