Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia wydał wyrok, który nakłada na kanadyjską ambasadę w Warszawie obowiązek wypłaty ponad 45 tysięcy dolarów kanadyjskich na rzecz wieloletniej polskiej pracowniczki. Karolina Janiak, zatrudniona w placówce od 2005 roku, wygrała proces dotyczący jednostronnego skierowania jej na urlop bezpłatny za odmowę podporządkowania się kanadyjskiemu mandatowi szczepionkowemu przeciw COVID-19.

To pierwszy tak wyraźny przypadek, w którym polski sąd bezpośrednio rozstrzygnął spór pracowniczy z udziałem kanadyjskiej placówki dyplomatycznej na gruncie polskiego Kodeksu pracy. Wyrok zapadł pod koniec czerwca 2026 roku i jest już prawomocny w części dotyczącej natychmiastowej wypłaty.

Tło sprawy: mandat z Ottawy kontra polskie prawo pracy

Sprawa sięga października 2021 roku, gdy kanadyjski rząd federalny wprowadził obowiązkowe szczepienia dla pracowników służby publicznej, w tym personelu lokalnie zaangażowanego (locally engaged staff) w ambasadach i konsulatach na całym świecie. Polityka ta była częścią szerszego mandatu obejmującego setki tysięcy federalnych urzędników w Kanadzie.

PONIŻEJ KONTYNUACJA TEKSTU

Karolina Janiak, pracująca wówczas w biurze radcy handlowego ambasady, od marca 2020 roku wykonywała obowiązki zdalnie. W październiku 2021 roku otrzymała nakaz złożenia deklaracji statusu szczepienia (zaszczepiony / niezaszczepiony z powodów medycznych / niezaszczepiony). Ubiegając się o zwolnienie medyczne, nie zdążyła go uzyskać przed decyzją ambasady.

14 grudnia 2021 roku — tuż przed Świętami Bożego Narodzenia — ówczesna ambasador Kanady w Polsce Leslie Scanlon poinformowała Janiak listownie, że zostaje ona jednostronnie skierowana na urlop bezpłatny bez prawa do wynagrodzenia. Pracownica straciła dostęp do systemów informatycznych ambasady, a jej sytuacja ubezpieczeniowa w NFZ stała się niepewna, ponieważ placówka nie wystawiła wymaganych w Polsce dokumentów.

W lutym 2022 roku Janiak złożyła natychmiastowe wypowiedzenie umowy o pracę z winy pracodawcy (art. 55 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy), wskazując na rażące naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy. Pozew do sądu wpłynął w kwietniu 2022 roku.

Wyrok: „Jasne i oczywiste”, że nie wolno było tak postąpić

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia (sędzia Adam Pruszyński) oddalił wszystkie zarzuty proceduralne ambasady, w tym te dotyczące immunitetu jurysdykcyjnego. Placówka powoływała się na prawo międzynarodowe, twierdząc, że nie ma zdolności sądowej do bycia pozwaną. Sąd uznał jednak, że w sprawach pracowniczych z lokalnie zaangażowanym personelem polskie prawo ma zastosowanie — co wcześniej potwierdzało również Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP.

W kluczowej części uzasadnienia sąd stwierdził wprost:

„Polskie prawo nie zna instytucji jednostronnej decyzji pracodawcy o skierowaniu pracownika na jakikolwiek urlop bezpłatny bez zachowania prawa do wynagrodzenia.”

I dodał:

„Jasne i oczywiste jest, że powódka nie powinna była zostać skierowana na urlop bezpłatny.”

Sąd nie wypowiedział się co do zasadności samego obowiązku szczepienia — uznał tę kwestię za drugorzędną w postępowaniu. Skupił się wyłącznie na naruszeniu procedur prawa pracy.

Zasądzone kwoty

Na rzecz Karoliny Janiak zasądzono:

  • Powyżej 45 000 CAD tytułem zaległego wynagrodzenia, odszkodowania, ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy oraz odprawy.
  • Ok. 7 300 CAD natychmiastowego ekwiwalentu za urlop (wypłacone 8 lipca 2026 roku — z 16-dniowym opóźnieniem).
  • Ok. 3 700 CAD zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
  • 4 200 CAD na rzecz Skarbu Państwa tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Ambasada nie kwestionowała wysokości tych kwot.

Kontekst kanadyjski: tysiące pracowników na urlopie bezpłatnym

Decyzja kanadyjskiej ambasady w Warszawie była bezpośrednim skutkiem ogólnokrajowego mandatu wprowadzonego przez rząd Justina Trudeau. W szczytowym momencie ponad 2 100 federalnych pracowników (poniżej 2% kadry) zostało skierowanych na administracyjny urlop bezpłatny za odmowę ujawnienia statusu szczepienia lub przyjęcia wymaganej liczby dawek. Rząd otrzymał blisko 2 600 wniosków o zwolnienie z powodów medycznych lub religijnych, z czego część została uwzględniona.

Mandat federalny zniesiono w czerwcu 2022 roku — kilka miesięcy po rezygnacji Janiak. Do dziś w Kanadzie toczą się liczne postępowania przed federalnymi trybunałami pracy i sądami, w tym skargi związków zawodowych (m.in. Public Service Alliance of Canada) oraz grupy United Civil Servants kwestionujące konstytucyjność całej polityki.

Znaczenie wyroku

Orzeczenie warszawskiego sądu ma znaczenie wykraczające poza pojedynczy przypadek. Potwierdza ono, że:

  1. Immunitet dyplomatyczny nie chroni w pełni przed roszczeniami pracowniczymi lokalnie zaangażowanego personelu.
  2. Zagraniczne placówki dyplomatyczne działające na terytorium Polski muszą respektować podstawowe zasady polskiego Kodeksu pracy — w tym zakaz jednostronnego, bezwynagrodzeniowego „urlopowania” pracowników.
  3. Kwestia medyczna (szczepienie) może być drugorzędna, jeśli pracodawca naruszy fundamentalne procedury prawa pracy.

Dla polskiej diaspory i osób śledzących politykę kanadyjską w okresie pandemii wyrok ten stanowi ważne rozstrzygnięcie po latach sporów. Sprawa Karoliny Janiak była opisywana już w 2022 roku m.in. na łamach „Gońca” jako przykład narzucania kanadyjskich reguł sanitarnych polskim pracownikom ambasady.

Karolina Janiak skomentowała po otrzymaniu części należnych środków, że koszty poniesione przez Ottawę na obronę w polskim sądzie „wielokrotnie przekroczyły kwotę należnego jej odszkodowania”.

Global Affairs Canada oraz kancelaria Wardyński i Wspólnicy reprezentująca ambasadę nie udzieliły komentarza do wyroku.

Podsumowanie: Polski sąd nie oceniał skuteczności szczepionek ani zasadności mandatu jako takiego. Orzekł natomiast jednoznacznie, że kanadyjska placówka dyplomatyczna złamała polskie prawo pracy, stosując wobec polskiej pracowniczki mechanizm, którego polski ustawodawca po prostu nie przewiduje. To zwycięstwo proceduralne, ale bardzo wymowne — zwłaszcza w kontekście tysięcy podobnych spraw, które w Kanadzie wciąż czekają na ostateczne rozstrzygnięcie.

Artykuł oparty na wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia oraz informacjach potwierdzonych w postępowaniu.