2 maja 2026 r. minęło 20 lat od powołania Muzeum Historii Polski przez rząd PiS. Akt powołania tej instytucji podpisał ówczesny minister kultury i dziedzictwa narodowego Kazimierz Michał Ujazdowski na Zamku Królewskim w Warszawie. Wówczas chyba nawet nie śniło się nikomu, że MHP po wielu perturbacjach z lokalizacją (m.in. nad Trasą Łazienkowską) doczeka się kiedyś pięknej siedziby na Cytadeli Warszawskiej.
W olbrzymim holu nowego, wspaniałego gmachu MHP znajduje się obecnie niewielka wystawa fotograficzna poświęcona 20-letniej historii tego muzeum. Miałem okazję ją obejrzeć podczas trwającego w połowie maja Kongresu Architektury Polskiej. Dodatkowo MHP wydało czterostronicową „jednodniówkę okolicznościową” pt. Jesteśmy, w której zamieszczono m.in. „Krótką historię Muzeum Historii Polski”. Z informacji tam podanych zwiedzający mają zapamiętać, że budowa MHP na Cytadeli powstała dzięki decyzji pani premier Kopacz z 26 marca 2015 r. O konkretnych decyzjach rządu PiS, sfinansowaniu i doprowadzeniu do zrealizowania MHP niestety się nie dowiedzą.
A fakty są następujące.
Otóż pani premier Kopacz 26 marca 2015 r. na spotkaniu z przedstawicielami Rady MHP obiecała, że rząd sfinansuje inwestycję muzeum, które ma zostać zbudowane na Cytadeli na 100. rocznicę niepodległości. Warto przypomnieć, że obiecała to akurat miesiąc po ogłoszeniu terminu wyborów na prezydenta RP, które według mediów zaprzyjaźnionych z PO miał ponownie „wygrać w cuglach” Bronisław Komorowski – bo jak powiedział Michnik, mógłby przegrać wybory jedynie wtedy, gdyby „pijany przejechał na pasach zakonnicę w ciąży”. Tymczasem 24 maja 2015 r. Komorowski przegrał z Andrzejem Dudą i zapanowała histeria w wyżej wymienionych środowiskach. 17 lipca 2015 r. (jeszcze przed zaprzysiężeniem A. Dudy) B. Komorowski ogłasza termin wyborów do Sejmu i Senatu. W szeregach PO panuje coraz większa panika, więc sypią (jak zwykle) wieloma obietnicami. Dlatego pani Kopacz i jej rząd, który nie podjął wcześniej żadnych realnych działań zmierzających do budowy MHP, kilka dni później, tj. 21 lipca 2015 r., podejmuje decyzję o zapewnieniu finansowania tej inwestycji w kwocie 310 mln zł i przeznacza… aż 11,6 mln zł (!) na rok 2016, bo przecież muzeum ma być gotowe na 11 listopada 2018 r.
25 października 2015 r. PiS zdecydowanie wygrywa wybory do parlamentu. 29 stycznia 2016 r. zostaje podpisana umowa z pracownią architektoniczną WXCA w sprawie wykonania projektu nowej siedziby MHP na Cytadeli. Wcześniej ta sama pracownia zaprojektowała na Cytadeli Muzeum Wojska Polskiego, a następnie w 2023 r. wygrała konkurs na odbudowę Pałacu Saskiego w Warszawie.
W październiku 2017 r. rząd PiS podnosi kwotę z 310 do 659 mln zł. W 2018 r. rząd Morawieckiego zwiększa ją do 750 mln zł. 11 października 2018 r. dokonano wmurowania kamienia węgielnego pod budowę MHP z udziałem premiera oraz ministra kultury prof. Piotra Glińskiego.
6 marca 2023 r. Komisja Europejska pozwala polskiemu rządowi na sfinansowanie projektu i budowy nowej siedziby MHP w Warszawie pod warunkiem, że pomoc państwa będzie proporcjonalna, tj. ograniczona do niezbędnego minimum i będzie miała ograniczony wpływ na konkurencję i wymianę handlową w UE, oraz że polska dotacja w wysokości 1,2 mld zł ma pokryć całkowity szacowany koszt realizacji MHP.
28 września 2023 r. następuje uroczyste otwarcie nowej siedziby MHP z udziałem prezydenta Andrzeja Dudy, premiera Mateusza Morawieckiego, marszałek Sejmu Elżbiety Witek i ministra kultury prof. Piotra Glińskiego. O działaniach ówczesnego rządu oraz o tym historycznym dniu otwarcia nie ma ani słowa w „Krótkiej historii Muzeum Historii Polski” wydanej w 2026 r. przez MHP.
We wspomnianej jednodniówce okolicznościowej pt. Jesteśmy, w której wypowiada się obecny dyrektor oraz kilkunastu pracowników, jakoś dziwnie zabrakło aktualnej wypowiedzi byłego dyrektora MHP, odwołanego po 18 latach (!) pełnienia tej funkcji. Został odwołany przez minister kultury w obecnym rządzie Tuska, Hannę Wróblewską, we wrześniu 2024 r. Notabene rok później WSA w Warszawie orzekł, że odwołanie dyrektora odbyło się bezprawnie. Owszem, na końcu wielu wspomnień różnych osób zamieszczono krótki fragment z jego książki. Podpisując ten cytat jego nazwiskiem, nie dodano, że cytują go jako już byłego dyrektora MHP. Również na zamieszczonym tam zbiorczym 20-rocznicowym zdjęciu przedstawiającym kilkudziesięciu pracowników MHP na czele grupy stoi szeroko uśmiechnięty nowy dyrektor, oficjalnie ustanowiony w 2025 r. przez obecną minister kultury Martę Cienkowską. Niestety trudno doszukać się tam byłego dyrektora, który de facto zrealizował Muzeum Historii Polski w obecnej postaci.
19 czerwca 2024 r. Muzeum Historii Polski zostało wyróżnione w międzynarodowym architektonicznym konkursie Prix Versailles (Nagroda Wersalska przyznawana przez UNESCO) jako jedno z najpiękniejszych muzeów świata.
Wojciech Kempiński
