Listopad to miesiąc pamięci o zmarłych i poległych w wielu wojnach. Wszystkie cmentarze w Polsce płoną tysiącem zniczy. Rodziny odwiedzają groby swoich bliskich, składając kwiaty. Dzień Zaduszny to „Dziady”, czyli pradawny kult przodków opisany przez Adama Mickiewicza, który sam odprawił ten obrzęd z Marylą na litewskim cmentarzu.
11 listopada to Święto Niepodległości Polski po 123 latach zaborów, koniec I wojny światowej oraz kanadyjski Dzień Pamięci Poległych Żołnierzy.

Właśnie pod tymi hasłami (symbolika klęczącego wśród maków anioła jest wymowna) odbył się koncert trzech chórów w pięknym kościele Matki Boskiej Bolesnej. Chórzyści i chórzystki, a także soliści ozdobili swoje stroje makami. Bo właśnie o makach mówią angielski wiersz „In Flanders Fields” i polska pieśń o makach na Monte Cassino. Miałam szczęście odwiedzić oba te miejsca i na własne oczy stwierdzić, że maki nadal tam kwitną. A bohaterów spod Monte Cassino spotkałam w Cambridge, gdzie myli garnki w college’ach. Anglicy nie przyznali im emerytury.

A teraz pytanie: dlaczego „Requiem” Mozarta? Mamy msze żałobne skomponowane przez innych kompozytorów: G. Verdiego, J. Brahmsa, naszego S. Moniuszkę? Odpowiem od siebie – Mozartowskie „Requiem” mnie urzekło. Musiałam śpiewać altem (oryginalnie mezzo-soprano) i nigdy nie uczono mnie solfeżu, a na dodatek musiałam nadrabiać za chórem, który ćwiczył już przez miesiąc. Ale urzekło nie tylko mnie. Fryderyk Chopin nie rozstawał się z partyturą „Requiem” Mozarta przez całe życie i na łożu śmierci prosił, żeby mu zagrano „Requiem’ na jego własnym pogrzebie. I tak się stało.

PONIŻEJ KONTYNUACJA TEKSTU

Kompozycja „Requiem” Mozarta również była owiana tajemnicą i legendą. Ciężko chory Mozart miał nieoczekiwaną wizytę szarego gościa, który zamówił u niego mszę żałobną. Mozart żalił się żonie, która wróciła z kolejnej podróży do sanatorium, że czuje się, jakby był systematycznie podtruwany. Potomność, między innymi Aleksander Puszkin, oskarżyła A. Salieriego – Włocha, który był faworyzowany przez dwór cesarski w Wiedniu – o otrucie rywala. Wersję tę spopularyzowały film „Amadeusz” i sztuka o tym samym tytule. Prawdy już się nie doszukamy, bo sekcji zwłok nie było, a Mozarta w czasie epidemii pochowano w nieoznakowanym wspólnym grobie. W Wiedniu odwiedziłam ostatnie mieszkanie Mozartów – blisko kościoła św. Stefana – ciemne i ponure, bez kuchni. Oprowadzająca nas pani powiedziała, że Mozartowie nigdy nie mieli własnej kuchni. W tej sytuacji chyba łatwo było kogoś otruć, jeśli komuś na tym zależało. Ale dość o życiu, a właściwie o śmierci Mozarta, bo pisał „Requiem”, myśląc o własnej śmierci.
Umarł, nie dokończywszy „Requiem”. Zatrzymał się na części „Lacrimosa”. Resztę utworu, według zarysu Mozarta, wykończył jego uczeń Franz Süssmayr.

W tym roku trzy chóry pod batutą Macieja Jaśkiewicza połączyły się w „Requiem”. Potęga 100-osobowego chóru była oszałamiająca. Stało się to za zgodą trzech maestrów: Gordona Mansella (chór kościoła Matki Boskiej Bolesnej), Macieja Jaśkiewicza (Novi Singers Toronto) i Vincenta Chenga (chór Mosaic). Grała orkiestra Toronto Sinfonietta pod kierownictwem M. Jaśkiewicza. Mistrzem ceremonii był maestro Gordon Mansell.

W pierwszej części koncertu dyrygenci zaprezentowali swoje chóry. Polski chór Novi Singers Toronto i solistka Karolina Podolak, z akompaniamentem orkiestry Sinfonietta, zaprezentowali trzy części Mszy polskiej Jana Maklakiewicza, a orkiestra zagrała Poloneza Ogińskiego „Pożegnanie Ojczyzny”.

Drugą część koncertu, poświęconą poległym, oznajmiła trąbka Jonasa Feldmana: „The Last Post and Reveille” – hejnał bez zakończenia, urywający się tak jak hejnał mariacki – śmiercią trębacza.

I w końcu „Requiem” — wielkie i niepowtarzalne. Tym razem, dla uzyskania efektu stereofonicznego, Maestro Jaśkiewicz rozdzielił solistów: soprany po prawej stronie, tenor i baryton po lewej stronie orkiestry. Jasny i silny sopran Karoliny Podolak przekazywał motyw aksamitnemu, lecz również silnemu barytonowi Justynowi Welshowi. Głosy solistów, jak zawsze na koncertach Maestro Jaśkiewicza, były wspaniałe, a chór śpiewał jak natchniony.

Pomysł tego koncertu był niezwykły, a zadanie dla dyrygenta i chórów ogromne, ale udało się!

Barbara Sharratt