Sąd Najwyższy uznał w poniedziałek, że były prezydent Donald Trump jest częściowo chroniony immunitetem przed zarzutami dotyczącymi próby nielegalnego utrzymania się przy władzy. Liberalna sędzia SN Sonia Sotomayor stwierdziła w zdaniu odrębnym, że wyrok czyni prezydenta “królem stojącym ponad prawem”.

W ponad 100-stronicowym orzeczeniu konserwatywna szóstka sędziów uznała, że prezydenci są chronieni “absolutnym” immunitetem, kiedy wykonują podstawowe czynności związane ze swoim urzędem i “domniemanym” immunitetem w przypadku innych działań urzędowych, jednak immunitet nie obejmuje ich “nieoficjalnych” działań.

PONIŻEJ KONTYNUACJA TEKSTU

Jednocześnie sędziowie podjęli decyzję o odesłaniu sprawy do sądu okręgowego, by ten zdecydował, które zarzucane Trumpowi działania miały charakter oficjalny, a które nie. W praktyce oznacza to, że do procesu przed sądem w Waszyngtonie najpewniej nie dojdzie przed listopadowymi wyborami, choć wciąż teoretycznie może dojść do niego w późniejszym terminie.

Sędziowie w większości przyznali rację argumentom wysuwanym przez Trumpa i jego prawników, którzy twierdzili, że prezydencki immunitet jest konieczny, by szef państwa mógł podejmować decyzje bez strachu przed ewentualnymi zarzutami.

Wyrok Sądu Najwyższego w sprawie prezydenckiego immunitetu czyni z prezydenta króla stojącego ponad prawem, który może ignorować prawo – powiedział w poniedziałek prezydent USA Joe Biden. Ostrzegł też, że decyzja sądu jest niebezpiecznym precedensem, a jeśli Donald Trump wróci do władzy będzie mógł ignorować prawo.
“Ten kraj został zbudowany na zasadzie, że w Ameryce nie ma królów. Że każdy, każdy z nas jest równy wobec prawa. Że nikt nie jest ponad prawem, nawet prezydent Stanów Zjednoczonych. Dzisiejsza decyzja Sądu Najwyższego praktycznie fundamentalnie to zmieniła” – powiedział Biden w wystąpieniu w Białym Domu. “Dzisiejsza decyzja niemal z pewnością oznacza, że nie ma praktycznie żadnych ograniczeń co do tego, co prezydent może zrobić” – dodał.

Biden skomentował w ten sposób wydany wcześniej precedensowy wyrok Sądu Najwyższego dający prezydentom USA “absolutny immunitet” chroniący ich przed zarzutami karnymi w sprawach związanych z wykonywaniem przez nich podstawowych i wyłącznych obowiązków prezydenta i domniemany immunitet w przypadku innych czynności oficjalnych. Biden powiedział, że zgadza się z osądem wyrażonym w zdaniu odrębnym sędzi SN Sonii Sotomayor, która głosowała przeciwko wydanemu orzeczeniu.

“Zgadzam się ze zdaniem odrębnym sędzi Sotomayor. Oto, co powiedziała: ‘W każdym przypadku użycia urzędowej władzy prezydent jest teraz królem stojącym ponad prawem (…) Z trwogą o naszą demokrację, sprzeciwiam się (wyrokowi)’ Tak samo powinni sprzeciwić się Amerykanie. Ja się sprzeciwiam. Niech Bóg błogosławi was wszystkich, niech Bóg ocali naszą demokrację” – powiedział.

Biden zauważył, że wyrok SN – częściowo przyznający rację argumentom Donalda Trumpa, że immunitet chroni go przed zarzutami dotyczącymi jego prób utrzymania się przy władzy – w praktyce oznacza, że proces byłego prezydenta w tej sprawie nie rozstrzygnie się przed wyborami.

“To wielka krzywda wyrządzona ludziom tego kraju. Więc teraz to Amerykanie będą musieli zrobić to, co sąd powinien był zrobić: Amerykanie muszą wydać osąd w sprawie zachowania Donalda Trumpa. Amerykanie muszą zdecydować, czy atak Donalda Trumpa na naszą demokrację 6 stycznia czyni go niezdatnym do pełnienia urzędu” – powiedział Biden. “Co być może najważniejsze, Amerykanie muszą teraz zdecydować, czy powierzyć prezydenturę Donaldowi Trumpowi, wiedząc, że będzie bardziej ośmielony, by robić cokolwiek mu się podoba” – dodał.

Poniedziałkowy wyrok Sądu Najwyższego, podjęty przez szóstkę sędziów nominowanych przez republikańskich prezydentów (w tym trzech przez Donalda Trumpa) i przy sprzeciwie trzech nominowanych przez Demokratów, jest pierwszym tak szerokim wyznaczeniem granic immunitetu i prezydenckiej władzy. Wyrok mówi, że prezydenci są chronieni “absolutnym” immunitetem, kiedy wykonują podstawowe czynności związane ze swoim urzędem i “domniemanym” immunitetem w przypadku innych działań urzędowych, jednak immunitet nie obejmuje ich “nieoficjalnych” działań. Jednocześnie absolutny immunitet ma oznaczać, że sądy nie mogą użyć czynności urzędowych prezydenta jako materiału dowodowego. Sędziowie w większości przyznali rację argumentom wysuwanym przez Trumpa i jego prawników, którzy twierdzili, że prezydencki immunitet jest konieczny, by szef państwa mógł podejmować decyzje bez strachu przed ewentualnymi zarzutami.

Sędziowie podjęli też decyzję o odesłaniu sprawy Trumpa w sprawie jego prób utrzymania się przy władzy do sądu okręgowego, by ten zdecydował, które zarzucane Trumpowi działania miały charakter oficjalny, a które nie. W praktyce oznacza to, że do procesu przed sądem w Waszyngtonie najpewniej nie dojdzie przed listopadowymi wyborami, choć wciąż teoretycznie może dojść do niego w późniejszym terminie. Jeśli Trump wygra wybory, będzie mógł jednak wycofać zarzuty federalne przeciwko sobie.

Z Waszyngtonu Oskar Górzyński (PAP)