Podział mająt­ku – pla­ny eme­ry­tal­ne i zmia­ny w pra­wie ontaryjskim

Auto­ma­tycz­ny podział mająt­ku doty­czy tyl­ko par koń­czą­cych for­mal­ne związ­ki mał­żeń­skie. Przy roz­sta­niu dzie­lą one mają­tek na pół, w zasa­dzie bez­a­pe­la­cyj­nie, chy­ba że spi­sa­ły umo­wę wyklu­cza­ją­cą podział mająt­ku.  Mają­tek part­ne­rów koń­czą­cych związ­ki nie­for­mal­ne nie pod­le­ga auto­ma­tycz­ne­mu podzia­ło­wi, chy­ba że spi­sa­na zosta­ła umo­wa  dają­ca part­ne­rom pra­wa do podzia­łu majątku.

       Nale­ży sobie zdać spra­wę z tego, że pol­ski ter­min „podział mająt­ku” jest mylą­cy, gdyż w Onta­rio podzia­ło­wi ule­ga nie mają­tek, ale jego war­tość („pro­per­ty equ­ali­za­tion”).  Aby doko­nać kal­ku­la­cji zwią­za­nych z podzia­łem war­to­ści mająt­ku mał­żon­ków, war­tość mająt­ku żony jest porów­ny­wa­na do war­to­ści mająt­ku męża.  Bogat­szy z mał­żon­ków musi wypła­cić bied­niej­sze­mu sumę rów­ną poło­wie war­to­ści róż­ni­cy mię­dzy ich sta­nem majątkowym. 

        Naj­ogól­niej rzecz bio­rąc, cała wła­sność mał­żon­ków pod­le­ga podzia­ło­wi.  Defi­ni­cja wła­sno­ści przy podzia­le mająt­ku jest bar­dzo sze­ro­ka i w zasa­dzie trud­no jest zna­leźć coś, co nie pod­le­ga podzia­ło­wi (upraw­nie­nia do wyko­ny­wa­nia zawo­du i pen­sje z WSIB są jed­ny­mi z nie­licz­nych dóbr nie uwa­ża­nych za „wła­sność” przy podzia­le mająt­ku w Onta­rio).  Podzia­ło­wi pod­le­ga war­tość wszyst­kich nie­ru­cho­mo­ści, biz­ne­sów, papie­rów war­to­ścio­wych  (akcje i udzia­ły w spół­kach czy kor­po­ra­cjach), papie­rów gieł­do­wych, pla­nów eme­ry­tal­nych, kont ban­ko­wych, inwe­sty­cji, stock options itd.  Nawet „air miles” mogą być trak­to­wa­ne jako rodzaj własności.

Reklama

        Dzi­siej­szy arty­kuł poświę­cę w cało­ści skom­pli­ko­wa­nej kwe­stii podzia­łu pla­nów emerytalnych.

        Wyobraź­my sobie, że pań­stwo Kowal­scy się roz­wo­dzą.  Mają dom war­ty 450 tysię­cy dola­rów, na któ­rym jest 200 tysię­cy zobo­wią­zań hipo­tecz­nych („mort­ga­ge”).  Poza domem ich jedy­ny mają­tek sta­no­wi plan eme­ry­tal­ny pana Kowal­skie­go, któ­ry przez 22 lata mał­żeń­stwa pra­co­wał w szpi­ta­lu.  Pan Kowal­ski ma 44 lata i do eme­ry­tu­ry ma jesz­cze tro­chę cza­su.  Tym nie­mniej war­tość jego pla­nu eme­ry­tal­ne­go w dniu sepa­ra­cji musi być usta­lo­na, albo­wiem pod­le­ga ona podzia­ło­wi. Pro­ble­ma­tycz­ne jest to, że jest to war­tość teo­re­tycz­na — pan Kowal­ski nie ma do niej dostę­pu aż do przej­ścia na emeryturę. 

        Już samo usta­le­nie war­to­ści pla­nu eme­ry­tal­ne­go nie jest łatwą spra­wą.  Gene­ral­nie rzecz bio­rąc, zaj­mu­ją się tym spe­cja­li­ści (actu­aries), któ­rzy za sto­sow­ną opła­tą wyce­nia­ją ist­nie­ją­cy plan eme­ry­tal­ny.  Ist­nie­je wie­le metod wyce­ny pla­nów eme­ry­tal­nych i rezul­ta­ty wyce­ny mogą róż­nić się od sie­bie w zależ­no­ści od uży­tej meto­dy i zatrud­nio­ne­go spe­cja­li­sty, co może być przy­czy­ną dodat­ko­wych kon­flik­tów i dłu­gich dys­ku­sji przy podzia­le majątku. 

        Wra­ca­jąc do pań­stwa Kowal­skich, załóż­my, że plan eme­ry­tal­ny pana Kowal­skie­go został wyce­nio­ny na 100 tysię­cy dola­rów.  Tak więc cały mają­tek pana Kowal­skie­go skła­da się z poło­wy war­to­ści domu i war­to­ści pla­nu eme­ry­tal­ne­go: 225 tysię­cy dola­rów i 100 tysię­cy dola­rów.  Razem – 325 tysię­cy dola­rów.  Mają­tek pani Kowal­skiej to pół war­to­ści domu, czy­li 225 tysię­cy dola­rów.  Róż­ni­ca –wyno­si 100 tysię­cy, z cze­go poło­wę, czy­li 50 tysię­cy, powi­nien pan Kowal­ski wypła­cić żonie. 

        W prak­ty­ce nale­ży zało­żyć, że pań­stwo Kowal­scy sprze­da­dzą dom i pan Kowal­ski spła­ci żonę z otrzy­ma­nych fun­du­szy.   Co jed­nak zro­bił­by pan Kowal­ski, gdy­by nie mie­li domu do podzia­łu? Winien był­by żonie 50 tysię­cy dola­rów i w prak­ty­ce stał­by przed koniecz­no­ścią zacią­gnię­cia dłu­gu w celu spła­ce­nia żony. 

        Pra­wo­daw­cy onta­ryj­scy uzna­li, że taka meto­da podzia­łu war­to­ści pla­nów eme­ry­tal­nych nie jest prak­tycz­na i czę­sto pro­wa­dzi do nie­spra­wie­dli­wych rezul­ta­tów.  Dla­te­go nastą­pi­ła refor­ma prze­pi­sów doty­czą­cych podzia­łu pla­nów emerytalnych. 

        W pierw­szym rzę­dzie od pierw­sze­go stycz­nia 2012 roku, nowe prze­pi­sy wpro­wa­dzi­ły uni­wer­sal­ną meto­dę wyce­ny pla­nów eme­ry­tal­nych regu­lo­wa­nych przed Onta­rio Pen­sion Bene­fits Act.  Pla­ny eme­ry­tal­ne nie pod­le­ga­ją­ce pod Onta­rio Pen­sion Bene­fits Act (np. pla­ny pra­co­daw­ców fede­ral­nych takich jak Cana­da Post) w więk­szo­ści przy­pad­ków wyce­nia­ne są przy uży­ciu takiej samej metodologii.

        Ponad­to, wyce­na ta będzie prze­pro­wa­dza­na przez admi­ni­stra­to­ra pla­nu.   Nowe prze­pi­sy pozwa­la­ją oby­dwoj­gu mał­żon­kom na popro­sze­nie admi­ni­stra­to­ra pla­nu o jego wyce­nę, o wyni­kach któ­rej będą poin­for­mo­wa­ni oby­dwo­je.  Zna­czy to, że pani Kowal­ska może zwró­cić się do admi­ni­stra­to­ra pla­nu eme­ry­tal­ne­go swo­je­go męża i popro­sić o wyce­nę pla­nu, bez zgo­dy a nawet wie­dzy pana Kowal­skie­go.  Pan Kowal­ski, mimo że nie musi wyra­zić zgo­dy na wyce­nę, będzie poin­for­mo­wa­ny i o jej rezultatach. 

        Następ­nym kro­kiem przy roz­wo­dzie lub sepa­ra­cji jest podział war­to­ści pla­nu eme­ry­tal­ne­go.  Dotych­czas wie­le pla­nów eme­ry­tal­nych nie pozwa­la­ło na wypła­tę fun­du­szy z pla­nu eme­ry­tal­ne­go przed nadej­ściem wie­ku eme­ry­tal­ne­go wła­ści­cie­la pla­nu.  Nowa usta­wa pozwa­la na wypła­tę fun­du­szy z pla­nu eme­ry­tal­ne­go przed nadej­ściem tej daty.  Wypła­ta taka może nastą­pić jedy­nie w opar­ciu o decy­zję sądo­wą, decy­zję arbi­tra lub umo­wę sepa­ra­cyj­ną pod­pi­sa­ną przez obie stro­ny.  Ist­nie­ją czte­ry moż­li­we for­my takiej wypłaty: 

        1. trans­fer fun­du­szy do inne­go pla­nu eme­ry­tal­ne­go np. do pla­nu eme­ry­tal­ne­go współ­mał­żon­ka (o ile admi­ni­stra­tor tego pla­nu się na to zgodzi),

        2. trans­fer do RRSPs,

        3. zatrzy­ma­nie fun­du­szy w ory­gi­nal­nym pla­nie eme­ry­tal­nym, ale na nowym „kon­cie’ stwo­rzo­nym dla współmałżonka,

        4. trans­fer w innej for­mie wyszcze­gól­nio­nej w przy­szło­ści przez odno­śne regu­la­cje, ale na razie bli­żej nie określonej.

        Trans­fer fun­du­szy z pla­nu eme­ry­tal­ne­go doty­czy jedy­nie pla­nów eme­ry­tal­nych, któ­rych wła­ści­ciel nie otrzy­mu­je eme­ry­tu­ry w momen­cie sepa­ra­cji.  Jeże­li pan Kowal­ski w sce­na­riu­szu jak powy­żej, ma 70 lat i otrzy­mu­je już eme­ry­tu­rę, to podzia­ło­wi pod­le­ga dochód gene­ro­wa­ny przez plan eme­ry­tal­ny, czy­li otrzy­my­wa­na eme­ry­tu­ra, a nie teo­re­tycz­na war­tość planu.

        Mak­sy­mal­na kwo­ta, któ­ra może być wypła­co­na z pla­nu eme­ry­tal­ne­go wyno­si 50% jego war­to­ści, co w prak­ty­ce ozna­cza, że war­tość sku­mu­lo­wa­na w pla­nie eme­ry­tal­nym, może być podzie­lo­na pomię­dzy mał­żon­ków, ale nie może być uży­ta do spła­ty innych obli­ga­cji rodzin­nych. Nie moż­na więc powie­dzieć „Dam ci wię­cej niż pół war­to­ści pla­nu eme­ry­tal­ne­go i zatrzy­mam droż­szy samochód”. 

        Co z para­mi żyją­cy­mi w związ­kach nie­for­mal­nych? Wpraw­dzie podział war­to­ści mająt­ku nie doty­czy ich auto­ma­tycz­nie, ale wie­le z nich decy­du­je się na podział wła­sno­ści za zgo­dą stron.  Gene­ral­nie, wszyst­kie zasa­dy doty­czą­ce podzia­łu war­to­ści pla­nu eme­ry­tal­ne­go odno­szą­ce się do roz­pa­du związ­ku mał­żeń­skie­go, doty­czą rów­nież związ­ków nie­for­mal­nych. Jedy­nym wyjąt­kiem jest zasa­da, któ­ra pozwa­la tyl­ko wła­ści­cie­lo­wi pla­nu, a nie jego lub jej part­ne­ro­wi, na popro­sze­nie admi­ni­stra­to­ra pla­nu o okre­śle­nie jego wartości.

Koniecz­nym jest, aby zda­wać sobie spra­wę, że powyż­szy arty­kuł sta­no­wi jedy­nie gene­ral­ny zarys sytu­acji praw­nej zwią­za­nej z podzia­łem war­to­ści pla­nów eme­ry­tal­nych.  Nie uwzględ­nia on róż­nic pomię­dzy rodza­ja­mi pla­nów i w ogó­le nie wspo­mi­na o podzia­le war­to­ści Cana­da Pen­sion Plan.  Oso­by sto­ją­ce przed koniecz­no­ścią prze­pro­wa­dze­nia podzia­łu war­to­ści pla­nu eme­ry­tal­ne­go i podzia­łu mająt­ku, powin­ny zasię­gnąć w tej spra­wie pora­dy prawnej.

Moni­ka J. Curyk

Bar­ri­ster & Soli­ci­tor, Nota­ry Public

289.232.6166

Mis­sis­sau­ga, Onta­rio, Kanada