Pod­su­mo­wa­nie naj­waż­niej­szych wniosków

Wybuch woj­ny na Ukra­inie 24.02.2022 spo­wo­do­wał nie­spo­dzie­wa­ny i nagły napływ uchodź­ców wojen­nych. Pol­ska jest kra­jem, w któ­rym było i pozo­sta­je ich cią­gle naj­wię­cej. W celu okre­śle­nia kim są imi­gran­ci, jakie maja potrze­by, pla­ny oraz jaka może być ich przy­szłość na pol­skim ryn­ku pra­cy Naro­do­wy Bank Pol­ski prze­pro­wa­dził w kwiet­niu i maju tego roku ankie­tę wśród oby­wa­te­li Ukra­iny, któ­rzy przy­je­cha­li do Pol­ski jako uchodź­cy po wybu­chu woj­ny. Wyni­ki tej ankie­ty przed­sta­wio­ne sze­rzej w dal­szej czę­ści rapor­tu wska­zu­ją na to, że:

 Uchodź­cy prze­jeż­dża­ją­cy do Pol­ski repre­zen­to­wa­li wszyst­kie regio­ny Ukra­iny, jed­nak ponad­prze­cięt­ni wię­cej osób przy­je­cha­ło z rejo­nów walk, rela­tyw­nie dobrze sko­mu­ni­ko­wa­nych z Pol­ską (rejon Kijo­wa i oko­lic). Oko­ło 13% uchodź­ców tra­fi­ło do Pol­ski przez inną gra­ni­cę niż ta z Ukrainą.

 Na prze­ło­mie kwiet­nia i maja prze­by­wa­ło w Pol­sce oko­ło 1,5 milio­na uchodź­ców z Ukrainy.

 Uchodź­cy z Ukra­iny to przede wszyst­kim kobie­ty, z któ­rych ponad 60% przy­je­cha­ło razem z dzieć­mi, naj­czę­ściej z jed­nym lub dwo­ma. Pra­wie 24% kobiet przy­je­cha­ło samot­nie, przede wszyst­kim są to oso­by poni­żej 29 roku życia i powy­żej 60 roku życia.

 50% uchodź­ców posia­da wyż­sze wykształ­ce­nie, co istot­nie prze­wyż­sza udział osób z wyż­szym wykształ­ce­niem w całym spo­łe­czeń­stwie ukra­iń­skim. Dla­te­go jed­nym z wyzwań, któ­re przed nami sto­ją jest pomoc w zna­le­zie­niu im satys­fak­cjo­nu­ją­cej pracy.

 Uchodź­cy z Ukra­iny są bar­dzo aktyw­ni na ryn­ku pra­cy – oko­ło 30% z nich już pra­co­wa­ło lub mia­ło zała­twio­ną pra­cę, a ok. 50% jej poszu­ku­je, w tym bar­dzo czę­sto na część eta­tu ze wzglę­du na zaj­mo­wa­nie się dziećmi.

 Pomi­mo dużej wcze­śniej­szej migra­cji zarob­ko­wej do Pol­ski ponad 50% uchodź­ców, któ­rzy obec­nie zna­leź­li się w Pol­sce, nie było wcze­śniej w Pol­sce ani nie mia­ło wcze­śniej kon­tak­tu z oso­ba­mi, któ­re odwie­dzi­ły nasz kraj. Duża cześć uchodź­ców (46%) nie zna­ła języ­ka polskiego.

 Szcze­gól­nie trud­na pod wzglę­dem poten­cjal­nej inte­gra­cji uchodź­ców w pol­skim spo­łe­czeń­stwie i na ryn­ku pra­cy może być sytu­acja w regio­nach Pol­ski do któ­rych tra­fi­ło sto­sun­ko­wo dużo osób nie mają­cych wcze­śniej kon­tak­tu z naszym kra­jem i języ­kiem (np.: woje­wódz­twa: świę­to­krzy­skie, pod­la­skie i warmińsko-mazurskie).

 Głów­ną for­mą pomo­cy na jaką wska­zy­wa­li uchodź­cy była pomoc w zakwa­te­ro­wa­niu, w czym oprócz rzą­du, samo­rzą­dów oraz pol­skich rodzin poma­ga­ją im wydat­nie tak­że roda­cy już miesz­ka­ją­cy w Pol­sce. Wyni­ki bada­nia wska­zu­ją, że ok. 1/3 uchodź­ców pła­ci­ła za wyna­jem z wła­snych środków.

 Sto­sun­ko­wo duża gru­pa uchodź­ców dekla­ro­wa­ła, że nie korzy­sta z innej pomo­cy niż zakwa­te­ro­wa­nie (43%). Oko­ło 1/3 uchodź­ców posia­da­ła tak­że środ­ki pozwa­la­ją­ce na utrzy­ma­nie przez ponad trzy miesiące.

 Do dzia­łań pomo­co­wych, któ­re uła­twi­ła­by im dal­szy pobyt w Pol­sce uchodź­cy zaliczyli
przede wszyst­kim orga­ni­za­cję kur­sów języ­ka pol­skie­go, pomoc w szyb­kim zna­le­zie­niu pracy
oraz pomoc w dostę­pie do służ­by zdro­wia. Sytu­acja życio­wa i eko­no­micz­na uchodź­ców z Ukra­iny w Pol­sce 4

 Oko­ło 30% uchodź­ców prze­by­wa­ją­cych w Pol­sce prze­ka­zu­je pomoc rze­czo­wą lub finan­so­wą rodzi­nie lub orga­ni­za­cjom huma­ni­tar­nym na Ukra­inie. Jest to szcze­gól­nie czę­ste wśród uchodź­ców mają­cych pra­cę (44%).

 W pyta­niach zwią­za­nych z moż­li­wym dal­szym poby­tem w Pol­sce dwie trze­cie uchodźców
dekla­ru­je, że jest w Pol­sce tym­cza­so­wo (poni­żej roku). Pozo­sta­niem w Pol­sce na sta­łe naj­bar­dziej zain­te­re­so­wa­ni są męż­czyź­ni oraz ludzie mło­dzi. O powro­cie na Ukra­inę znacz­nie czę­ściej myślą kobie­ty, zwłasz­cza samot­ne z dzieć­mi. W przy­pad­ku szyb­kie­go zakoń­cze­nia woj­ny, część osób, któ­ra roz­wa­ża­ła dłuż­szy pobyt w Pol­sce naj­praw­do­po­dob­niej zre­wi­do­wa­ła­by swo­je pla­ny i wró­ci­ła­by do kra­ju znacz­nie szybciej.

 Chęć powro­tu na Ukra­inę w prze­cią­gu roku czę­ściej dekla­ru­ją też oso­by z wyż­szym wykształ­ce­niem, któ­rym może być trud­no zna­leźć w Pol­sce satys­fak­cjo­nu­ją­cą pra­cę w zawo­dzie i zapew­nia­ją­cą moż­li­wość utrzy­ma­nie sie­bie i rodzi­ny. Na sta­łe w Pol­sce czę­ściej widzą się oso­by pra­cu­ją­ce na Ukra­inie w służ­bie zdro­wia, rza­dziej oso­by zwią­za­ne wcze­śniej z rol­nic­twem. Co oczy­wi­ste, o pozo­sta­niu w Pol­sce chęt­niej myślą oso­by, któ­re już mają pra­cę niż te, któ­re jesz­cze jej szukają.

 Duże zna­cze­nie dla uchodź­ców ma nie tyl­ko nie­za­leż­ność finan­so­wa, ale ogól­nie moż­li­wość szyb­kie­go usa­mo­dziel­nie­nia się w Pol­sce rozu­mia­na tak­że jako moż­li­wość wyna­ję­cia samo­dziel­ne­go miesz­ka­nia. Może być to trud­ne, zwa­żyw­szy aktu­al­ne ceny naj­mu oraz brak wystar­cza­ją­cej puli miesz­kań na wyna­jem zwłasz­cza w dużych miastach.

 Nie­wiel­ki pro­cent uchodź­ców – tyl­ko ok. 5% chce wyje­chać z Pol­ski do inne­go kra­ju. Wyda­je się, ze oso­by któ­re mia­ły taki zamiar, już go zre­ali­zo­wa­ły przed roz­po­czę­ciem bada­nia (prze­łom kwiet­nia i maja 2022). Obec­nie dekla­ra­cje takie czę­sto skła­da­ją oso­by, któ­re wyje­cha­ły z Ukra­iny same. Czę­sto też o wyjeź­dzie dalej na zachód myślą oso­by, któ­re na Ukra­inie pra­co­wa­ły w bran­ży infor­ma­tycz­nej. Sto­sun­ków dużo osób pla­nu­ją­cych dal­szą podróż, ankie­te­rzy spo­tka­li w Rze­szo­wie, co może suge­ro­wać, że oso­by chcą­ce jechać dalej na Zachód, już w chwi­li wjaz­du do Pol­ski mia­ły spre­cy­zo­wa­ne pla­ny dal­szej podróży.