Wła­dze USA i RFN ogło­si­ły w śro­dę we wspól­nym oświad­cze­niu poro­zu­mie­nie w spra­wie zakoń­cze­nia spo­ru na temat gazo­cią­gu Nord Stre­am 2. W ramach umo­wy Niem­cy zain­we­stu­ją w ukra­iń­ski sek­tor ener­ge­tycz­ny, zobo­wią­żą się do sank­cji w razie wro­gich dzia­łań Rosji i wesprą Ini­cja­ty­wę Trój­mo­rza. (sic!)

“Jeśli Rosja spró­bu­je użyć ener­gii jako bro­ni lub doko­na dal­szych aktów agre­sji prze­ciw­ko Ukra­inie, Niem­cy podej­mą dzia­ła­nia na pozio­mie kra­jo­wym i będą naci­skać na pod­ję­cie sku­tecz­nych środ­ków na pozio­mie euro­pej­skim, w tym sank­cji, by ogra­ni­czyć rosyj­skie moż­li­wo­ści impor­tu w sek­to­rze ener­gii” — napi­sa­no w jed­nym z klu­czo­wych posta­no­wień dokumentu.

Choć w tek­ście brak jest o tym wzmia­nek, przed­sta­wi­cie­le Depar­ta­men­tu Sta­nu USA zapo­wie­dzie­li, że poro­zu­mie­nie ozna­cza wyco­fa­nie się z prób wstrzy­ma­nia pro­jek­tu za pomo­cą sank­cji. Celem tej nie­wią­żą­cej praw­nie umo­wy jest według Waszyng­to­nu ogra­ni­cze­nie nega­tyw­nych skut­ków Nord Stre­am 2 dla Ukra­iny i kra­jów regio­nu, w tym Polski.

W ramach poro­zu­mie­nia Niem­cy mają też wyko­rzy­stać wszel­kie moż­li­we środ­ki naci­sku, by dopro­wa­dzić do prze­dłu­że­nia — na okres do 10 lat — wyga­sa­ją­cej w 2024 umo­wy Ukra­iny z Rosją o tran­zy­cie gazu. Według sza­cun­ków w ramach obec­nej umo­wy Ukra­ina otrzy­mu­je z tytu­łu opłat tran­zy­to­wych 1,5–3 mld dola­rów rocznie.

Niem­cy mają rów­nież stwo­rzyć Zie­lo­ny Fun­dusz dla Ukra­iny w celu “wspar­cia trans­for­ma­cji ener­ge­tycz­nej Ukra­iny, wydaj­no­ści ener­ge­tycz­nej i bez­pie­czeń­stwa ener­ge­tycz­ne­go”. Na ten cel RFN ma wpła­cić co naj­mniej 175 mln dola­rów i wspól­nie z USA “wspie­rać i pro­mo­wać” inwe­sty­cje war­te co naj­mniej 1 mld dolarów.

Ber­lin zobo­wią­zał się też do wspar­cia współ­two­rzo­nej przez Pol­skę Ini­cja­ty­wy Trójmorza.

“Niem­cy zobo­wią­zu­ją się do zwięk­sze­nia swo­je­go zaan­ga­żo­wa­nia w Ini­cja­ty­wę z per­spek­ty­wą finan­so­we­go wspar­cia pro­jek­tów Ini­cja­ty­wy Trój­mo­rza na polach regio­nal­ne­go bez­pie­czeń­stwa ener­ge­tycz­ne­go i ener­gii odna­wial­nych” — napi­sa­no w oświadczeniu.

Niem­cy zapo­wie­dzia­ły też prze­zna­cze­nie do 1,77 mld dola­rów na pro­jek­ty “wspól­ne­go inte­re­su” w sek­to­rze ener­ge­tycz­nym w ramach unij­ne­go budże­tu na lata 2021–2027.

W doku­men­cie zawar­te są też obiet­ni­ce na temat wspar­cia przez Ber­lin ukra­iń­skie­go bez­pie­czeń­stwa ener­ge­tycz­ne­go, m.in. w posta­ci zapew­nie­nia rewer­su rosyj­skie­go gazu z Nie­miec na Ukra­inę. Niem­cy zobo­wią­za­ły się też w spra­wie NS2 do prze­strze­ga­nia “ducha i lite­ry” zasad unij­ne­go III pakie­tu ener­ge­tycz­ne­go, mówią­ce­go o dywer­sy­fi­ka­cji źró­deł ener­gii. Pod­miot udzie­la­ją­cy gazo­cią­go­wi cer­ty­fi­ka­tu na pro­wa­dze­nie ope­ra­cji ma dodat­ko­wo doko­nać oce­ny wpły­wu gazo­cią­gu na euro­pej­skie bez­pie­czeń­stwo energetyczne.

W opu­bli­ko­wa­nym oświad­cze­niu oba kra­je pod­kre­śli­ły też wspar­cie dla suwe­ren­no­ści i inte­gral­no­ści tery­to­rial­nej Ukra­iny oraz jej “euro­pej­skiej ścież­ki”. W doku­men­cie napi­sa­no tak­że, że Ber­lin i Waszyng­ton są nadal zde­ter­mi­no­wa­ne nakła­dać na Moskwę kosz­ty, m.in. w posta­ci sank­cji prze­ciw­ko rosyj­skiej agre­sji i wro­gim działaniom.

Mimo zawar­cia ukła­du z Niem­ca­mi, przed­sta­wi­cie­le władz USA pod­kre­śla­li w śro­dę, że nadal prze­ciw­ni są pro­jek­to­wi, któ­ry uwa­ża­ją za “geo­po­li­tycz­ny pro­jekt” Rosji, mają­cy utrwa­lić jej wpływy.

“To jest zła sytu­acja i zły gazo­ciąg, ale musi­my pomóc chro­nić Ukra­inę i myślę, że poczy­ni­li­śmy pew­ne zna­czą­ce kro­ki w tym kie­run­ku” — powie­dzia­ła w senac­kiej komi­sji spraw zagra­nicz­nych Vic­to­ria Nuland, oso­ba nr 3 w Depar­ta­men­cie Sta­nu USA.

W odpo­wie­dzi na publi­ka­cję doku­men­tu sze­fo­wie MSZ Pol­ski i Ukra­iny, Zbi­gniew Rau i Dmy­tro Kułe­ba, wyda­li wspól­ne oświad­cze­nie, w któ­rym stwier­dzi­li, że pro­po­zy­cje USA i Nie­miec “nie mogą być uzna­ne za dosta­tecz­ne, by sku­tecz­nie ogra­ni­czyć zagro­że­nia stwo­rzo­ne przez NS2”.

Wzy­wa­my USA i Niem­cy do pod­ję­cia kro­ków w celu zna­le­zie­nia ade­kwat­nej odpo­wie­dzi na rodzą­cy się kry­zys bez­pie­czeń­stwa w naszym regio­nie, któ­re­go jedy­nym bene­fi­cjen­tem jest Rosja” — napi­sa­li mini­stro­wie. Kułe­ba zaini­cjo­wał też w śro­dę ofi­cjal­ne kon­sul­ta­cje z Komi­sją Euro­pej­ską i Niem­ca­mi w spra­wie Nord Stre­am 2

Z Waszyng­to­nu Oskar Górzyński