Uro­czy­sto­ści odsło­nię­cia odby­ły się w dniu 14 maja 2021r. w Szczecinie.

Rzeź­ba – ławecz­ka z posta­cią gene­ra­ła bro­ni Józe­fa Hal­le­ra powsta­ła z ini­cja­ty­wy Sek­cji Wycho­waw­czej 12. Bry­ga­dy Zme­cha­ni­zo­wa­nej przy współ­pra­cy Bry­ga­dy i Oddzia­łu Insty­tu­tu Pamię­ci Naro­do­wej w Szcze­ci­nie. Inten­cją pomy­sło­daw­ców było, aby uczcić patro­na bry­ga­dy oraz przy­bli­żyć postać tego wiel­kie­go patrio­ty miesz­kań­com Szcze­ci­na. Dla­te­go ławecz­ka zosta­ła umiesz­czo­na przed ogro­dze­niem obiek­tów kosza­ro­wych Błę­kit­nej Bry­ga­dy, na tere­nie Skwe­ru Hal­ler­czy­ków w cią­gu komu­ni­ka­cyj­nym pro­wa­dzą­cym do rekre­acyj­nych tere­nów miasta.

Jako wzór do kon­cep­cji pla­stycz­nej posłu­ży­ła foto­gra­fia gene­ra­ła wyko­na­na praw­do­po­dob­nie w 1920 roku w Zako­pa­nem. Rzeź­ba przed­sta­wia gene­ra­ła w mun­du­rze Błę­kit­nej Armii, sie­dzą­ce­go na sty­lo­wej ław­ce. Na mun­du­rze widocz­ne są dys­tynk­cje gene­ra­ła bro­ni, na pier­si Krzyż Srebr­ny Orde­ru Wojen­ne­go Vir­tu­ti Mili­ta­ri. Gene­rał w lewej dło­ni trzy­ma laseczkę.

Ławecz­ka zosta­ła sfi­nan­so­wa­na ze środ­ków Biu­ra Upa­mięt­nia­nia Walk i Męczeń­stwa IPN. Nad­zór mery­to­rycz­ny nad reali­za­cją spra­wo­wa­ło Oddzia­ło­we Biu­ro Upa­mięt­nia­nia Walk i Męczeń­stwa w Szczecinie.

W uro­czy­sto­ści odsło­nię­cia rzeź­by – ławecz­ki udział wezmą tak­że m.in.: Michał Jach – prze­wod­ni­czą­cy Sej­mo­wej Komi­sji Obro­ny Naro­do­wej, dr Paweł Sku­bisz – dyrek­tor Oddzia­łu IPN w Szcze­ci­nie, Zbi­gniew Boguc­ki – woje­wo­da zachod­nio­po­mor­ski, gen. dyw. dr Dariusz Pary­lak – dowód­ca 12. Szcze­ciń­skiej Dywi­zji Zme­cha­ni­zo­wa­nej, gen. bryg. Sła­wo­mir Dud­czak z Dowódz­twa Gene­ral­ne­go Rodza­jów Sił Zbroj­nych RP oraz autor­ka rzeź­by Doro­ta Dziekiewicz-Pilich.

 

Autor­ka Ławecz­ki gen. Józe­fa Hallera

Doro­ta Dzie­kie­wicz-Pilich uro­dzi­ła się 25.06.1969 roku w Szcze­cin­ku. Jest absol­went­ką Pań­stwo­wej Wyż­szej Szko­ły Sztuk Pla­stycz­nych w Pozna­niu (obec­nie Uni­wer­sy­tet Arty­stycz­ny im. Mag­da­le­ny Aba­ka­no­wicz). Dyplom uzy­ska­ła w pra­cow­ni rzeź­by w 1993 roku pod kie­run­kiem prof. Józe­fa Kop­czyń­skie­go. W grud­niu 1996 roku rzeź­biar­ka wygra­ła kon­kurs na pro­jekt sta­tu­et­ki „Fry­de­ry­ka” – nagro­dy Pol­skiej Aka­de­mii Fono­gra­ficz­nej. W 1997 roku jej rzeź­ba „Mała Skrzy­pacz­ka”, była nagro­dą dla naj­lep­sze­go pol­skie­go wyko­naw­cy na Mię­dzy­na­ro­do­wym Kon­kur­sie na Skrzyp­ce Solo w War­sza­wie. Pra­ce rzeź­biar­skie p. Dzie­kie­wicz-Pilich znaj­du­ją się w wie­lu kolek­cjach pry­wat­nych w Pol­sce i za gra­ni­cą m.in. w Niem­czech, Holan­dii, Fran­cji i na Mal­cie. Do zna­nych reali­za­cji oprócz opi­sa­nych powy­żej nale­żą m.in.: tabli­ca z brą­zu ku czci gen. Kazi­mie­rza Sosn­kow­skie­go w Kate­drze Polo­wej Woj­ska Pol­skie­go przy ul. Dłu­giej w War­sza­wie, sta­tu­et­ka spo­łecz­nej akcji „Cała Pol­ska czy­ta dzie­ciom”, pomnik Ada­ma Gie­dry­sa w Szcze­cin­ku, tabli­ca z brą­zu i medal Wła­dy­sła­wa Bro­niew­skie­go, sta­tu­et­ka będą­ca nagro­dą w tele­wi­zyj­nym kon­kur­sie „Nasz Czło­wiek na Urzę­dzie”, któ­re­go patro­nem był Mar­sza­łek Sej­mu Rze­czy­po­spo­li­tej. Autor­ka zna­na jest tak­że z reali­za­cji pomni­ków przed­sta­wia­ją­cych natu­ral­nej wiel­ko­ści posta­cie sie­dzą­ce na ławecz­ce, jak np. ławecz­ka Leopol­da Tyr­man­da w Darłowie.

Rys bio­gra­ficz­ny gen. Józe­fa Hallera

Gen. Józef Hal­ler uro­dził się w rodzi­nie zie­miań­skiej 13 sierp­nia 1873 r. w Jur­czy­cach koło Kra­ko­wa. Był zasłu­żo­nym ofi­ce­rem w armii Cesar­sko-Kró­lew­skiej. Z pobu­dek patrio­tycz­nych szyb­ko prze­szedł jed­nak w stan spo­czyn­ku. Zaan­ga­żo­wał się spo­łecz­nie w ruch spół­dziel­czy. Peł­niąc m.in. funk­cję inspek­to­ra w Towa­rzy­stwie Kółek Rol­ni­czych we Lwo­wie. Był orga­ni­za­to­rem Polo­wych Dru­żyn „Soko­ła” w okrę­gu lwow­skim. Wspie­rał rów­nież roz­wój ruchu skau­to­we­go i har­cer­skie­go. Po wybu­chu I woj­ny świa­to­wej m. in. jeden z dowód­ców 3. puł­ku pie­cho­ty Legio­nów Pol­skich utwo­rzo­nych przy armii austriac­kiej, następ­nie orga­ni­za­tor i dowód­ca II Bry­ga­dy Legio­nów, zwa­nej „żela­zną” z racji sku­tecz­nych walk w Kar­pa­tach Wschod­nich. Nie przy­łą­czył się do pro­te­stu przy­się­go­we­go w 1917 r. zaini­cjo­wa­ne­go przez Józe­fa Pił­sud­skie­go. W pro­te­ście prze­ciw­ko trak­ta­to­wi brze­skie­mu prze­szedł z pod­le­gły­mi oddzia­ła­mi na stro­nę Enten­ty. Został dowód­cą II Kor­pu­su Pol­skie­go u boku wojsk rosyj­skich. 17 lip­ca 1918 r. Komi­tet Naro­do­wy Pol­ski mia­no­wał go dowód­cą Armii Pol­skiej we Fran­cji. Po powro­cie do kra­ju dowo­dził fron­tem Połu­dnio­wo-Wschod­nim sku­tecz­nie wal­cząc z Ukra­iń­ca­mi w Mało­pol­sce Wschod­niej. Jako dowód­ca Fron­tu Pół­noc­ne­go, w 1920 r. zaj­mo­wał Pomo­rze przy­zna­ne Pol­sce przez Trak­tat Wer­sal­ski. Doko­nał sym­bo­licz­nych „zaślu­bin z morzem”. W woj­nie pol­sko-bol­sze­wic­kiej, m. in. dowód­ca Armii Ochot­ni­czej i Fron­tu Pół­noc­ne­go. Prze­wod­ni­czą­cy Związ­ku Har­cer­stwa Pol­skie­go i pre­zes Pol­skie­go Czer­wo­ne­go Krzy­ża, aktyw­ny dzia­łacz Akcji Kato­lic­kiej i Soda­li­cji Mariań­skiej. Przez rok poseł na Sejm z listy Chrze­ści­jań­skie­go Związ­ku Jed­no­ści Naro­do­wej. Do prze­wro­tu majo­we­go, gdzie sta­nął po stro­nie rzą­du, w wła­dzach woj­sko­wych. W 1926 r. prze­nie­sio­ny w stan spo­czyn­ku. W latach 1936–39 współ­or­ga­ni­za­tor opo­zy­cyj­ne­go wobec „sana­cji” Fron­tu Mor­ges, kie­ro­wał cha­dec­kim ugru­po­wa­niem Par­tia Pra­cy. Po woj­nie zamiesz­kał na emi­gra­cji w Wiel­kiej Bry­ta­nii. Zmarł 4 czerw­ca 1960 r. w Lon­dy­nie. W 1993 r. jego szcząt­ki zosta­ły spro­wa­dzo­ne do Pol­ski i zło­żo­ne w koście­le gar­ni­zo­no­wym pod wezwa­niem św. Agniesz­ki w Krakowie.

za Insty­tut Pamię­ci Narodowej