Mia­ła 107 lat. Pod­czas II woj­ny świa­to­wej spi­sy­wa­ła rapor­ty Jana Kar­skie­go. Była ostat­nim z żyją­cych pra­cow­ni­ków pol­skie­go rzą­du na emigracji.

Jak poda­je polo­nij­ny “Nowy Dzien­nik”, Walen­ty­na Jan­ta-Połczyń­ska zmar­ła 2 kwiet­nia w nowo­jor­skim szpi­ta­lu na Forest Hills. Była nazy­wa­na Pierw­szą Damą Polo­nii Amerykańskiej.

Pol­scy żoł­nie­rze na fron­tach II woj­ny świa­to­wej — zobacz ser­wis historyczny
Walen­ty­na Jan­ta-Połczyń­ska pocho­dzi­ła ze Lwo­wa, w któ­rym uro­dzi­ła się w 1913 roku. Była cór­ką Wil­lia­ma Stoc­ke­ra, angiel­skie­go prze­my­słow­ca naf­to­we­go. W 1938 roku wyje­cha­ła na stu­dia do Lon­dy­nu, w któ­rym zastał ją wybuch II woj­ny światowej.

Reklama

Pra­co­wa­ła w Rzą­dzie Rzecz­po­spo­li­tej na uchodź­stwie jako oso­bi­sta sekre­tar­ka pre­mie­ra gen. Wła­dy­sła­wa Sikor­skie­go. W tym cza­sie spi­sy­wa­ła m.in. rapor­ty prze­sy­ła­ne przez emi­sa­riu­sza władz Pol­skie­go Pań­stwa Pod­ziem­ne­go, Jana Kar­skie­go. Była tak­że spi­ker­ką roz­gło­śni radio­wej “Świt”, któ­ra nada­wa­ła audy­cja dla oku­po­wa­nej Polski.

Po zakoń­cze­niu woj­ny prze­pro­wa­dzi­ła się do Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w któ­rych poślu­bi­ła w 1949 roku pisa­rza, dzien­ni­ka­rza i podróż­ni­ka Alek­san­dra Jan­tę-Połczyń­skie­go. W Nowe­go Jor­ku pro­wa­dzi­li wspól­nie popu­lar­ny anty­kwa­riat uni­kal­nych sta­ro­dru­ków. Zbio­ry w nim zgro­ma­dzo­ne prze­ka­za­ła po śmier­ci męża do Biblio­te­ki Naro­do­wej w Warszawie.

Ich dom w dziel­ni­cy Elm­hurst był osto­ją pol­sko­ści i miej­scem spo­tkań elit emi­gra­cyj­nych. Gości­li w nim Cze­sław Miłosz, Jerzy Gie­droyć, Jan Kar­ski, Witold Gom­bro­wicz i Marek Hłasko.

Walen­ty­na Jan­ta-Połczyń­ska pra­co­wa­ła tak­że w Orga­ni­za­cji Naro­dów Zjed­no­czo­nych oraz współ­pra­co­wa­ła z polo­nij­ny­mi orga­ni­za­cja­mi, taki­mi jak Insty­tut Pił­sud­skie­go, Pol­ski Insty­tut Nauko­wy i Fun­da­cja Kościusz­kow­ska. Ufun­do­wa­ła sty­pen­dium imie­nia swo­je­go męża dla szko­ły dokształ­ca­ją­cej im. Alek­san­dra Jan­ty-Połczyń­skie­go w Lake­wo­od, w sta­nie New Jer­sey. W 2017 roku zosta­ła w uzna­niu zasług zosta­ła wybra­na przez szko­łę na Mar­szał­ka corocz­nie orga­ni­zo­wa­nej przez ame­ry­kań­ską Polo­nię Para­dy Piłsudskiego.

W 2011 roku otrzy­ma­ła odzna­kę hono­ro­wą Zasłu­żo­ny dla Kul­tu­ry Pol­skiej. Pięć lat póź­niej zosta­ła jej przy­zna­na pierw­sza Nagro­da Spe­cjal­na Orła Jana Karskiego.

PAP/sa