Zale­ce­nia poza­bie­go­we po usu­nię­ciu zęba w dużej mie­rze zale­żą od tego, któ­ry ząb został usu­nię­ty. Rany z regu­ły goją się dłu­żej w przy­pad­ku zębów o więk­szej licz­bie korze­ni, czy­li szó­stek, sió­de­mek i óse­mek. Jak unik­nąć bole­snych kom­pli­ka­cji, takich jak tzw. suchy zębodół?

        Zatrzy­ma­ne ósem­ki, któ­re znaj­du­ją się jesz­cze w kości są dłu­to­wa­ne i następ­nie usu­wa­ne, nale­żą do tych naj­mniej kom­for­to­wych zabie­gów sto­ma­to­lo­gicz­nych, nawet mimo poda­nia znie­czu­le­nia. Nato­miast dla wie­lu pacjen­tów to okres po wyrwa­niu zęba jest tym najboleśniejszym.

        — Trud­ne dla pacjen­tów są zabie­gi chi­rur­gicz­nej eks­trak­cji, któ­re naj­czę­ściej doty­czą zębów trzo­no­wych, szcze­gól­nie óse­mek. Wów­czas zakła­da­ne są szwy, a rege­ne­ra­cja po takim zabie­gu jest dłuż­sza. Nato­miast ze wzglę­du na kło­po­tli­wą ana­to­mię tych zębów, takie zabie­gi są czę­sto koniecz­no­ścią, któ­ra pozwa­la unik­nąć bole­snych i dłu­go­fa­lo­wych kon­se­kwen­cji dla całe­go narzą­du żucia — mówi lek. stom. Wal­de­mar Sta­cho­wicz z Cen­trum Perio­dent w Warszawie.

        Każ­do­ra­zo­wo po zabie­gu usu­nię­cia zęba, zębo­dół zosta­je oczysz­czo­ny i umiesz­czo­ny zosta­je w nim tam­pon, któ­ry hamu­je krwa­wie­nie. W tym miej­scu zazwy­czaj wytwa­rza się skrzep krwi, któ­ry sta­no­wi natu­ral­ny opa­tru­nek dla kości, tka­nek i ner­wów oraz chro­ni ranę przed zaka­że­niem. Jego utra­ta może spo­wo­do­wać poważ­ne powi­kła­nia pod posta­cią zapa­le­nia zębo­do­łu czy nad­mier­ne­go krwa­wie­nia. Jak im zapobiec?

        — Naj­pro­ściej mówiąc – sto­so­wać się do zale­ceń sto­ma­to­lo­ga, któ­ry usu­wał ząb. W przy­pad­ku wąt­pli­wo­ści, zawsze war­to dora­dzić się spe­cja­li­sty w cza­sie kon­tro­l­nej wizy­ty po zabie­gu lub jesz­cze wcze­śniej, jeśli obja­wy nas nie­po­ko­ją – wyja­śnia ekspert.

        Ist­nie­ją pew­ne żela­zne zasa­dy, któ­rych bez­względ­nie powin­ni­śmy prze­strze­gać po eks­trak­cji zęba, by goje­nie odby­wa­ło się w spo­sób pra­wi­dło­wy, oszczę­dzić sobie stre­su oraz bólu.

Uwa­żaj na skrzep

        Po eks­trak­cji zęba, sto­ma­to­log umiesz­cza w zębo­do­le tam­pon, któ­ry ma zata­mo­wać krwa­wie­nie. Nie powin­ni­śmy go wyj­mo­wać przez naj­bliż­sze min. 30 minut, co umoż­li­wia pra­wi­dło­we ufor­mo­wa­nie się skrze­pu w zębo­do­le. Z tego same­go wzglę­du na kil­ka godzin po zabie­gu nie moż­na jeść ani pić, szcze­gól­nie, gdy znie­czu­le­nie nadal działa.

        Jeśli to koniecz­ne i z rany nadal sączy się krew, może­my wymie­nić tam­pon na kawa­łek czy­stej, zwi­nię­tej gazy lub ostu­dzo­ną po zapa­rze­niu toreb­kę her­ba­ty. Czar­na her­ba­ta zawie­ra kwas garb­ni­ko­wy, któ­ry łago­dzi ból i ze wzglę­du na swo­je wła­ści­wo­ści ścią­ga­ją­ce hamu­je krwa­wie­nie i uła­twia ufor­mo­wa­nie skrze­pu. Jeśli w kolej­nych dniach krwa­wie­nie nie usta­je i jest coraz obfit­sze, to może to świad­czyć o zabu­rze­niach krze­pli­wo­ści krwi.

Nie pal papie­ro­sów i nie pij alkoholu

        Czę­sto ze stro­ny pacjen­tów pada pyta­nie, jak szyb­ko od zabie­gu moż­na zapa­lić papie­ro­sa lub wypić piwo. Zarów­no jed­no, jak i dru­gie jest zaka­za­ne przez mini­mum 24 godzi­ny po zabie­gu. Alko­hol i papie­ro­sy naj­le­piej odsta­wić na min. 2–3 dni. Dlaczego?

        Niko­ty­na powo­du­je kur­cze­nie się naczyń krwio­no­śnych i zabu­rza prze­pływ krwi. W efek­cie tkan­ki są nie­do­tle­nio­ne, a rany wol­niej się goją. Pale­nie papie­ro­sów jest też jed­nym z czyn­ni­ków ryzy­ka powsta­nia poeks­trak­cyj­ne­go zapa­le­nia kości zębo­do­łu, czy­li tzw. suche­go zębodołu.

        — Jest to szcze­gól­nie bole­sne powi­kła­nie goje­nia się rany po eks­trak­cji zęba, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się pro­mie­niu­ją­cym bólem w oko­li­cy poza­bie­go­wej oraz obrzę­kiem tka­nek. Towa­rzy­szyć temu może nie­przy­jem­ny zapach i posmak w ustach, szczę­ko­ścisk, gorącz­ka, osła­bie­nie czy powięk­sze­nie węzłów chłon­nych. Suchy zębo­dół wystę­pu­je sza­cun­ko­wo u ok. 5 proc. pacjen­tów po usu­nię­ciu zęba, czę­ściej tych, któ­rzy nie prze­strze­ga­ją zale­ceń po zabie­gu – mówi stomatolog.

        Co waż­ne, zakaz pale­nia odno­si się tak­że do elek­tro­nicz­nych papie­ro­sów, któ­re rów­nież zawie­ra­ją niko­ty­nę. Spo­ży­wa­nie alko­ho­lu rów­nież jest zaka­za­ne, szcze­gól­nie, gdy po zabie­gu sto­su­je­my anty­bio­tyk i spo­ży­wa­my środ­ki prze­ciw­bó­lo­we, któ­rych nie powin­no się łączyć z alkoholem.

Odstaw gorą­ce potra­wy i napoje

        Gorą­ca her­ba­ta czy zupa nie są wska­za­ne, dopó­ki znie­czu­le­nie po zabie­gu nie prze­sta­nie dzia­łać. W innym wypad­ku możesz popa­rzyć sobie bło­nę ślu­zo­wą jamy ust­nej, ponie­waż nie odczu­wasz pra­wi­dło­wo bólu i bodź­ców termicznych.

        Dodat­ko­wo, wyso­ka tem­pe­ra­tu­ra roz­sze­rza naczy­nia krwio­no­śne, więc może nasi­lić krwa­wie­nie i dopro­wa­dzić do utra­ty skrze­pu. Z tego same­go wzglę­du po zabie­gu nie powin­ni­śmy korzy­stać z sau­ny, sola­rium, kłaść cie­płych kom­pre­sów na poli­czek. Zamiast tego sto­suj­my zim­ny okład żelo­wy lub mro­żon­kę, któ­re zmniej­szą obrzęk tka­nek. Przez kil­ka dni naj­le­piej spo­ży­wać let­nie lub wręcz zim­ne napo­je i pokar­my, takie jak jogur­ty, bulio­ny, kle­iki lub lody. War­to też uni­kać żucia jedze­nia stro­ną, po któ­rej usu­wa­ny był ząb.

        – Umiar­ko­wa­ne krwa­wie­nie z rany po chi­rur­gicz­nym usu­nię­ciu zęba, np. ósem­ki w cią­gu pierw­szych 24 godzin jest cał­ko­wi­cie nor­mal­ne. Jed­nak z każ­dym kolej­nym dniem, powin­no być coraz bar­dziej ską­pe. Jeśli zauwa­ża­my krwa­wie­nie pul­sa­cyj­ne lub usta napeł­nia­ją się krwią, pil­nie skon­tak­tuj­my się ze sto­ma­to­lo­giem. Jeśli dzie­je się to w nocy, zgło­śmy się na pogo­to­wie – dora­dza ekspert.

Nie prze­mę­czaj się

        Usu­nię­cie więk­szo­ści zębów, któ­re już wyro­sły to zabie­gi ruty­no­we, na ogół nie powo­du­ją­ce kom­pli­ka­cji. Czym innym jest nacię­cie dzią­sła i dłu­to­wa­nie pro­ble­ma­tycz­ne­go zęba, któ­re ze wzglę­du na inge­ren­cję chi­rur­gicz­ną jest bar­dziej inwa­zyj­ne. Pla­nu­je­my prze­bie­gnię­cie mara­to­nu, wypad na siłow­nię czy wizy­tę na base­nie? To zde­cy­do­wa­nie zły pomysł.

        — W pierw­szych dniach po zabie­gu chi­rur­gicz­nym powin­ni­śmy odpo­czy­wać, naj­le­piej z gło­wą unie­sio­ną wyżej niż zwy­kle i uni­kać wszyst­kie­go, co może prze­dłu­żać krwa­wie­nie i pod­no­sić ciśnie­nie. Do takich czyn­no­ści nale­ży wysi­łek fizycz­ny i schy­la­nie się, cze­go powin­ni­śmy uni­kać przez oko­ło tydzień – mówi dr Stachowicz.

Nie płucz od razu ust

        Aby unik­nąć utra­ty skrze­pu i poja­wie­nia się kom­pli­ka­cji, nie płucz­my ust przez pierw­sze 24 godzi­ny. W kolej­nych dniach może­my to robić, ale bar­dzo deli­kat­nie, naj­le­piej przy uży­ciu spe­cjal­ne­go aptecz­ne­go pły­nu. Naj­czę­ściej den­ty­ści zale­ca­ją pre­pa­rat z dodat­kiem chlor­hek­sy­dy­ny, któ­re dzia­ła anty­bak­te­ryj­nie, mini­ma­li­zu­jąc ryzy­ko sta­nu zapal­ne­go oraz wspo­ma­ga goje­nie się tka­nek. Takie płu­ka­nie po każ­dym posił­ku, rów­nież tej stro­ny jamy ust­nej, po któ­rej wyko­ny­wa­ny był zabieg jest tym bar­dziej wska­za­ne, że nie powin­ni­śmy podraż­niać oko­li­cy rany szczoteczką.

- Płyn dotrze w zaka­mar­ki rany, zde­zyn­fe­ku­je ją i usu­nie nad­miar bak­te­rii. Alter­na­tyw­nie może­my też użyć napa­ru z ziół, np. kory dębu, rumian­ku lub szał­wii. Przy­kła­do­wo, szał­wia posia­da wła­ści­wo­ści anty­sep­tycz­ne i ścią­ga­ją­ce, jest zna­nym spe­cy­fi­kiem uży­wa­nym przy sta­nach zapal­nych jamy ust­nej – dora­dza ekspert.

Nie zanie­dbuj higie­ny jamy ustnej

        Czę­stym błę­dem u pacjen­tów, któ­rzy oba­wia­ją się utra­ty skrze­pu czy bólu jest zaprze­sta­nie higie­ny jamy ust­nej. Tkan­ki po zabie­gu bez­względ­nie muszą być utrzy­my­wa­ne w czy­sto­ści i pozba­wio­ne resz­tek jedze­nia. O ile szczot­ko­wać zębów nie powin­ni­śmy przez 12 godzin od zabie­gu, to od kolej­ne­go dnia, kie­dy już spo­ży­wa­my posił­ki, umy­cie zębów jest wręcz wska­za­ne. Zęby myje­my tak, jak zwy­kle, nato­miast dopó­ki rana się nie zagoi, sta­raj­my się omi­jać szczot­ką oko­li­cę skrzepu.

        Jeśli doj­dzie do zaka­że­nia bak­te­ryj­ne­go, roz­po­zna­my to m.in. po sil­nym bólu, nie dają­cym się uśmie­rzyć środ­ka­mi prze­ciw­bó­lo­wy­mi, prze­dłu­ża­ją­cym się krwa­wie­niu lub sącze­niu się ropy z rany, sta­nie pod­go­rącz­ko­wym czy ogól­nym osła­bie­niu organizmu.

        — Zazwy­czaj takim powi­kła­niom prze­ciw­dzia­ła anty­bio­tyk, któ­ry powi­nien sto­so­wać pacjent w pierw­szych dniach po zabie­gu. Jeśli mimo tego nasze samo­po­czu­cie jest coraz gor­sze, nale­ży udać się do leka­rza – mówi dr Stachowicz.

Odstaw aspi­ry­nę

        Aspi­ry­na roz­rze­dza krew, więc może zabu­rzyć powsta­nie skrze­pu na ranie i spo­wo­do­wać dal­sze krwa­wie­nie. Z tego wzglę­du nie powin­no się jej sto­so­wać ani przed zabie­giem chi­rur­gicz­nym w jamie ust­nej, ani po nim. Alter­na­ty­wą, któ­ra pomo­że zre­du­ko­wać ból i obrzęk po usu­nię­ciu zęba są środ­ki na bazie para­ce­ta­mo­lu, ibu­pro­fe­nu lub w przy­pad­ku inten­syw­ne­go bólu – ketoprofenu.

        Pamię­taj­my, że nie­któ­re ze środ­ków prze­ciw­bó­lo­wych są nie­wska­za­ne w przy­pad­ku m.in. ast­my, cho­ro­by wrzo­do­wej, nie­wy­dol­no­ści wątro­by, nerek lub ser­ca. Jeśli cho­ru­je­my na te scho­rze­nia, koniecz­nie poin­for­muj­my o tym den­ty­stę przed zabiegiem.

Nie uży­waj słomek

Uni­ka­nie naru­sza­nia skrze­pu, któ­ry wytwo­rzył się w zębo­do­le jest klu­czo­we, aby pro­ces goje­nia mógł prze­bie­gać pra­wi­dło­wo i bez kom­pli­ka­cji. Czyn­ni­kiem ryzy­ka utra­ty skrze­pu oprócz pale­nia, inten­syw­ne­go płu­ka­nia rany lub spo­ży­wa­nia gorą­cych pokar­mów jest zasy­sa­nie powie­trza. Pod­czas picia napo­jów przez słom­kę wytwa­rza­ne jest ciśnie­nie, któ­re może naru­szyć skrzep. Z tego same­go wzglę­du nie powin­ni­śmy pić napo­jów gazo­wa­nych, zacią­gać się papie­ro­sem czy wydmu­chi­wać nosa przy katarze.

Źró­dło: inf.pras.