230 Anni­ver­sa­ry of the Polish Con­sti­tu­tion of May 3, 1791

Kon­gres Polo­nii Kana­dyj­skiej Okręg Toron­to wraz ze zrze­szo­ny­mi w KPK OT orga­ni­za­cja­mi zapra­sza do uczest­nic­twa w uro­czy­stej Mszy Św. ofia­ro­wa­nej z oka­zji 230 rocz­ni­cy uchwa­le­nia Kon­sty­tu­cji 3 majowej.

Uro­czy­sta Msza Św. będzie cele­bro­wa­na w dniu 2 maja o godz.11:00 w koście­le   Św. Sta­ni­sła­wa Kost­ki w Toronto.

Z powo­du ogra­ni­czeń epi­de­micz­nych uczest­nic­two we Mszy Św. jest moż­li­we tyl­ko on line. Trans­mi­sja na stro­nie inter­ne­to­wej Para­fii Św. Sta­ni­sła­wa Kost­ki   https://ststanislauskostkato.archtoronto.org/

The 3rd of May is a very spe­cial day in Polish histo­ry. It was on this day in 1791 that the first writ­ten Con­sti­tu­tion in Euro­pe and only the second in the world was proc­la­imed in War­saw, Poland. Sin­ce then, the Con­sti­tu­tion of May 3rd has served the Polish nation as a sym­bol of pro­gress, inde­pen­den­ce and the rule of law, valu­es of gre­at signi­fi­can­ce for all nations in the con­tem­po­ra­ry world. It also pro­vi­ded a sour­ce of inspi­ra­tion during Poland’s strug­gles for fre­edom and sove­re­ign­ty in the cen­tu­ries that fol­lo­wed, with May 3rd beco­ming the first natio­nal holi­day to be offi­cial­ly intro­du­ced in the Second Polish Repu­blic (1919).

Among the many signi­fi­cant reforms intro­du­ced by the Con­sti­tu­tion of May 3rd, 1791 were the esta­bli­sh­ment of a con­sti­tu­tio­nal monar­chy and the sepa­ra­tion of powers into legi­sla­ti­ve, exe­cu­ti­ve and judi­cial bran­ches of govern­ment. Most impor­tan­tly, howe­ver, the Con­sti­tu­tion of May 3rd intro­du­ced poli­ti­cal equ­ali­ty betwe­en town­spe­ople and nobi­li­ty and pla­ced the down­trod­den peasant class under the pro­tec­tion of the govern­ment. In so doing the Con­sti­tu­tion guaran­te­ed fre­edom and equ­ali­ty for all Poles regar­dless of the­ir social sta­tus or reli­gion, brin­ging hope for a new begin­ning for Poland, a hope that was dashed by fore­ign respon­se to the Con­sti­tu­tion. The hope lay dormant for over a cen­tu­ry due to the Commonwealth’s third par­ti­tion in 1795, but it poin­ted to the direc­tion that was even­tu­al­ly taken by eve­ry Euro­pe­an power.

It is for the­se reasons that the Con­sti­tu­tion of May 3rd is cele­bra­ted annu­al­ly as a pivo­tal mar­ker in the histo­ry of modern Poland.

230 ROCZNICA UCHWALENIA KONSTYTUCJI 3 MAJA

Uchwa­łą z dnia 27 listo­pa­da 2020 r. Sejm Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej usta­no­wił rok 2021

Rokiem Kon­sty­tu­cji 3 Maja. W uchwa­le przy­ję­tej przez posłów RP czy­ta­my m.in.: 

3 maja 1791 roku Sejm Kró­le­stwa Pol­skie­go i Wiel­kie­go Księ­stwa Litew­skie­go uchwa­lił Kon­sty­tu­cję 3 Maja – nio­są­cą gwa­ran­cje swo­bód oby­wa­tel­skich, tra­dy­cje chrze­ści­jań­skie, tole­ran­cję i war­to­ści Oświe­ce­nia, któ­ra sta­ła się doku­men­tem two­rzą­cym póź­niej­szą toż­sa­mość suwe­ren­ne­go naro­du. Uchwa­lo­na jako pierw­sza w Euro­pie i dru­ga na świe­cie Usta­wa Rzą­do­wa sta­no­wi­ła dowód głę­bo­kie­go patrio­ty­zmu oraz zro­zu­mie­nia spraw oby­wa­tel­skich i społecznych……..

Sejm Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej, świa­do­my zna­cze­nia Kon­sty­tu­cji 3 Maja jako waż­ne­go ele­men­tu pamię­ci zbio­ro­wej, odda­jąc hołd wszyst­kim, któ­rzy przy­czy­ni­li się do powsta­nia tego wie­ko­pom­ne­go aktu – myśli­cie­lom poli­tycz­nym, posłom na Sejm Czte­ro­let­ni, przed­sta­wi­cie­lom ówcze­sne­go obo­zu patrio­tycz­ne­go oraz poko­le­niom Pola­ków, któ­rych nie­złom­na wal­ka pozwo­li­ła na prze­trwa­nie lat nie­wo­li i odzy­ska­nie nie­pod­le­gło­ści, zachę­ca do reflek­sji nad dzie­dzic­twem Kon­sty­tu­cji 3 Maja współ­cze­śnie i usta­na­wia rok 2021 Rokiem Kon­sty­tu­cji 3 Maja.

Po raz kolej­ny od 229 lat obcho­dzi­my rocz­ni­cę uchwa­le­nia Kon­sty­tu­cji 3 maja. Dru­ga kon­sty­tu­cja w świe­cie, po ame­ry­kań­skiej, a pierw­sza w Euro­pie ( przed fran­cu­ską rewo­lu­cyj­ną) jest powo­dem do dumy naro­do­wej. Zaprze­cza kon­tro­wer­syj­nej, czę­sto trans­mi­to­wa­nej na Zacho­dzie tezie o „zaco­fa­niu” kul­tu­ro­wo-cywi­li­za­cyj­nym Rze­czy­po­spo­li­tej na tle Euro­py. Ta wyjąt­ko­wa Usta­wa Rzą­do­wa nie weszła w życie za przy­czy­ną rodzi­mej Tar­go­wi­cy, inter­wen­cji Rosji a póź­niej II i III roz­bio­ru Rze­czy­po­spo­li­tej. Pozo­sta­ła jed­nak testa­men­tem dla wie­lu następ­nych poko­leń Pola­ków wal­czą­cych o wol­ną, suwe­ren­ną Ojczyznę.

Doku­ment ten był dla Euro­py swo­istym dro­go­wska­zem demo­kra­cji, fun­da­men­tem nowo­cze­sne­go sys­te­mu poli­tycz­ne­go oraz wyznacz­ni­kiem euro­pej­skiej tra­dy­cji parlamentarnej.

Pierw­szą rocz­ni­cę uchwa­le­nia kon­sty­tu­cji obcho­dzo­no wyjąt­ko­wo uro­czy­ście. Papież Pius VI prze­ka­zał Pola­kom spe­cjal­ne bło­go­sła­wień­stwo, wyra­ża­jąc zgo­dę na prze­nie­sie­nie świę­ta patro­na Pol­ski, św. Sta­ni­sła­wa z 8 na 3 maja. Nie­ste­ty, kil­ka dni pozniej, na roz­kaz Peters­bur­ga oraz „usil­ne bła­ga­nia zdro­wej czę­ści naro­du” (wro­gów nowe­go porząd­ku pań­stwo­we­go), rosyj­ska armia prze­kro­czy­ła gra­ni­ce Rze­czy­po­spo­li­tej. Wybu­chła Kon­fe­de­ra­cja Tar­go­wic­ka a wspie­ra­ni przez Zagra­ni­cę (Peters­burg) rodzi­mi zwo­len­ni­cy zasad „żeby było tak jak było” zdła­wi­li refor­my, przy­wra­ca­jąc zabój­cze dla pań­stwa usta­wo­daw­stwo. Trzy lata po tych wyda­rze­niach Pol­ska prze­sta­ła istnieć.

Czy histo­ria może się powtarzać? 

Jak wie­le, w tych waż­nych dla Pola­ków wyda­rze­niach, zauwa­żyć moż­na ana­lo­gii w odnie­sie­niu do aktu­al­nej sytu­acji naszej Ojczy­zny. Czy unij­na euro­pej­skość, bruk­sel­ska biu­ro­kra­cja, neo­li­be­ral­na popraw­ność poli­tycz­na, są gwa­ran­tem dobra Pol­ski i Pola­ków? Jak nale­ży inter­pre­to­wać wystą­pie­nia na euro­pej­skich salo­nach czę­ści pol­skich poli­ty­ków, dale­ko w swo­ich ape­lach odbie­ga­ją­cych od patrio­tycz­nie rozu­mia­nej Pol­skiej Racji Sta­nu? Jak postrze­ga­my suwe­ren­ność i toż­sa­mość Pol­ski i Polaków?

Polo­nia i Pola­cy poza gra­ni­ca­mi Kra­ju mają obo­wią­zek wspie­rać Pol­skę, bro­nić jej Dobre­go Imie­nia i inte­re­sów, reago­wać na medial­ne ata­ki, a czy tak zawsze jest? 

Pol­ska to nasza Ojczy­zna, Ojczy­zna Pola­ków nad Wisłą, ale i tych wszyst­kich, któ­rzy czu­ją się Polakami. 

War­to o tym myśleć w kon­tek­ście wyda­rzeń sprzed ponad 200 lat.

Toron­to 3 maja 2021r Oprac. Jan Cytowski