Spo­tka­li­śmy się w 5‑osobowym gro­nie o 13: 00 pod amba­sa­dą RP w Lon­dy­nie 13 grud­nia 2020, w imie­niu Komi­te­tu Obro­ny Pol­ski-Wiel­ka Bry­ta­nia, aby upa­mięt­nić ofia­ry pomor­do­wa­ne pod­czas sta­nu wojen­ne­go. Pod­czas zapa­le­nia zni­cza i skła­da­nia kwia­tów z gło­śni­ków brzmia­ły nasze pie­śni – Bogu­ro­dzi­ca, Od powie­trza gło­du ognia i woj­ny, i Nigdy z kró­la­mi nie będziem w alian­sach. Na począt­ku była modli­twa, Ojcze Nasz, Zdro­waś Mary­jo i Wiecz­ny Odpoczynek.

Do mikro­fo­nu sta­nął Rado­sław Korze­niew­ski, z Klu­bu Gaze­ty Pol­skiej Lon­don One:

Dro­dzy Rodacy!

Sto­ję w cen­trum Lon­dy­nu przed Amba­sa­dą RP, bo pra­gnę być w tym dniu przez chwi­lę bli­żej Ojczyzny.

Reklama

13 Grud­nia to data, któ­ra powin­na nas Pola­ków nakła­niać do reflek­sji i podej­mo­wa­nia prób pojed­na­nia w duchu Soli­dar­no­ści. Ofia­ra, czę­sto ofia­ra życia, jaką zło­ży­li­śmy jako Naród, nie może zostać zapo­mnia­na, i powin­na jed­no­czyć nas, słu­żyć pojed­na­niu, i być powo­dem i przy­czy­ną jed­no­ści. Siła Soli­dar­no­ści, z któ­rą nie mógł sobie pora­dzić reżim komu­ni­stycz­ny, pły­nę­ła z prze­peł­nio­nych wia­rą w Bożą Opatrz­ność serc Pola­ków, któ­ra zosta­ła wzmoc­nio­na sło­wa­mi Świę­te­go Jana Paw­ła II, Papie­ża Pola­ka, pod­czas Jego pierw­szej piel­grzym­ki do uko­cha­nej Ojczyzny.

Wol­ność, mówił póź­niej Papież, jest nam przez Boga nie tyl­ko dana, ale i zadana…i moż­na ją stra­cić. Czym­że była Soli­dar­ność, jeśli nie zry­wem wol­no­ści, czym­że był stan wojen­ny, jeśli nie tej wol­no­ści morderstwem!

Ducha Wol­no­ści pol­skie­go Naro­du nie da się jed­nak zamor­do­wać. Nie zro­bi­ły tego woj­ny, roz­bio­ry, komu­ni­ści, faszy­ści i zdraj­cy, i nie zro­bi tego żad­na cho­ro­ba, bo my Pola­cy odda­je­my swo­je życie Bogu, któ­ry jest Miło­ścią, Praw­dą, Zba­wie­niem i Nadzie­ją. I tę Nadzie­ję w ser­cach nie­sie­my całe­mu światu.

Następ­nie odczy­ta­łem w skró­cie listę ofiar:

Sza­now­ni Państwo

Spo­ty­ka­my się dziś, aby upa­mięt­nić ofia­ry sta­nu wojen­ne­go. Tu pierw­sze ofiary:

JÓZEF CZEKALSKI, 48 lat. Zamor­do­wa­ny w dniu 16 grud­nia 1981 r. pod­czas pacy­fi­ka­cji straj­ku w KWK Wujek, postrzał klat­ki pier­sio­wej i brzu­cha, postrzał lewej stopy

JÓZEF GIZA, 28 lat. Zamor­do­wa­ny w dniu 16 grud­nia 1981 r. pod­czas pacy­fi­ka­cji straj­ku w KWK Wujek, postrzał bocz­ny szyi

JOACHIM GNIDA, 28 lat. Zmarł w dniu 25 stycz­nia 1982 r. w wyni­ku ran odnie­sio­nych w dniu 16 grud­nia 1981 r. pod­czas pacy­fi­ka­cji straj­ku w KWK Wujek, postrzał w głowę

RYSZARD GZIK, 35 lat. Zamor­do­wa­ny w dniu 16 grud­nia 1981 r. pod­czas pacy­fi­ka­cji straj­ku w KWK Wujek, postrzał w głowę

BOGUMIŁ KUPCZAK, 28 lat. Zamor­do­wa­ny w dniu 16 grud­nia 1981 r. pod­czas pacy­fi­ka­cji straj­ku w KWK Wujek, postrzał brzucha

ANDRZEJ PEŁKA, 20 lat. Zamor­do­wa­ny w dniu 16 grud­nia 1981 r. pod­czas pacy­fi­ka­cji w KWK Wujek, postrzał w głowę

JAN STAWISIŃSKI, 22 lata. Zmarł w dniu 25 stycz­nia 1982 r. w wyni­ku ran odnie­sio­nych w dniu 16 grud­nia 1981 r. pod­czas pacy­fi­ka­cji straj­ku w KWK Wujek, postrzał w głowę

ZBIGNIEW WILK, 20 lat. Zamor­do­wa­ny w dniu 16 grud­nia 1981 r. pod­czas pacy­fi­ka­cji straj­ku w KWK Wujek, postrzał w ple­cy i postrzał od tyłu w oko­li­cy lędźwiowej

ZENON ZAJĄC, 22 lata. Zamor­do­wa­ny w dniu 16 grud­nia 1981 r. pod­czas pacy­fi­ka­cji straj­ku w KWK Wujek, postrzał w klat­kę piersiową

ANTONI BROWARCZYK, 23 lata. Zamor­do­wa­ny strza­łem w gło­wę pod­czas roz­pę­dza­nia demon­stra­cji w Gdań­sku, w dniu 17 grud­nia 1981

TADEUSZ KOSECKI. Zmarł na zawał ser­ca pobi­ty przez ZOMO w cza­sie pacy­fi­ka­cji straj­ku na Poli­tech­ni­ce Wro­cław­skiej w dniu 17 grud­nia 1981 r.

MICHAŁ ADAMOWICZ, 28 lat. Zmarł w dniu 5 wrze­śnia 1982 r. w wyni­ku ran postrza­ło­wych odnie­sio­nych w cza­sie demon­stra­cji w dniu 31 sierp­nia w Lubinie

MIECZYSŁAW POZNIAK, 26 lat. Zmarł w dniu 31 sierp­nia w Lubi­nie, w wyni­ku rany postrza­ło­wej brzu­cha odnie­sio­nej w cza­sie demon­stra­cji w Lubinie

ANDRZEJ TRAJKOWSKI, 32 lata. Zmarł w dniu 31 sierp­nia w Lubi­nie, w wyni­ku rany postrza­ło­wej gło­wy odnie­sio­nej w cza­sie demon­stra­cji w Lubinie

EMIL BARCHAŃSKI, 17 lat. Uczeń, wię­zień poli­tycz­ny. Zagi­nął w dniu 16 czerw­ca 1982 r. Cia­ło wyło­wio­no z Wisły. W trak­cie śledz­twa był bity, miał być świad­kiem na roz­pra­wie kolegów

WOJCIECH CIELECKI 19 lat. Zastrze­lo­ny przez żoł­nie­rza LWP w dniu 2 kwiet­nia 1982 r., w Bia­łej Podlaskiej

WOJCIECH CIEŚLEWICZ, 29 lat. Zmarł w dniu 2 mar­ca 1982 r. w wyni­ku pobi­cia przez ZOMO pod­czas demon­stra­cji w Pozna­niu, w dniu 13 lute­go 1982 r.

WLADYSLAW DURDA, zmarł w nocy z 3 na 4 maja 1982 r. zatru­ty gaza­mi łza­wią­cy­mi uży­ty­mi do roz­pę­dza­nia demon­stra­cji w dniu 3 maja 1982 r., w Szcze­ci­nie. Mili­cja odmó­wi­ła wezwa­nia pogotowia

ADAM GRUDZIŃSKI, 36 lat. Zmarł na ser­ce po pobi­ciu w obo­zie inter­no­wa­nia w paź­dzier­ni­ku 1982

ZDZISŁAW JURGIELEWICZ, 29 lat. Zmarł w dniu 21 wrze­śnia 1982 r. po pobi­ciu w dniu 12 wrze­śnia 1982 r. w KM MO, w Giżycku

WACŁAW KAMIŃSKI, 32 lata. Zmarł w dniu 28 listo­pa­da 1982 r., tra­fio­ny petar­dą w cza­sie demon­stra­cji w dniu 11 listo­pa­da 1982 r., w Gdańsku

WANDA KOŁODZIEJCZYK, 59 lat. Prze­wie­zio­na do szpi­ta­la w sta­nie ago­nal­nym ze śla­da­mi pobi­cia z aresz­tu śled­cze­go na ul. Rako­wiec­kiej w War­sza­wie, zmar­ła w dniu 4 stycz­nia 1982

STANISŁAW KOT. Po pobi­ciu przez patrol ZOMO w dniu 31 mar­ca 1982 r. zmarł w dniu 3 kwiet­nia 1982 r. w Rzeszowie

STANISŁAW KRÓLIK, 39 lat. Pobi­ty w cza­sie demon­stra­cji w dniu 10 listo­pa­da 1982 r. w War­sza­wie, zmarł w dniu 16 listo­pa­da 1982

JOANNA LENARTOWICZ, 19 lat. Zmar­ła w dniu 5 maja 1982 r. po pobi­ciu w cza­sie roz­pę­dza­nia demon­stra­cji w dniu 3 maja 1982 r. w Warszawie

WŁODZIMIERZ LISOWSKI, 67 lat. Zmarł w dniu 13 lip­ca 1982 r. po pobi­ciu pod­czas demon­stra­cji w dniu 13 maja 1982 r. w Krakowie

PIOTR MAJCHRZAK, 19 lat. Zmarł w dniu 18 maja 1982 r. po pobi­ciu przez ZOMO pod­czas demon­stra­cji w dniu 13 maja 1982 r. w Poznaniu

KAZIMIERZ MAJEWSKI, 46 lat. Na sku­tek nagon­ki, inwi­gi­la­cji, gróźb i nakła­nia­nia do współ­pra­cy z SB popeł­nił samo­bój­stwo w dniu 29 paź­dzier­ni­ka 1982 r. w Jele­niej Górze

KAZIMIERZ MICHALCZYK, 27 lat. Zmarł w dniu 2 wrze­śnia 1982 r. w wyni­ku obra­żeń ponie­sio­nych w cza­sie roz­pę­dza­nia demon­stra­cji we Wro­cła­wiu w dniu 31 sierp­nia 1982

STANISŁAW RACZEK, 35 lat. Zmarł w dniu 7 wrze­śnia 1982 r. po pobi­ciu w cza­sie demon­stra­cji w Kiel­cach w dniu 31 sierp­nia 1982

MIECZYSŁAW RADOMSKI, 56 lat. Zmarł w dniu 3 maja 1982 r. w cza­sie zajść ulicz­nych w Warszawie

MIECZYSŁAW ROKITOWSKI 47 lat. Zmarł w dniu 3 kwiet­nia 1982 r. po pobi­ciu w aresz­cie śledczym

PIOTR SADOWSKI, 32 lata. Zmarł w dniu 31 sierp­nia 1982 r. tra­fio­ny petar­dą pod­czas demon­stra­cji w Gdańsku

ADAM SZULECKI 32 lata. Zmarł w dniu 9 maja 1982 r. po pobi­ciu w cza­sie demon­stra­cji w dniu 3 maja 1982 r. w Warszawie

EUGENIUSZ WIŁKOMIRSKI, 52 lata. Zmarł w dniu 3 wrze­śnia 1982 r. po pobi­ciu przez ZOMO w cza­sie demon­stra­cji w Czę­sto­cho­wie w dniu 1 wrze­śnia 1982

BOGDAN WŁOSIK, 30 lat. Zamor­do­wa­ny z bro­ni pal­nej przez funk­cjo­na­riu­sza SB w cza­sie demon­stra­cji w Nowej Hucie w dniu 13 października

TADEUSZ WOŹNIAK, 49 lat. Zmarł w dniu 1 wrze­śnia 1982 r. po pobi­ciu przez ZOMO pod­czas demon­stra­cji w dniu 31 sierp­nia 1982 r. we Wrocławiu

FRANCISZEK ZDUNEK, 49 lat. Prze­wod­ni­czą­cy Komi­te­tu Budo­wy Kapli­cy w Sobo­le­wie w woj. lubel­skim. Zastrze­lo­ny przez sier­żan­ta MO

ZENON BLESZCZYŃSKI, 24 lata. Zmarł w nocy z 13 na 14 stycz­nia 1983 r. po pobi­ciu w aresz­cie śled­czym w dniu 28 grud­nia 1982

RYSZARD KOWALSKI, 44 lata. Prze­wod­ni­czą­cy KZ NSZZ “Soli­dar­ność” w Hucie Kato­wi­ce, dwu­krot­ny wię­zień poli­tycz­ny. Zagi­nął w dniu 7 lute­go 1983 r. Cia­ło wyło­wio­no z rze­ki w dniu 31 mar­ca 1983

JOZEF LARYSZ, 41 lat. Prze­wod­ni­czą­cy Komi­sji Zakła­do­wej NSZZ “Soli­dar­ność” w zakła­dach ELWRO. Inter­no­wa­ny, zwol­nio­ny z pra­cy. Zmarł w dniu 7 mar­ca 1983 r. po kolej­nym prze­słu­cha­niu w KW MO

BERNARD ŁYSKAWA, 56 lat. Zmarł na zawał ser­ca ucie­ka­jąc przed ZOMO po demon­stra­cji w Kra­ko­wie w dniu 1 maja 1983

ZDZISŁAW ŁYSKAWA, 29 lat. Zmarł w dniu 3 czerw­ca 1983 r. po pobi­ciu na poste­run­ku MO w Nowej Miłosnej

JERZY MARZEC, 21 lat. Zagi­nął w dniu 21 czerw­ca 1983 r. po uro­czy­sto­ściach powi­ta­nia Papie­ża. Cia­ło zna­le­zio­no nad Odrą w dniu 22 czerw­ca 1983 r. Powo­dem śmier­ci było zachły­śnie­cie się krwią

BOGUSŁAW PODBORACZYŃSKI, 21 lat. Dzia­łacz NSZZ “Soli­dar­ność”. Praw­do­po­dob­nie zatrzy­ma­ny przez funk­cjo­na­riu­szy MO, cia­ło wydo­by­to z rze­ki w dniu 30 kwiet­nia 1983

GRZEGORZ PRZEMYK, 19 lat. Zmarł w dniu 14 maja 1983 r. w wyni­ku obra­żeń po pobi­ciu przez mili­cjan­tów na Komi­sa­ria­cie MO przy ul. Jezu­ic­kiej w War­sza­wie w dniu 12 maja 1983

ZBIGNIEW SYMONIUK, 33 lata. Czło­nek Komi­te­tu Obro­ny Wię­zio­nych za Prze­ko­na­nia. Inter­no­wa­ny, wię­zień poli­tycz­ny. Zmarł w dniu 8 stycz­nia 1983 r. Według ofi­cjal­nej wer­sji popeł­nił samo­bój­stwo w cza­sie odby­wa­nia kary 2 lat pozba­wie­nia wol­no­ści w wię­zie­niu w Białymstoku

RYSZARD SMAGURA, 29 lat. Zmarł w dniu 1 maja 1983 r. w Kra­ko­wie po tra­fie­niu petar­dą w cza­sie demonstracji

ZBIGNIEW SZYMAŃSKI. Zmarł w kwiet­niu 1983 r. po pobi­ciu przez zomow­ców — R. Rudow­cza­ka i J. Niemca

JAN ZIÓŁKOWSKI, 56 lat. Współ­pra­cow­nik Komi­te­tu Budo­wy Pomni­ka Ofiar Czerw­ca 1956 r. Zmarł w dniu 5 mar­ca 1983 r. pobi­ty w cza­sie prze­słu­cha­nia w V komi­sa­ria­cie MO w Poznaniu.

 

Proś­ba o minu­tę ciszy

Na zakoń­cze­nie do wol­ne­go mikro­fo­nu pod­szedł Marian Łuka­sik, dzia­łacz lon­dyń­ski, i powie­dział parę słów o tej smut­nej i bole­snej rocz­ni­cy, wyra­ża­jąc nadzie­ję że to, co mia­ło miej­sce, już nigdy się nie powtórzy.

Krzysz­tof Jastrzemb­ski, Londyn