Minister Sprawiedliwości Sean Fraser ogłosił 7 października, że rząd federalny zamierza przedłożyć projekt ustawy, która na czas nieokreślony wykluczy z programu pomocy medycznej w umieraniu (MAID) osoby, których jedynym schorzeniem jest choroba psychiczna.
Fraser powiedział, że decyzja ta odzwierciedla zalecenia specjalnej komisji parlamentarnej ds. MAID, która rekomendowała utrzymanie wyłączenia osób, u których jedyną chorobą podstawową jest schorzenie psychiczne.
„Odzwierciedla to również zaangażowanie, jakie wykazałem ja i mój resort w trakcie pełnienia tej funkcji. Choć w tej sprawie nie ma pełnego konsensusu, uważamy, że jest to właściwe podejście w obecnym momencie” – stwierdził Fraser.
Komisja badająca możliwość rozszerzenia programu MAID uznała, że „warunki dowodowe i systemowe niezbędne do bezpiecznego i sprawiedliwego wdrożenia nie mogą obecnie zostać spełnione”. Wskazała na trudności w ustaleniu, czy choroba psychiczna jest nieuleczalna, niedobór usług zdrowia psychicznego w Kanadzie oraz obawy, że rozszerzenie mogłoby nieproporcjonalnie dotknąć kobiety.
Fraser zapowiedział, że jesienią rząd federalny złoży projekt ustawy utrzymującej na czas nieokreślony wykluczenie z programu MAID osób, których jedynym schorzeniem jest choroba psychiczna.
Zgodnie z obowiązującym prawem obecne wyłączenie ma wygasnąć 17 marca 2027 r. Było ono już dwukrotnie przedłużane w odpowiedzi na apele prowincji, terytoriów i podmiotów z sektora opieki zdrowotnej, które wskazywały na potrzebę dodatkowego czasu na przygotowanie systemu do skomplikowanych ocen i przypadków.
Minister Sprawiedliwości zapowiedział również, że posłowie Partii Liberalnej zagłosują później tego dnia przeciwko projektowi ustawy C-218, złożonemu przez posłankę Partii Konserwatywnej Tamarę Jansen. Ustawa ta miała uniemożliwić rozszerzenie programu MAID na osoby, których jedyną podstawową chorobą jest zaburzenie psychiczne. Fraser stwierdził, że rząd podziela stanowisko Jansen w sprawie utrzymania wykluczenia, obawia się jednak, że sformułowania projektu mogą „ograniczyć dostęp osobom cierpiącym na poważne zwyrodnieniowe zaburzenia neurologiczne”.
Fraser dodał, że planowany przez rząd projekt ustawy dotyczący MAID umożliwiłby Kanadyjczykom, u których zdiagnozowano poważne choroby i którzy w przyszłości mogą utracić zdolność do wyrażenia zgody, składanie wniosków z wyprzedzeniem. Zaznaczył, że prowincje będą mogły samodzielnie decydować, czy zezwolić na wcześniejsze wnioski o MAID. Quebec już dopuszcza takie wnioski na podstawie ustawodawstwa prowincjonalnego w przypadku osób z poważnymi i nieuleczalnymi chorobami, w tym neurodegeneracyjnymi, takimi jak choroba Alzheimera.
Zapytany przez dziennikarzy, czy Kanadyjczycy cierpiący na choroby psychiczne, ubiegający się o MAID, mogą skierować sprawę do Sądu Najwyższego, Fraser odpowiedział, że w razie zaistnienia takiej sprawy „uszanowalibyśmy ich decyzję”.
Minister został również zapytany, czy rząd federalny rozważy wprowadzenie dalszych ograniczeń dotyczących MAID, biorąc pod uwagę niedawne odrzucenie przez brytyjskich ustawodawców projektu ustawy legalizującej wspomagane samobójstwo w Anglii i Walii. „W tej chwili nie spodziewam się dalszych ograniczeń” – odpowiedział Fraser.
Partia Konserwatywna sprzeciwia się rozszerzeniu MAID i wzywa do wzmocnienia nadzoru federalnego oraz publicznego raportowania, wprowadzenia minimalnych krajowych standardów nadzoru, aktualizacji wytycznych i szkoleń oraz przeprowadzenia przeglądu skuteczności i egzekwowalności istniejących zabezpieczeń.
Konserwatyści zwracali również uwagę na przypadki, w których niepełnosprawnym Kanadyjczykom i weteranom rzekomo proponowano MAID bez ich prośby. Kilku weteranów zeznawało przed komisjami parlamentarnymi, twierdząc, że procedurę zaproponowano im bez ich wniosku. Pojawiły się także wątpliwości co do tego, czy MAID oferowano pacjentom niespełniającym kryteriów kwalifikacyjnych.
Jansen powiedziała reporterom, że jest „niezwykle rozczarowana” faktem, iż liberałowie zagłosowali przeciwko ustawie C-218, i określiła to jako „grę polityczną”. Dodała, że konserwatyści są gotowi współpracować z rządem nad brzmieniem jej projektu. „Powiedzieliśmy: ‘Hej, jeśli chcecie to zmienić, jesteśmy gotowi to zrobić’. A teraz nagle to jest powód, dla którego nie mogą kontynuować wspierania C-218” – stwierdziła.
Wcześniejsze wnioski
Przemawiając 7 października na Wzgórzu Parlamentarnym u boku Jansen, poseł Partii Konserwatywnej Michael Cooper wyraził dezaprobatę wobec propozycji liberałów, by zezwolić na wcześniejsze wnioski o MAID dla osób z poważnymi zwyrodnieniowymi zaburzeniami neurologicznymi. Ostatnie oświadczenie Frasera określił jako „polityczną grę życiem i śmiercią”.
„Minister celowo próbował nawiązać do – tam, gdzie istnieje wyraźny konsensus i jasna ścieżka, polegająca na wprowadzeniu nieokreślonej przerwy – zupełnie nowej kwestii, jaką są wcześniejsze prośby” – powiedział Cooper.
Na osobnej konferencji prasowej tego samego dnia Alex Schadenberg, dyrektor wykonawczy Koalicji Zapobiegania Eutanazji, stwierdził, że rozszerzenie programu MAID na osoby z demencją za uprzednią zgodą stwarza „naprawdę problematyczną sytuację”.
„Kto ostatecznie podejmuje decyzję? Jakiś członek rodziny, jakiś lekarz, który mówi: ‘Och, chyba w końcu o to poproszono’. Dla mnie to wręcz eugeniczne” – powiedział.
Rząd federalny zalegalizował MAID w 2016 roku po uchwaleniu przez parlament ustawy C-14, zmieniającej Kodeks karny w odpowiedzi na orzeczenie Sądu Najwyższego Kanady, który uznał istniejący zakaz wspomaganego samobójstwa za niezgodny z konstytucją. W 2021 roku parlament rozszerzył uprawnienia do MAID poprzez ustawę C-7, obejmując nimi osoby, których naturalna śmierć nie jest „racjonalnie przewidywalna”.
Według najnowszych danych Health Canada z 2024 roku, od momentu zalegalizowania MAID w Kanadzie eutanazji poddano 76 475 osób.
