W miarę jak MAiD (Medical Assistance in Dying – Medyczna Pomoc w Umieraniu) staje się coraz częstszym elementem dyskusji o opiece zdrowotnej w Kanadzie, wielu seniorów, rodzin, opiekunów oraz osób wierzących stara się lepiej zrozumieć, czym jest ten proces, jakie zabezpieczenia prawne istnieją oraz jak zagwarantować, aby decyzje dotyczące końca życia były podejmowane w sposób całkowicie dobrowolny i wolny od jakiejkolwiek presji.
Prawo kanadyjskie wymaga, aby wniosek o MAiD był składany dobrowolnie i bez przymusu. Nikt nie powinien czuć się zmuszany do wyboru MAiD z powodu choroby, niepełnosprawności, samotności, problemów finansowych, obawy przed byciem ciężarem dla innych czy braku wsparcia. Jednym z najlepszych sposobów ochrony jest odpowiednie przygotowanie się wcześniej: zdobywanie wiedzy, spisanie swoich życzeń dotyczących opieki medycznej, wyznaczenie zaufanej osoby jako pełnomocnika ds. opieki osobistej (Power of Attorney for Personal Care) oraz prowadzenie otwartych rozmów z rodziną, personelem medycznym i duchownymi.
Z katolickiej perspektywy pro-life każde życie ludzkie posiada niezbywalną godność i wartość od poczęcia aż do naturalnej śmierci. Zamiast odpowiadać na cierpienie poprzez zakończenie życia, Kościół katolicki podkreśla potrzebę towarzyszenia osobom cierpiącym z miłością, współczuciem, opieką paliatywną, wsparciem duchowym i konkretną pomocą.
Polecane organizacje i źródła informacji
1. Canadian Conference of Catholic Bishops (CCCB) – Kanadyjska Konferencja Biskupów Katolickich
Jest to krajowy organ zrzeszający biskupów katolickich w Kanadzie. CCCB publikuje oficjalne nauczanie Kościoła dotyczące eutanazji, wspomaganego samobójstwa, opieki paliatywnej, cierpienia oraz decyzji podejmowanych u kresu życia. Organizacja udostępnia listy pasterskie, materiały edukacyjne i wskazówki dla katolików mierzących się z tymi zagadnieniami.
2. Hope & Dignity: A Catholic Response to Euthanasia and Assisted Suicide
Katolicka inicjatywa edukacyjna stworzona przez kanadyjskie diecezje. Oferuje filmy, artykuły, świadectwa, materiały parafialne oraz przewodniki do dyskusji, pomagając katolikom lepiej zrozumieć nauczanie Kościoła i nauczyć się towarzyszyć osobom stojącym wobec ciężkiej choroby lub decyzji związanych z końcem życia.
3. Euthanasia Prevention Coalition (EPC)
Jedna z najważniejszych organizacji w Kanadzie sprzeciwiających się eutanazji i wspomaganemu samobójstwu. EPC dostarcza materiały edukacyjne, informacje prawne, badania naukowe, artykuły, informacje o prawach pacjentów oraz praktyczne wskazówki dla rodzin i osób zaniepokojonych tematyką MAiD. Organizacja zwraca również uwagę na kwestie przemocy wobec seniorów, wywierania presji, praw osób niepełnosprawnych oraz dostępu do opieki paliatywnej.
4. Campaign Life Coalition (CLC)
Największa organizacja pro-life w Kanadzie. Oprócz działalności związanej z ochroną życia nienarodzonych prowadzi działania edukacyjne dotyczące eutanazji i ustaw związanych z MAiD, wspiera osoby szczególnie narażone na presję oraz promuje alternatywy szanujące godność człowieka.
5. Canadian Physicians for Life
Sieć lekarzy i pracowników ochrony zdrowia wspierających etyczną opiekę medyczną opartą na szacunku dla godności człowieka na każdym etapie życia. Organizacja przedstawia medyczne spojrzenie na opiekę paliatywną, prawa sumienia personelu medycznego oraz alternatywy wobec eutanazji.
6. Inclusion Canada
Krajowa organizacja reprezentująca osoby z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich rodziny. Choć nie jest organizacją religijną, zwraca uwagę na potencjalny wpływ przepisów dotyczących MAiD na osoby niepełnosprawne i inne grupy szczególnie narażone na marginalizację.
7. Council of Canadians with Disabilities (CCD)
Organizacja działająca na rzecz praw osób niepełnosprawnych. Bierze udział w debatach publicznych i działaniach prawnych związanych z MAiD, podkreślając konieczność silnej ochrony osób szczególnie podatnych na naciski.
8. Canadian Virtual Hospice
Zaufane kanadyjskie źródło informacji na temat opieki paliatywnej, opieki nad osobami ciężko chorymi, żałoby oraz planowania opieki u kresu życia. Pomaga zrozumieć, jakie wsparcie jest dostępne poza eutanazją i wspomaganym samobójstwem.
Praktyczne kroki dla seniorów
• Sporządź plan opieki medycznej na przyszłość i jasno określ swoje życzenia.
• Wyznacz zaufaną osobę jako pełnomocnika ds. opieki osobistej.
• Zapoznaj się z możliwościami opieki paliatywnej i hospicyjnej jeszcze przed wystąpieniem kryzysu zdrowotnego.
• Utrzymuj kontakt z rodziną, przyjaciółmi, wspólnotą parafialną i siecią wsparcia.
• Jeśli kiedykolwiek poczujesz presję dotyczącą decyzji medycznych, porozmawiaj z lekarzem, pracownikiem socjalnym, prawnikiem lub duchownym.
• Pamiętaj, że masz prawo zadawać pytania, zasięgać drugiej opinii i poświęcić czas na podjęcie decyzji.
Dodatkowa lektura
• „Samaritanus Bonus” – dokument Watykanu dotyczący opieki nad osobami w stanach krytycznych i terminalnych.
• „Evangelium Vitae” („Ewangelia Życia”) św. Jana Pawła II.
• „Unravelling MAiD in Canada” autorstwa dr Ramony Coelho, dr K. Sonu Gainda i prof. Trudo Lemmens.
Filmy, wykłady i prelegenci
Niektórzy kanadyjscy mówcy katoliccy oraz działacze ruchu pro-life regularnie poruszają temat eutanazji, MAiD (Medycznej Pomocy w Umieraniu), opieki paliatywnej oraz ochrony osób najbardziej narażonych na presję:
• Alex Schadenberg – dyrektor wykonawczy Euthanasia Prevention Coalition, jeden z najbardziej rozpoznawalnych kanadyjskich ekspertów zajmujących się tematyką eutanazji i wspomaganego samobójstwa. Regularnie publikuje artykuły, analizy oraz występuje na konferencjach w Kanadzie i za granicą.
• Dr Ramona Coelho – lekarz rodzinny z Ontario, autorka licznych publikacji na temat MAiD, opieki paliatywnej oraz wpływu obecnego prawa na osoby starsze, chore i niepełnosprawne. Współautorka książki Unravelling MAiD in Canada.
• Dr John Maher – lekarz i prelegent zaangażowany w edukację dotyczącą etyki medycznej, opieki nad osobami terminalnie chorymi oraz ochrony godności ludzkiej u kresu życia.
Warto wyszukać ich wykłady, wywiady i prezentacje na YouTube oraz stronach organizacji pro-life. Stanowią one cenne źródło informacji dla osób pragnących lepiej zrozumieć kwestie związane z MAiD, opieką paliatywną i ochroną życia.
Edukacja jest jednym z najskuteczniejszych sposobów ochrony przed wywieraniem nacisku. Znajomość swoich praw, świadomość dostępnych form wsparcia oraz otaczanie się zaufanymi osobami, które szanują nasze wartości, pomagają podejmować decyzje dotyczące opieki zdrowotnej i końca życia w sposób wolny, przemyślany i zgodny z godnością każdej osoby ludzkiej.
Osobiście zachęcam również każdego oraz jego rodzinę, w tym osoby pełniące funkcję pełnomocnika ds. opieki osobistej (Power of Attorney), aby bardzo dokładnie czytały wszelkie dokumenty otrzymywane od personelu medycznego lub zespołu wellness w domu opieki. Warto poświęcić czas na przeczytanie wszystkiego, łącznie z drobnym drukiem, i zadawanie pytań, jeśli cokolwiek jest niejasne. Niezwykle ważne jest pełne zrozumienie tego, co się podpisuje oraz jakie mogą być tego konsekwencje. Świadome decyzje zaczynają się od posiadania pełnych informacji i upewnienia się, że nic nie zostało przeoczone.
Zachęcam również osoby, które chcą jasno określić swoje stanowisko wobec MAiD, do rozważenia zamówienia karty „Do Not Euthanize” (DNE – Nie poddawać eutanazji), którą można nosić przy sobie w portfelu. Karty te są dostępne za pośrednictwem Delta Hospice Society. )
https://deltahospicesociety.org/do-not-euthanize-dne-defence-kit/) Sama taką kartę posiadam. Jej celem jest jasne zakomunikowanie naszej woli w sytuacji, gdy nie bylibyśmy już w stanie wypowiedzieć się samodzielnie.
W domu seniora, w którym pracuję, wielu mieszkańców posiada dokument DNR (Do Not Resuscitate – Nie reanimować), który informuje personel medyczny, że w przypadku nagłego zatrzymania krążenia nie należy podejmować resuscytacji zgodnie z wolą danej osoby i obowiązującym prawem. Podobnie karta DNE ma za zadanie komunikować wolę osoby, która nie chce otrzymać MAiD.
Osobiście uważam, że decyzje dotyczące DNR są bardzo indywidualne i powinny być podejmowane po konsultacji z lekarzami oraz bliskimi. Jednocześnie sądzę, że osoby mające silne przekonania w kwestii MAiD powinny jasno udokumentować swoje stanowisko. Z tego powodu sama noszę kartę DNE i zachęcam innych do zapoznania się z tym rozwiązaniem oraz podjęcia świadomej decyzji zgodnej z własnymi wartościami.
Izabela Dabrowski
