Założyciel Microsoftu  miliarder, Bill Gates, wspiera finansowo rozwój technologii przyciemniania słońca , która potencjalnie odbijałaby światło słoneczne z ziemskiej atmosfery, wywołując efekt globalnego ochłodzenia. Eksperyment Stratospheric Controlled Perturbation Experiment ( SCoPEx ), zainicjowany przez naukowców z Harvard University, ma na celu zbadanie tego rozwiązania poprzez rozpylanie do atmosfery nietoksycznego pyłu węglanu wapnia (CaCO 3 ) — odbijającego słońce aerozolu, który może zrównoważyć skutki globalnego ocieplenia.

Sze­ro­ko zakro­jo­ne bada­nia nad sku­tecz­no­ścią geo­in­ży­nie­rii sło­necz­nej od lat utknę­ły w mar­twym punk­cie z powo­du wie­lu kon­tro­wer­sji. Prze­ciw­ni­cy uwa­ża­ją, że takie eks­pe­ry­men­ty wią­żą się z nie­prze­wi­dy­wal­ny­mi zagro­że­nia­mi, w tym eks­tre­mal­ny­mi zmia­na­mi wzor­ców pogo­do­wych, któ­re nie róż­nią się od tren­dów ocie­ple­nia, któ­rych już jeste­śmy świad­ka­mi. Eko­lo­dzy podob­nie oba­wia­ją się, że rady­kal­na zmia­na stra­te­gii łago­dze­nia zmia­ny kli­ma­tu będzie trak­to­wa­na jako zie­lo­ne świa­tło dla dal­szej emi­sji gazów cie­plar­nia­nych przy nie­wiel­kich lub zero­wych zmia­nach w bie­żą­cych wzor­cach kon­sump­cji i produkcji.

SCo­PEx zro­bi mały krok w swo­ich  bada­niach w czerw­cu w pobli­żu mia­sta Kiru­na w Szwe­cji, gdzie Szwedz­ka Kor­po­ra­cja Kosmicz­na zgo­dzi­ła się pomóc w wystrze­le­niu balo­nu z wypo­sa­że­niem nauko­wym na wyso­kość 20 km. Wystrze­le­nie nie spo­wo­du­je uwol­nie­nia żad­nych aero­zo­li stra­tos­fe­rycz­nych. Będzie raczej słu­żyć jako pró­ba manew­ro­wa­nia balo­nem i bada­nia sys­te­mów łącz­no­ści. Jeśli się powie­dzie, może to być krok w kie­run­ku dru­gie­go eta­pu eks­pe­ry­men­tal­ne­go, któ­ry uwol­nił­by nie­wiel­ką ilość pyłu CaCO 3 do atmosfery.

David Keith , pro­fe­sor fizy­ki sto­so­wa­nej i porząd­ku publicz­ne­go na Uni­wer­sy­te­cie Harvar­da, dostrze­ga „bar­dzo wie­le real­nych pro­ble­mów” geo­in­ży­nie­rii. Praw­dą jest, że nikt nie wie, co się sta­nie, dopó­ki CaCO 3 nie zosta­nie uwol­nio­ny, a następ­nie zba­da­ny. Keith i inni naukow­cy SCo­PEx opu­bli­ko­wa­li w 2017 roku arty­kuł suge­ru­ją­cy, że pył może w rze­czy­wi­sto­ści uzu­peł­niać war­stwę ozo­no­wą, reagu­jąc z czą­stecz­ka­mi nisz­czą­cy­mi ozon. „Dal­sze bada­nia nad tą i podob­ny­mi meto­da­mi mogą dopro­wa­dzić do zmniej­sze­nia ryzy­ka i popra­wy sku­tecz­no­ści metod geo­in­ży­nie­rii sło­necz­nej” — piszą auto­rzy artykułu.

Dokład­na ilość CaCO 3 potrzeb­na do ochło­dze­nia pla­ne­ty nie jest zna­na, a naukow­cy SCo­PEx nie mogą potwier­dzić, czy jest to naj­lep­szy aero­zol stra­tos­fe­rycz­ny do tego zada­nia. Wcze­sne bada­nia suge­ru­ją, że sub­stan­cja ma „pra­wie ide­al­ne wła­ści­wo­ści optycz­ne” , któ­re pozwo­li­ły­by jej pochła­niać znacz­nie mniej pro­mie­nio­wa­nia niż aero­zo­le siar­cza­no­we, powo­du­jąc znacz­nie mniej­sze nagrze­wa­nie stra­tos­fe­rycz­ne. Taki jest cel eks­pe­ry­men­tu: po uwol­nie­niu bez­piecz­nej, eks­pe­ry­men­tal­nej ilo­ści CaCO 3 , balon prze­le­ci przez nią, pobie­ra­jąc prób­ki reak­cji atmos­fe­rycz­nych i reje­stru­jąc wyni­ka­ją­cą z nich dyna­mi­kę. Frank Keutsch, głów­ny badacz pro­jek­tu, nie wie, jakie mogą przy­nieść rezul­ta­ty. Ide­al­ny aero­zo­luw ogó­le nie inge­ro­wał­by od razu w che­mię stra­tos­fe­ry: „Jedy­ne, co zro­bił­by, to roz­pro­szyć mak­sy­mal­ne świa­tło sło­necz­ne, a tym samym ochło­dzić planetę”.

Zwo­len­ni­cy geo­in­ży­nie­rii przy­ta­cza­ją glo­bal­ne ozię­bie­nie na sku­tek erup­cji wul­ka­nów, któ­re było wyni­kiem wpro­wa­dze­nia popio­łu siar­ko­we­go do atmos­fe­ry. Erup­cja góry Tam­bo­ra w Indo­ne­zji w 1815 r. zaowo­co­wa­ła „rokiem bez lata ”, pod­czas gdy erup­cja góry Pina­tu­bo na Fili­pi­nach w 1991 r. obni­ży­ła glo­bal­ną śred­nią tem­pe­ra­tu­rę o 0,5 ° C. Celo­we wpro­wa­dze­nie podob­nych czą­stek może poten­cjal­nie prze­ciw­dzia­łać dzie­się­cio­le­ciom emi­sji gazów cie­plar­nia­nych . Raport Mię­dzy­rzą­do­we­go Zespo­łu do spraw Zmian Kli­ma­tu zasu­ge­ro­wał pro­ce­du­ra Sco­pex mogły­by obni­żyć glo­bal­ne tem­pe­ra­tu­ry o peł­ne 1,5 ° C z a nie wią­cej niż 1–10 mld dol. rocznie.

Spad­ki tem­pe­ra­tu­ry nio­są ze sobą poważ­ne ryzy­ko. Niskie tem­pe­ra­tu­ry w 1815 roku dopro­wa­dzi­ły do ​​nie­uda­nych upraw w warun­kach bli­skich gło­du. Bry­tyj­scy naukow­cy jako poten­cjal­ną przy­czy­nę suszy w afry­kań­skim regio­nie Sahe­lu wska­za­li aero­zo­le stra­tos­fe­rycz­ne z erup­cji wul­ka­nów na Ala­sce i Mek­sy­ku . Poważ­ne zakłó­ce­nie glo­bal­ne­go kli­ma­tu może przy­nieść nie­za­mie­rzo­ne kon­se­kwen­cje, nega­tyw­nie wpły­wa­jąc na gęsto zalud­nio­ne regio­ny i powo­du­jąc kolej­ny kry­zys uchodźczy.

David Keith zapro­po­no­wał utwo­rze­nie „puli ryzy­ka” w celu zre­kom­pen­so­wa­nia mniej­szym kra­jom szkód ubocz­nych spo­wo­do­wa­nych taki­mi testa­mi, ale taka wypła­ta może być nie­wiel­kim pocie­sze­niem dla osób zmu­szo­nych do migro­wa­nia. Sta­ny Zjed­no­czo­ne, Bra­zy­lia i Ara­bia Sau­dyj­ska zablo­ko­wa­ły oce­nę ONZ doty­czą­cą glo­bal­nych pla­nów geo­in­ży­nie­ryj­nych w 2019 roku. Współ­pra­ca mię­dzy­na­ro­do­wa będzie wyma­ga­na do oce­ny ryzy­ka, oraz usta­le­nia zwy­cięz­ców i prze­gra­nych każ­de­go takie­go eksperymentu.

Bio­rąc pod uwa­gę nie­zna­ne zagro­że­nia zwią­za­ne z geo­in­ży­nie­rią sło­necz­ną, człon­ko­wie OECD powin­ni kon­ty­nu­ować wysił­ki na rzecz roz­wo­ju atrak­cyj­nej eko­no­micz­nie tech­no­lo­gii ener­gii odna­wial­nej, nawet jeśli uzu­peł­nia te wysił­ki ogra­ni­czo­ny­mi i dokład­ny­mi bada­nia­mi i eksperymentami.

za forbes.com