Wizyta premiera Marka Carneya w Turcji (Ankara, 21–24 października 2026) to pierwsza bilateralna podróż kanadyjskiego szefa rządu do tego kraju. Stanowi ona wyraźny element strategii dywersyfikacji handlowej i politycznej Kanady wobec rosnących napięć z USA pod rządami Donalda Trumpa.
Carney i prezydent Recep Tayyip Erdoğan ogłosili Kanadyjsko-Tureckie Partnerstwo Strategiczne z trzyletnim planem działania, opartym na czterech filarach: handlu i inwestycjach, obronie i bezpieczeństwie, energii oraz więziach międzyludzkich i rządowych.
Relacje kanadyjsko-tureckie były przez lata chłodne. Kanada wprowadziła faktyczne embargo na eksport broni (od ok. 2019–2021) w związku z tureckimi operacjami w Syrii oraz użyciem kanadyjskich komponentów w dronach podczas konfliktu w Górskim Karabachu. Embargo złagodzono/zniesiono w 2024 r. w ramach ustaleń NATO związanych z akcesją Szwecji. Ocieplenie nastąpiło na szczycie NATO w Ankarze w lipcu 2026 r., gdzie uruchomiono negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu (FTA), a Turcja dołączyła jako członek założycielski do kanadyjskiego Banku Obrony, Bezpieczeństwa i Odporności (Defence, Security and Resilience Bank) – narzędzia Carney’ego dla „middle powers”.
Wizyta wpisuje się w szerszą „globalną ofensywę handlową” Carneya, który od marca 2025 r. dąży do zmniejszenia zależności od USA (ok. 70% kanadyjskiego eksportu). Kanada szuka partnerów wśród potęg średnich, by buforować skutki amerykańskich ceł i pytań o suwerenność.
Carney przybył do Ankary, złożył wieniec w mauzoleum Atatürka (Anıtkabir) i spotkał się z Erdoğanem w kompleksie prezydenckim. Podpisano/ogłoszono:
- Partnerstwo strategiczne z trzyletnim Planem Działania.
- Rozpoczęcie pierwszej rundy negocjacji umowy o wolnym handlu w Ankarze w listopadzie 2026 r.
- Umowę o partnerstwie w przemyśle obronnym (Defence Sector Partnerships MOU) – ułatwiającą współpracę firm kanadyjskich i tureckich.
- Ratyfikację/rozszerzenie umowy lotniczej: wzrost lotów pasażerskich z 12 do 21 tygodniowo (bez limitu na cargo).
- Współpracę energetyczną (joint statement ministrów): LNG, cywilna energia jądrowa (potencjał reaktorów CANDU/AtkinsRéalis przy planach tureckich 20 GW do 2050 r.), odnawialne źródła, minerały krytyczne i zrównoważone górnictwo.
- Współpracę Export Development Canada i Türk Eximbank na projekty w krajach trzecich.
- Roczny dialog strategiczny, kontynuację Joint Economic and Trade Committee oraz konsultacji polityczno-wojskowych i antyterrorystycznych.
Erdoğan mówił o „nowej erze” i „zakończeniu długiego rozłączenia”. Cel handlowy: wzrost z ok. 3 mld USD (ok. 4,3–4,34 mld CAD w 2025 r., <0,3% całkowitego handlu Kanady, ale +blisko 50% w 5 latach) do 5 mld, a następnie 10 mld USD. Carney zapowiedział kanadyjską misję handlową w 2027 r. i zaprosił Erdoğana do Kanady. W Stambule planowane były spotkania z biznesem.
Turcja (NATO, G20, druga co do wielkości armia sojuszu, rosnący przemysł obronny, dostęp do rynków regionalnych) jest dla Ottawy atrakcyjna jako uzupełnienie dywersyfikacji (Europa + Indo-Pacyfik). Kanada oferuje surowce, technologię jądrową, minerały krytyczne i know-how; Turcja – rynek zbytu, produkcję obronną i geopolityczną pozycję (mediacje m.in. w kwestiach Ukrainy, Bliskiego Wschodu). Handel jest asymetryczny (większy import z Turcji), ale potencjał w aerospace, AI, energii i obronności jest realny.
Dla Carneya to element „zbiorowej odporności” (collective resilience) zamiast autarkii. Współpraca w trzecich krajach i Banku Obrony wzmacnia narrację o koalicji middle powers.
