W 100. Rocznicę Śmierci Polskiego Noblisty, Stanisława-Władysława Reymonta, Fundacja jego imienia w Kanadzie wręczyła stypendia studentom polskiego pochodzenia.
Rozpoczynając 55. Uroczystość Rozdania Stypendiów, wszystkich zebranych na tę okoliczność z uśmiechem przywitał charyzmatyczny prezes Fundacji im. W. Reymonta, pan Kazimierz Chrapka, którego my zebrani przywitaliśmy gorącymi oklaskami! Pan prezes w ciepłych słowach przypomniał zebranym o tym, że pragnąc pobudzić poczucie dumy z polskiego pochodzenia wśród dorastającej tu młodzieży, Fundacja przyznaje stypendia dla studentów polskiego pochodzenia, organizuje konkursy recytatorskie, udziela pomocy finansowej organizacjom, szkołom i różnym zespołom polonijnym, sponsoruje wiele imprez związanych z utrzymaniem i szerzeniem polskości w Kanadzie.
Pan prezes w swoim wstępnym przemówieniu krótko omówił najważniejsze wydarzenia z życia Fundacji a dotyczące 100. Rocznicy Przyznania Nagrody Nobla dla patrona Fundacji i 100. Rocznicy Jego śmierci. Dowiedzieliśmy się, że w Lipcach Reymontowskich (woj. Łódzkie) odsłonięty został 26 września 2025 roku pomnik Władysława Reymonta. Ten czterometrowy monument zaprojektowany przez rzeźbiarza M. Biskupskiego, stanął obok domu dróżnika w Lipcach, w którym pisarz mieszkał jako pracownik Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w latach 1888-1891.
Następnie dr Barbara Sharratt wygłosiła przemówienie okolicznościowe dotyczące szczegółów z życia polskiego noblisty S. W. Reymonta, które nie było łatwe, ale pełne zawiłości i biedy. Z bardzo ciekawego przemówienia pani dr B. Sharratt, dowiedzieliśmy się o mało znanych szczegółach z życia patrona Fundacji.
Tak więc, okazuje się, że zawiłe życie W. Reymonta charakteryzowało się trudnymi sprawami materialnymi i zawodowymi, problemami zdrowotnymi (w tym długą chorobą i wypadkiem kolejowym), a także niestabilnością życiową. Reymont pracował na różnych, nisko opłacanych stanowiskach, był m.in. czeladnikiem krawieckim i aktorem w wędrownych trupach. Jego sytuacja poprawiła się znacząco dopiero po wypadku kolejowym, który przyniósł mu odszkodowanie, a później po ogromnym sukcesie „Chłopów” i przyznaniu Nagrody Nobla.
Właśnie ta pomoc finansowa pozwoliła W. Reymontowi zrealizować swoje marzenia literackie z czym się wiąże napisanie swojego genialnego utworu przedstawiającego realne życie polskiej wsi – chłopów. Utwór „Chłopi” jako najwybitniejsza powieść Reymonta była tłumaczona na 27 języków świata, a to zaowocowało uznaniem i rozpoznawalnością w Europie oraz uznanie przez rożnych wybitnych znawców literatury światowej, co w konsekwencji doprowadziło do Nadania Nagrody Nobla dla S.W. Reymonta. Dla nas Polaków ta wybitna powieść: „Chłopi” jest dumą narodową i tak właśnie jest traktowana przez Polski Naród jako: Epopeja Narodowa – jedna z najwybitniejszych powieści Młodej Polski, nagrodzona w 1924 roku Literacką Nagrodą Nobla.
Powieść „Chłopi “jest ogromnie ważna dla rodzimej kultury, była trzykrotnie adaptowana na dużym ekranie. O tym, że „Chłopów” uznaje się za epopeję, świadczy charakter jej głównego bohatera, którym nie jest żadna szczególna postać, a cały stan, cała wieś stanowiąca zamkniętą, kompletną społeczność ze swoim systemem praw, wartości, z odwiecznym rytmem działania, pracy, życia.
Dlatego też w Kanadzie powstała Fundacja im. Władysława Reymonta. Polonia w Kanadzie świadoma powinności wobec Pierwszej Ojczyzny, Polski, postanowiła założyć Fundację, która by propagowała Polską Kulturę i jej osiągnięcia, aby pokazać młodemu pokoleniu ważność i piękno polskiej literatury. Tak więc, staraniem młodych działaczy polonijnych i z pobudek patriotycznych Polaków w Kanadzie, została założona w 1970 roku, Fundacja, która służy do dziś całej Polonii poprzez pracę w szerzeniu kultury wśród polskiej grupy etnicznej w Kanadzie. Fundacja, została założona 3 kwietnia 1970 roku. Powstała z inicjatywy działaczy Związku Polaków w Kanadzie, który na XXIV Zjeździe w 1969 roku w Hamilton postanowił o jej utworzeniu. Fundacja została zarejestrowana jako organizacja oświatowa i dobroczynna. Od roku 1970 Fundacja im. W. Reymonta przejęła Rolę Rady Edukacyjnej Związku Polaków w Kanadzie. Założycielami m.in. byli: Thaddeus Aleksander Glista, Julian Dobranowski, Jesse Flis i Danuta Warszawska. Do zadań Fundacji należą: propagowanie kultury polskiej i polskiego dziedzictwa narodowego w Kanadzie (zwłaszcza wśród młodej Polonii). Fundacja przyznaje stypendia dla studentów polskiego pochodzenia (żeby otrzymać stypendium studenci muszą także posiadać obywatelstwo lub prawo stałego pobytu w Kanadzie), organizuje konkursy recytatorskie, przyznaje zapomogi dla polonijnych studentów w trudnej sytuacji finansowej, udziela pomocy organizacjom polonijnym oraz sponsoruje wiele imprez związanych z szerzeniem polskiej kultury w Kanadzie.
Od roku 1995, prezesem Fundacji im. W. Reymonta jest pan Kazimierz Chrapka, który bardzo prężnie nadzoruje działalność Fundacji. To On razem z Komitetem organizacyjnym oraz Kuratorami, zorganizował wielką Uroczystość 50. lecia Fundacji. Było to wielkie wydarzenie opisywane w prasie polonijnej, nagłośnione w środowisku polonijnym i w Polsce. Oto przesłanie Polskiego Noblisty użyte również jako hasło podczas Jubileuszu 50 lecia: „Żyć to działać, rozsiewać po świecie talent, energię, uczucie, pomagać w czasie teraźniejszym pokoleniom przyszłym” – Władysław-Stanisław Reymont
Słowa tego ponadczasowego przesłania naszego wybitnego Noblisty, wcieliła w czyn, Fundacja im. W. Reymonta (FR) obierając tę wielką postać z literatury i historii Polski za Patrona, tworząc bogatą historię swojej 50-cio letniej działalności w Kanadzie. Należy tutaj nadmienić trochę historii związanej z przygotowaniem FR do 50-lecia. A więc sprawa zwiana z wydaniem książki jubileuszowej FR. Z okazji nadchodzącego Jubileuszu, Fundacja powierzyła opisanie swej półwiecznej historii, Katolickiemu Uniwersytetowi w Lublinie. Uniwersytet wybrał jedną ze swoich doktorantek, Agnieszkę Jurczak, która pod nadzorem promotora tej wspanialej publikacji, dr Tomasza Adamczyka, pracowała nad tym projektem przez 3 lata i w rezultacie pod auspicjami Towarzystwa Naukowego KUL, została wydana z wielkim kunsztem naukowym i drukarskim historia tej jakże zasłużonej Fundacji kanadyjskiej. „Fundacja im. Władysława Reymonta. Pięćdziesiąt lat pracy dla Polonii w Kanadzie z myślą o rodakach w kraju”. Kolejną wyjątkowo trafną ideą była myśl ufundowania Sztandaru dla FR w Kanadzie, która wyszła od byłego Wójta Lipiec Reymontowskich, prezesa Fundacji Lipieckiej, pana Jerzego Kabata. Radość była wielka z obu stron, gdyż Sztandar jest wspaniałym prezentem dla Fundacji im. W. Reymonta w Kanadzie. Sztandar jest bardzo piękny i bardzo kunsztownie zrobiony, jest ręcznie haftowany co dodaje mu znaczenia muzealnego na przyszłe lata.
Fundacja im. W. Reymonta organizując przez ponad 55 lat słynne w Kanadzie i Polsce Konkursy Recytatorskie dla dzieci i młodzieży, aktywizuje różne środowiska szkolne do brania udziału w corocznych konkursach, które cieszą się wielkim powodzeniem i o których niejednokrotnie rozpisywała się polska i kanadyjska prasa. Młodzież polskiego pochodzenia bierze udział w spektakularnych konkursach recytatorskich zdobywając różne nagrody, wśród których największym wyróżnieniem jest wyjazd do Polski na Ogólnopolski Konkurs Recytatorski „Mówimy Reymontem “, połączony ze zwiedzaniem historycznych miejsc w Polsce, gdzie urodzona w Kanadzie młodzież polskiego pochodzenia, może poszerzać swoją wiedzę o kulturze polskiej w szerokim słowa tego znaczeniu. W tym miejscu należy złożyć uznanie i podziękowanie dla Kuratorów Fundacji Reymonta, którzy wykonują bardzo ciężką pracę, aby zsynchronizować wszystkie eliminacje konkursowe w Kanadzie, w Polsce a ostatnio też i na Litwie.
W 2025 roku Fundacja im. W. Reymonta przyznała 21 Stypendiów, których fundatorami były rożne organizacje polonijne oraz osoby prywatne dla przykładu: Sadowski Czesław i Maria Memoral Scholarship, Irena Ungar Memorial Scholarship, oraz poszczególne Grupy Związków Polaków w Kanadzie. Po wręczeniu stypendiów prezes Fundacji im. W. Reymonta, pan Kazimierz Chrapka jak zawsze z uśmiechem, pięknie podziękował Fundatorom, Studentom i zebranym na tej doniosłej uroczystości Gościom i przypomniał, że Fundacja zgromadziła w swoich szeregach wielu oddanych ludzi, którzy dla szerzenia i propagowania polskiej kultury w mozaice wielokulturowości kanadyjskiej, okazali szlachetne, szczere i jakże hojne serca.
Na zakończenie mojego sprawozdania chciałabym w imieniu własnymi oraz wielu znajomych uczestniczących tej radosnej uroczystości podziękować, prezesowi panu Kazimierzowi Chrapce oraz wszystkim organizatorom tego cennego spotkania, które jest nieocenioną pomocą studentom polskiego pochodzenia. Mamy nadzieję, że może ci studenci będą w przyszłości (jak to życzyła Im była stypendystka Fundacji Reymonta a obecnie Poseł do Parlamentu Kanady, Minister Natalia Kusendova-Bashta), zasilli Polską Diasporę w Parlamencie Kanadyjskim !! – co daj im i nam Boże!
Fundacji im. W. Reymonta, panu Prezesowi Kazimierzowi Chrapce oraz całemu zarządowi Fundacji, życzę dobrego zdrowia i dużo siły w pokonywaniu wszelkich trudności w pracy społecznej na niwie wspierania Polskiego Dziedzictwa Narodowego w Kandzie. Życzę, aby Fundacja im. W. Reymonta dalej tak samo owocnie prowadziła swoja bezcenną działalność ku pożytkowi i pomocy dla polskiej młodzieży oraz krzewienia polskiej kultury w Kraju Klonowego Liścia!
Szczęść Wam Boże!!
Zosia Poradzisz
