W roku 100. rocz­ni­cy jed­nej z 18. prze­ło­mo­wych bitew w histo­rii świa­ta — Bitwy War­szaw­skiej oraz zwy­cię­stwa w woj­nie pol­sko-bol­sze­wic­kiej Archi­wa Pań­stwo­we aktyw­nie włą­cza­ją się w obcho­dy upa­mięt­nia­ją­ce te klu­czo­we w dzie­jach pań­stwa pol­skie­go wydarzenia.

 

Po odzy­ska­niu nie­pod­le­gło­ści w listo­pa­dzie 1918 r. Pol­ska musia­ła sta­wić czo­ła wyzwa­niu, jakim była obro­na suwe­ren­ne­go bytu i wal­ka o gra­ni­ce. Naj­więk­sze zagro­że­nie przy­szło ze wscho­du. Woj­na pol­sko-bol­sze­wic­ka 1919–1920 mia­ła nie tyl­ko roz­strzy­gnąć spra­wę pol­skiej gra­ni­cy wschod­niej, ale i zde­cy­do­wać o tym, czy rewo­lu­cja bol­sze­wic­ka roz­prze­strze­ni się na Euro­pę. Decy­du­ją­ca bitwa roze­gra­ła się w dniach 12–15 sierp­nia 1920 r. na przed­po­lu War­sza­wy. Po sze­re­gu krwa­wych poty­czek, 16 sierp­nia atak znad Wie­prza zmu­sił Armię Czer­wo­ną do odwro­tu. 12 paź­dzier­ni­ka 1920 r. w Rydze dele­ga­cje obu kra­jów pod­pi­sa­ły rozejm i pod­ję­ły roko­wa­nia poko­jo­we. Bitwa War­szaw­ska zosta­ła uzna­na przez Edga­ra Vin­cen­ta D’A­ber­no­na, sto­ją­ce­go na cze­le fran­cu­sko-bry­tyj­skiej misji przy­by­łej w lip­cu 1920 roku do War­sza­wy, za jed­ną z 18. prze­ło­mo­wych bitew w histo­rii świata.

- Archi­wa Pań­stwo­we prze­cho­wu­ją w swo­ich zaso­bach licz­ne świa­dec­twa histo­rycz­ne m.in. doku­men­ty, mapy, zdję­cia, ulot­ki i pla­ka­ty pro­pa­gan­do­we skła­da­ją­ce się na peł­no­wy­mia­ro­wy obraz woj­ny pol­sko-bol­sze­wic­kiej oraz Bitwy War­szaw­skiej – mówi Naczel­ny Dyrek­tor Archi­wów Pań­stwo­wych dr Paweł Pie­trzyk. — Z oka­zji 100. rocz­ni­cy tych wyda­rzeń chce­my udo­stęp­nić je sze­ro­kiej publicz­no­ści, w prze­wa­ża­ją­cej czę­ści tak­że w wer­sji onli­ne, tak by każ­dy zain­te­re­so­wa­ny mógł do nich się­gnąć w dogod­nej chwi­li i w dowol­nie wybra­nym przez sie­bie miejscu.

Archi­wa Pań­stwo­we przy­go­to­wa­ły ponad 20 atrak­cyj­nych ini­cja­tyw wpi­su­ją­cych się w obcho­dy Roku Bitwy War­szaw­skiej. To wyjąt­ko­wa oka­zja do lep­sze­go pozna­nia losów Pol­ski poprzez obco­wa­nie z auten­tycz­ny­mi źró­dła­mi histo­rycz­ny­mi przed­sta­wio­ny­mi w nowo­cze­snej formie.

- Wraz z Archi­wum Akt Nowych przy­go­to­wa­li­śmy por­tal 1920.gov.pl będą­cy mul­ti­me­dial­nym kom­pen­dium wie­dzy o wyda­rze­niach roku 1920, a już pod koniec lip­ca zapra­sza­my na uro­czy­ste otwar­cie wysta­wy pt. „Bitwa war­szaw­ska gwa­ran­tem poko­ju w Euro­pie”, współ­or­ga­ni­zo­wa­nej z Muzeum Łazien­ki Kró­lew­skie. – zachę­ca Naczel­ny Dyrek­tor Archi­wów Pań­stwo­wych dr Paweł Pie­trzyk. — Miesz­kań­ców War­sza­wy i tury­stów może rów­nież zain­te­re­so­wać pro­jekt “1920/2020. Archi­wum oży­wio­ne”, w ramach któ­re­go na bul­wa­rach nad Wisłą poja­wią się mura­le inspi­ro­wa­ne foto­gra­fia­mi archi­wal­ny­mi z zaso­bu Naro­do­we­go Archi­wum Cyfro­we­go. Przez całe waka­cje trwa też współ­or­ga­ni­zo­wa­ny z Pol­skim Radiem oraz Pol­ską Fun­da­cją Naro­do­wą kon­kurs „Moje Archi­wum” na naj­cie­kaw­sze pamiąt­ki rodzin­ne doty­czą­ce woj­ny pol­sko-bol­sze­wic­kiej. Zachę­cam rów­nież do odwie­dza­nia stron inter­ne­to­wych i mediów spo­łecz­no­ścio­wych Archi­wów Pań­stwo­wych, gdzie opu­bli­ko­wa­ne zosta­ną nawią­zu­ją­ce do wyda­rzeń 1920 r. wir­tu­al­ne wystawy.

Rok 1920 w Archi­wach Pań­stwo­wych — wykaz ini­cja­tyw dostęp­ny na stro­nie archiwa.gov.pl