13 grud­nia 1981 — Pamiętamy

Nie­peł­na lista ofiar sta­nu wojen­ne­go w Pol­sce 1981–1983.

W cza­sie sta­nu wojen­ne­go trwa­ją­ce­go na obsza­rze Pol­skiej Rze­czy­po­spo­li­tej Ludo­wej od 13 grud­nia 1981 do 22 lip­ca 1983 życie stra­ci­ło oko­ło 40 osób, w tym 9 gór­ni­ków w kopal­ni „Wujek” pod­czas pacy­fi­ka­cji strajku

reklama

Utwo­rzo­na przez sejm kon­trak­to­wy w 1989 Sej­mo­wa Komi­sja Nad­zwy­czaj­na do Zba­da­nia Dzia­łal­no­ści MSW, stwier­dzi­ła, że spo­śród 122 nie­wy­ja­śnio­nych przy­pad­ków zgo­nów dzia­ła­czy opo­zy­cji aż 88 mia­ło bez­po­śred­ni zwią­zek z dzia­łal­no­ścią funk­cjo­na­riu­szy MSW.

Część ofiar śmier­tel­nych wyda­rzeń sta­nu wojen­ne­go była skut­kiem tłu­mie­nia przez jed­nost­ki LWP, MO, ZOMO, NOMO, ROMO, ORMO, funk­cjo­na­riu­szy WSW i SB poko­jo­wych demon­stra­cji ulicz­nych lud­no­ści, sprze­ci­wia­ją­cych się wła­dzy WRON. W dzie­wię­ciu przy­pad­kach ofia­ry padły w wyni­ku krwa­we­go stłu­mie­nia straj­ku w kopal­ni, w jed­nym przy­pad­ku po zła­ma­niu straj­ku na uczelni.

Znacz­na ich część były to jed­nak ofia­ry inten­cjo­nal­ne­go dzia­ła­nia władz prze­ciw­ko okre­ślo­nym dzia­ła­czom opo­zy­cji. Wszyst­kie one z defi­ni­cji speł­nia­ją zna­mio­na ofiar zbrod­ni komunistycznej.

W pierw­szych dniach sta­nu wojen­ne­go wła­dze komu­ni­stycz­ne doko­na­ły wie­lu aresz­to­wań osób, któ­re mimo dekre­tu nie zaprze­sta­ły dzia­łal­no­ści opo­zy­cyj­nej czyn­nie prze­ciw­sta­wia­jąc się wpro­wa­dze­niu sta­nu wojen­ne­go. Wyro­ki wyda­wa­ne były w try­bie doraź­nym przez sądy woj­sko­we. Opo­zy­cjo­ni­ści sta­wia­ni byli w stan oskar­że­nia w związ­ku z pró­bą oba­le­nia ustro­ju PRL. W try­bie doraź­nym za to prze­stęp­stwo wobec reżi­mu komu­ni­stycz­ne­go gro­ził wyrok do kary śmier­ci włącznie.

W latach 1981–1982 wła­dze komu­ni­stycz­ne prze­trzy­my­wa­ły w spe­cjal­nie utwo­rzo­nych obo­zach dla inter­no­wa­nych 9736 osób dzia­ła­ją­cych w pod­zie­miu. Nie­jed­no­krot­nie docho­dzi­ło w nich do wypad­ków znę­ca­nia się psy­chicz­ne­go i fizycz­ne­go nad internowanymi.

Inną kate­go­rię ofiar sta­no­wią oso­by szy­ka­no­wa­ne przez wła­dze za dzia­łal­ność opo­zy­cyj­ną. Wie­le z nich było prze­śla­do­wa­nych i wyrzu­ca­nych z pra­cy z tzw. wil­czy­mi bile­ta­mi, eks­mi­to­wa­nych z zaj­mo­wa­nych przez sie­bie miesz­kań, w koń­cu były zmu­sza­ne do emi­gra­cji. Szcze­gól­ny przy­pa­dek sta­no­wią repre­sje wobec dzia­ła­czy chłop­skich, któ­rych nie­jed­no­krot­nie zmu­sza­no siłą do nie­opła­cal­nych upraw (przy­pa­dek Sta­ni­sła­wa Helskiego).

Ofia­ry zda­rzeń masowych
Pacy­fi­ka­cja kopal­ni Wujek 16 grud­nia 1981

Osob­ny arty­kuł: Pacy­fi­ka­cja kopal­ni Wujek.
Józef Bole­sław Cze­kal­ski (ur. 1933)
Józef Krzysz­tof Giza (ur. 1957)
Joachim Gni­da (ur. 1952, zm. 2 stycz­nia 1982[3])
Ryszard Gzik (ur. 1946)
Bogu­sław Kop­czak (ur. 1953)
Andrzej Peł­ka (ur. 1962)
Jan Sta­wi­siń­ski (ur. 1960)
Zbi­gniew Wilk (ur. 1951)
Zenon Zając (ur. 1959)

Stłu­mie­nie demon­stra­cji w Gdań­sku 17 grud­nia 1981

Anto­ni Bro­war­czyk (ur. 1961) – zgi­nął postrze­lo­ny przypadkowo
Pacy­fi­ka­cja straj­ku na Poli­tech­ni­ce Wro­cław­skiej 15 grud­nia 1981

Tade­usz Kostec­ki – zmarł pobi­ty przez ZOMO

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w Pozna­niu 13 lute­go 1982

Woj­ciech Cie­śle­wicz (ur. 1953) – zmarł pobi­ty przez ZOMO
Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w War­sza­wie 3 maja 1982

Joan­na Lenar­to­wicz (ur. 1963) – zmar­ła 5 maja w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO
Mie­czy­sław Radom­ski (ur. 1926) – zmarł pobi­ty przez ZOMO
Adam Szu­lec­ki (ur. 1950) – zmarł 9 maja w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji we Wro­cła­wiu 3 maja 1982

Wła­dy­sław Dur­da – zatru­ty gaza­mi łza­wią­cy­mi ZOMO

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w Kra­ko­wie 13 maja 1982

Wło­dzi­mierz Lisow­ski (ur. 1915) – zmarł 13 lip­ca w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO i SB

Poznań 11 maja 1982

Piotr Maj­chrzak (ur. 1963) – zmarł 18 maja w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO i funk­cjo­na­riu­szy WSW

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji we Wro­cła­wiu 13 maja 1982

Roz­bi­cie orga­ni­za­cji pod­ziem­nej 16 czerw­ca 1982 w Warszawie

Emil Bar­chań­ski (ur. 1965) – po wykry­ciu, że na cze­le taj­nej orga­ni­za­cji, do któ­rej nale­żał, stał taj­ny współ­pra­cow­nik SB, został pod­da­ny tor­tu­rom w Pała­cu Mostow­skich, cia­ło uto­pio­no w Wiśle (nie ma pew­no­ści co do oko­licz­no­ści śmier­ci i do rze­ko­me­go wykry­cia TW w ramach organizacji)

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w Gdań­sku 31 sierp­nia 1982

Piotr Sadow­ski (ur. 1950) – zmarł tra­fio­ny petar­dą ZOMO
Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji we Wro­cła­wiu 31 sierp­nia 1982

Tade­usz Woź­niak (ur. 1933) – zmarł 1 wrze­śnia w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO
Kazi­mierz Michal­czyk (ur. 1955) – postrze­lo­ny przez ZOMO pod­czas demon­stra­cji we Wro­cła­wiu w dniu 31 VIII 1982 – zmarł 2 września

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w Lubi­nie 31 sierp­nia 1982

Michał Ada­mo­wicz (ur. 1954) – zmarł 5 wrze­śnia w wyni­ku postrzału
Mie­czy­sław Poźniak (ur. 1956) – zmarł w wyni­ku postrzału
Andrzej Traj­kow­ski (ur. 1950) – zmarł w wyni­ku postrzału

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji we Kiel­cach 31 sierp­nia 1982

Sta­ni­sław Rak (ur. 1947) – zmarł 7 wrze­śnia w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w Czę­sto­cho­wie 1 wrze­śnia 1982

Euge­niusz Wił­ko­mir­ski (ur. 1930) – zmarł 3 wrze­śnia w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w Nowej Hucie 13 paź­dzier­ni­ka 1982

Bog­dan Wło­sik (ur. 1962) – zastrze­lo­ny z bro­ni pal­nej przez kapi­ta­na SB Andrze­ja Augustyna

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w War­sza­wie 10 listo­pa­da 1982

Sta­ni­sław Kró­lik (ur. 1943) – zmarł 16 listo­pa­da pobi­ty przez ZOMO

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w Gdań­sku 11 listo­pa­da 1982

Wacław Kamiń­ski (ur. 1950) – zmarł 28 listo­pa­da tra­fio­ny petardą

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w Kra­ko­wie 1 maja 1983

Ryszard Sma­gur (ur. 1954) – zmarł tra­fio­ny petar­dą ZOMO

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji we Wro­cła­wiu 1 maja 1983

Wło­dzi­mierz Wit­kow­ski (ur. 1952) – zagi­nął w cza­sie demon­stra­cji, zwło­ki zna­le­zio­no 7 września
Ber­nard Łyska­wa (ur. 1927)

Stłu­mie­nie poko­jo­wej demon­stra­cji w War­sza­wie 3 maja 1983

Marek Kuch­ta (ur. 1953) – zmarł 5 maja 1983 w wyni­ku pobi­cia przez MO
Adam Szu­lec­ki – zmarł 9 maja 1983 w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO

Ofia­ry indy­wi­du­al­ne dzia­łań władz sta­nu wojennego
Wan­da Koło­dziej­czyk (ur. 1923) – zmar­ła 4 stycz­nia 1982 po pobi­ciu w aresz­cie śled­czym na ul. Rako­wiec­kiej w Warszawie
Fran­ci­szek Zdu­nek (ur. 1942) – zastrze­lo­ny 2 lute­go 1982 przez funk­cjo­na­riu­sza MO
Zbi­gniew Szy­mań­ski – zmarł pobi­ty przez ZOMO w kwiet­niu 1982
Woj­ciech Cie­lec­ki (ur. 1963) – zastrze­lo­ny przez żoł­nie­rza LWP 2 kwiet­nia 1982 w Bia­łej Podlaskiej
Sta­ni­sław Kot – zmarł 3 kwiet­nia 1982 w Rze­szo­wie w wyni­ku pobi­cia przez patrol ZOMO
Mie­czy­sław Roki­tow­ski (ur. 1935) – zmarł 3 kwiet­nia 1982 pobi­ty w cza­sie prze­słu­cha­nia w aresz­cie śled­czym w Załężu
Andrzej Grzy­wa – zmarł 30 sierp­nia 1982 pobi­ty na komen­dzie MO w Gdańsku
Zdzi­sław Jur­gie­le­wicz (ur. 1953) – zmarł 21 wrze­śnia 1982 pobi­ty przez MO w Giżycku
Adam Gru­dziń­ski (ur. 1946) – zmarł pobi­ty w obo­zie dla inter­no­wa­nych w Załę­żu w paź­dzier­ni­ku 1982
Zbi­gniew Simo­niuk (ur. 1950) – czło­nek Komi­te­tu Obro­ny Wię­zio­nych za Prze­ko­na­nia, zmarł 8 stycz­nia 1983 w wię­zie­niu w Białymstoku
Zenon Blesz­czyń­ski (ur. 1959) – zmarł 14 stycz­nia 1983 w wyni­ku pobi­cia w aresz­cie śledczym
Jacek Jerz (ur. 1944) – wice­prze­wod­ni­czą­cy NSZZ Soli­dar­ność w Rado­miu, dele­gat na I Kra­jo­wy Zjazd NSZZ Soli­dar­ność, czło­nek władz kra­jo­wych Kon­fe­de­ra­cji Pol­ski Nie­pod­le­głej i Komi­te­tu Obro­ny Wię­zio­nych za Prze­ko­na­nia, zmarł nagle 31 stycz­nia 1983 po zwol­nie­niu z ponadrocz­ne­go inter­no­wa­nia, gdzie prze­szedł „ścież­ki zdro­wia” (pacy­fi­ka­cja pro­te­stu inter­no­wa­nych w Kwi­dzy­nie). Bez­po­śred­nio przed jego śmier­cią szef SB w Rado­miu zle­cił na piśmie (doku­ment zacho­wał się w archi­wach IPN) zasto­so­wa­nie wobec nie­go „przed­się­wzię­cia specjalnego”
Jan Ziół­kow­ski (ur. 1940) – współ­pra­cow­nik Komi­te­tu Budo­wy Pomni­ka Ofiar Czerw­ca 1956, zmarł 5 mar­ca 1983, pobi­ty na V komen­dzie MO w Poznaniu
Józef Larysz (ur. 1942) – prze­wod­ni­czą­cy Komi­sji Zakła­do­wej NSZZ Soli­dar­ność w ELWRO w Psz­czy­nie, zmarł 7 mar­ca 1983 po prze­słu­cha­niu na komen­dzie MO
Ryszard Kowal­ski (ur. 1939) – prze­wod­ni­czą­cy Komi­sji Zakła­do­wej NSZZ Soli­dar­ność w Hucie Kato­wi­ce, jego cia­ło wyło­wio­no 31 mar­ca 1983
Bogu­sław Pod­bo­ra­czyń­ski (ur. 1962) – dzia­łacz NSZZ Soli­dar­ność z Nysy, zamor­do­wa­ny przez funk­cjo­na­riu­szy MO, cia­ło wydo­by­to z rze­ki 30 kwiet­nia 1983
Andrzej Szew­czyk (ur. 1961) – zmarł w maju 1983 w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO
Grze­gorz Prze­myk (ur. 1964) – zmarł 14 maja 1983 w wyni­ku pobi­cia na komen­dzie MO przy ul. Jezu­ic­kiej w Warszawie
Zdzi­sław Mią­sko (ur. 1954) – zmarł 3 czerw­ca 1983 po prze­słu­cha­niu na poste­run­ku MO w Nowej Miłośnie
Andrzej Gąsiew­ski (ur. 1954) – pra­cow­nik Insty­tu­tu Badań Jądro­wych zamor­do­wa­ny 17 czerw­ca 1983 w Warszawie
Jerzy Marzec (ur. 1962) – cia­ło zna­le­zio­no nad Odrą 22 czerw­ca 1983
Jan Sam­so­no­wicz (ur. 1944) – zmarł 30 czerw­ca 1983, dzia­łacz NSZZ Soli­dar­ność i Ruchu Mło­dej Pol­ski, upo­zo­ro­wa­nie samo­bój­stwa, cia­ło powie­szo­no na bra­mie Stocz­ni Gdań­skiej im. Lenina