Kościół angli­kań­ski Św.Marka i
Kana­dyj­ski Insty­tut Stu­diów Histo­rycz­nych Polonia
Zapra­sza­ją serdecznie 

w Nie­dzie­lę 26 maja 2019 roku, o godz. 10:30 rano
do kościo­ła Św. Marka,
przy 41 Byron Stre­et w Nia­ga­ra-on-the-Lake
na uro­czy­stość poświę­ce­nia Tabli­cy Pamiąt­ko­wej dla
Eli­za­beth Caro­li­ne (Masters) Ascher 1869–1941,
dzia­łacz­ki spo­łecz­nej, ude­ko­ro­wa­nej w 1922 roku
Krzy­żem Kawa­ler­skim Orde­ru Odro­dze­nia Pol­ski przez rząd odro­dzo­nej Polski.

Po zakoń­cze­niu uro­czy­sto­ści odbę­dzie się poczę­stu­nek w Addi­son Hall miesz­czą­cym się na tere­nie parafii.


Eli­za­beth Caro­li­ne Ascher z domu Masters, ur. 1 sierpnia1869 r. – zm. 5 maja 1941 r.
Kana­dyj­ska dzia­łacz­ka spo­łecz­na i dzien­ni­kar­ka uro­dzo­na w Nia­ga­ra-on-the-Lake. Przez całe życie zwią­za­na z mia­stem swo­je­go uro­dze­nia i z regio­nem Nia­ga­ra. Wykształ­ce­nie otrzy­ma­ła w miej­sco­wej śred­niej szko­le publicz­nej a jej nauczy­ciel­ką była Janet Car­no­chan (1839–1926), histo­rycz­ka i zało­ży­ciel­ka Sto­wa­rzy­sze­nia Histo­rycz­ne­go i Muzeum w Nia­ga­ra-on-the-Lake. Wyszła za mąż za Fran­ka Asche­ra. W 1894 roku uro­dzi­ła swo­je jedy­ne dziec­ko, Ele­anor Fran­ces Ascher, któ­ra prze­ży­ła zale­d­wie pięć mie­się­cy. Frank Ascher w 1898 roku wyru­szył na woj­nę ame­ry­kań­sko-hisz­pań­ską, z któ­rej nie powrócił.
Dzia­ła­ła w wie­lu regio­nal­nych insty­tu­cjach i orga­ni­za­cjach spo­łecz­no-cha­ry­ta­tyw­nych. Była współ­za­ło­ży­ciel­ką i przez 12 lat regent­ką Newark Chap­ter of Impe­rial Order of the Dau­gh­ters of the Empi­re, patrio­tycz­nej orga­ni­za­cji cha­ry­ta­tyw­nej i edu­ka­cj­nej, człon­kiem zarzą­du, od 1896 roku, Sto­wa­rzy­sze­nia Histo­rycz­ne­go i Muzeum w Nia­ga­ra-on-the-Lake, dyrek­tor­ką Nia­ga­ra Agri­cul­tu­ral Socie­ty, człon­kiem Women’s Insti­tu­te w Nia­ga­ra-on-the-Lake, człon­kiem zarzą­du lokal­ne­go oddzia­łu Czer­wo­ne­go Krzy­ża, współ­za­ło­ży­ciel­ką w 1920 roku Women’s Hospi­tal Aid, człon­kiem zarzą­du Boy Sco­uts i człon­kiem zarzą­du Nia­ga­ra High Scho­ol Alum­ni. Aktyw­na w życiu mia­sta, bra­ła udział w orga­ni­za­cji wszyst­kich waż­niej­szych uro­czy­sto­ści. Od 1904 roku, przez 37 lat była kore­spo­den­tem gaze­ty St. Catha­ri­nes Stan­dard. Pisy­wa­ła rów­nież do Buf­fa­lo Times, Old Mail and Empi­re i do lokal­ne­go Nia­ga­ra Advan­ce. Ese­je poświę­co­ne histo­rii regio­nu publi­ko­wa­ła w zeszy­tach histo­rycz­nych wyda­wa­nych przez Sto­wa­rzy­sze­nie Histo­rycz­ne w Niagara-on-the-Lake.
Pod­czas Pierw­szej Woj­ny Świa­to­wej pro­wa­dzi­ła z wiel­kim zaan­ga­żow­niem dzia­łal­ność cha­ry­ta­tyw­ną na rzecz żoł­nie­rzy z Armii Pol­skiej w Ame­ry­ce (póź­niej­szej Armii Pol­skiej we Fran­cji), szko­lo­nych w Nia­ga­ra-on-the-Lake w latach 1917–1919. Pod­czas epi­de­mii śmier­cio­no­śnej gry­py ”hisz­pan­ki” w 1918 roku z nara­że­niem życia opie­ko­wa­ła się cho­ry­mi żoł­nie­rza­mi będąc przez nich nazy­wa­na Anio­łem Miło­sier­dzia i Mat­ką Chrzest­ną pol­skich żoł­nie­rzy. Porów­ny­wa­na była do legen­dar­nej posta­ci Flo­ren­ce Nigh­tin­ga­le. Wspie­ra­ła zało­że­nie Pol­skie­go Cmen­ta­rza Woj­sko­we­go w Nia­ga­ra-on-the –Lake na tere­nie kato­lic­kiej para­fii St. Vin­cent de Paul dla zmar­łych pod­czas epi­de­mii pol­skich żoł­nie­rzy. Pozo­sta­ła opie­kun­ką tego cmen­ta­rza do koń­ca życia.

Na proś­bę Hele­ny Pade­rew­skiej, któ­ra odwie­dzi­ła Obóz im. Tade­usza Kościusz­ki w lip­cu 1918 roku, zor­ga­ni­zo­wa­ła w latach 1918–1921 wiel­ką kam­pa­nię regio­nal­ną na rzecz pomo­cy lud­no­ści w ogar­nię­tej woj­ną Pol­sce. Uzy­ska­ne środ­ki finan­so­we i dobra mate­rial­ne wysy­ła­ne były za pośred­nic­twem Pol­skie­go Bia­łe­go Krzy­ża, orga­ni­za­cji utwo­rzo­nej przez Hele­nę Pade­rew­ską i póź­niej Czer­wo­ne­go Krzy­ża do Polski.

W 1922 roku otrzy­ma­ła od rzą­du odro­dzo­nej Pol­ski Krzyż Kawa­ler­ski Orde­ru Polo­nia Resti­tu­ta. Była pierw­szym cywil­nym oby­wa­te­lem Kana­dy ude­ko­ro­wa­nym tym zaszczyt­nym odzna­cze­niem. W kolej­nych latach w uzna­niu jej zasług, odzna­czo­na była Meda­lem Hal­le­ra w 1923 r., Meda­lem Mie­cze Hal­le­row­skie na wnio­sek wete­ra­nów, żoł­nie­rzy z Ame­ry­ki, w 1925 r., Krzy­żem Zasłu­gi w 1934 r. i Meda­lem za Dłu­go­let­nią Służ­bę w 1938 r. Ostat­nie odzna­cze­nie zwią­za­ne było z fak­tem nada­nia Eli­za­beth C. Ascher stop­nia Puł­kow­ni­ka Woj­ska Pol­skie­go w 1928 roku. Zosta­ła rów­nież w 1930 roku doży­wot­nim hono­ro­wym vice-pre­ze­sem Sto­wa­rzy­sze­nia Wete­ra­nów Armii Pol­skiej w Ame­ry­ce, a w1935 roku doży­wot­nim człon­kiem 35th Bat­ta­lion C.E.F. Asso­cia­tion. Była rów­nież doży­wot­nim człon­kiem Sto­wa­rzy­sze­nia Pol­skie­go Bia­łe­go Krzyża.

Uczest­ni­czy­ła w zjaz­dach ame­ry­kań­skich orga­ni­za­cji polo­nij­nych, na któ­re była zapra­sza­na oraz we wszyst­kich corocz­nych piel­grzym­kach Polo­nii ame­ry­kań­skiej i kana­dyj­skiej do gro­bów pol­skich żoł­nie­rzy pocho­wa­nych na Pol­skim Cmen­ta­rzu Woj­sko­wym w Niagara-on-the-Lake.

Zmar­ła w Cot­ta­ge Hospi­tal w Nia­ga­ra-on-the-Lake dnia 5 maja 1941 roku i zosta­ła pocho­wa­na 7 maja 1941 roku na cmen­ta­rzu angli­kań­skiej para­fii Św. Mar­ka obok gro­bu swo­ich rodzi­ców Jose­pha i Mar­ga­ret Master­sów. Do miej­sca ostat­nie­go spo­czyn­ku zosta­ła odpro­wa­dzo­na przez pol­skich i kana­dyj­skich weteranów.

Opra­co­wał Roman Baraniecki

[yop_poll id=“4”]