Premier Mark Carney, przebywający na szczycie Europejskiej Wspólnoty Politycznej w Dublinie, przyznał w czwartek 12 listopada, że był informowany o „niektórych aspektach” planu sprzedaży bezczynnej fabryki montażowej Stellantis w Brampton w Ontario kanadyjskiemu producentowi pojazdów opancerzonych Roshel Inc. Jednocześnie stanowczo podkreślił, że transakcja nie zwalnia koncernu z obowiązków wobec ponad 2 tys. zwolnionych pracowników i rządu Kanady.
„Bycie poinformowanym lub świadomym niektórych aspektów to nie to samo, co dostarczenie przez Stellantis globalnego rozwiązania dla pracowników tej fabryki, co jest ich obowiązkiem” – powiedział Carney dziennikarzom. Sprzedaż nazwał jedynie „częściowym rozwiązaniem”, które „nie jest rozwiązaniem globalnym. To zdrada”.
Fabryka w Brampton, należąca wcześniej do Chryslera, została unieruchomiona w 2023 roku w celu przezbrojenia pod produkcję Jeepa Compass. Zatrudniała wówczas ponad 3 tys. osób, z czego około 2–2,2 tys. pozostaje na zwolnieniach (otrzymując ok. 70% wynagrodzenia i świadczenia). Plany produkcji Jeep Compass zostały wstrzymane po wprowadzeniu przez USA 25-procentowych ceł na kanadyjskie auta; produkcję przeniesiono do Illinois.
W 2022 roku rząd federalny (za czasów Justina Trudeau) zobowiązał się do wsparcia do 529 mln CAD na przezbrojenie zakładów w Brampton i Windsor (Ontario dołożyło do 513 mln CAD). Faktycznie wypłacono przynajmniej ok. 220–222 mln CAD federalnych środków. Umowa zobowiązywała Stellantis do utrzymania obecności w Ontario do 2035 roku, z wyjątkami dotyczącymi sytuacji poza kontrolą firmy (np. warunków rynkowych), o ile podjęła „wszelkie rozsądne wysiłki” w poszukiwaniu alternatyw.
We wrześniu 2026 roku Stellantis i Roshel podpisały memorandum o porozumieniu. 9 listopada ogłoszono finalizację sprzedaży za nieujawnioną kwotę (zamknięcie transakcji planowane do końca roku). Roshel ma stworzyć centrum zaawansowanej produkcji obronnej, deklarując priorytet dla lokalnych pracowników i ambicję zatrudnienia tysięcy osób, ale nie przejmuje zobowiązań Stellantis wobec załogi ani rządu. Stellantis może wydzierżawić część obiektu.
Początkowo Carney nazwał sprzedaż „nieakceptowalną” i „zdradą” wobec pracowników oraz zobowiązań wobec Kanady, zapowiadając egzekwowanie praw i ochronę funduszy publicznych. Minister przemysłu Mélanie Joly zwołała spotkanie ze związkami Unifor, Stellantis i rządem Ontario.
Wkrótce jednak media (m.in. CTV) ujawniły, że biuro premiera i gabinet Joly były świadome rozmów od miesięcy (od sierpnia), a przedstawiciele rządu regularnie uczestniczyli w dyskusjach i nie blokowali transakcji. Carney bronił się, rozróżniając „świadomość niektórych aspektów” od braku „globalnego rozwiązania” dla wszystkich pracowników. Joly w liście do CEO Stellantis Canada Trevor Longleya formalnie uznała firmę za będącą w naruszeniu umowy z 2022 roku (zakończenie procesu rozwiązywania sporu), dając 30 dni na naprawę sytuacji lub grożąc pozwem i żądaniem zwrotu setek milionów dolarów. W liście zaznaczyła, że ani ona, ani jej biuro nie wyraziły poparcia dla sprzedaży Roshelowi jako rozwiązania naruszeń.
Stellantis zaoferowało dobrowolny zwrot części wsparcia (ok. 24 mln CAD według doniesień), co rząd uznaje za niewystarczające. Firma podkreśla wpływ amerykańskich ceł i warunków rynkowych.
Unifor (Lana Payne i lokalni liderzy) nazywa sprzedaż zdradą i naruszeniem układów zbiorowych. Pracownicy czekają od lat na powrót do pracy; nowe oferty często oferują znacznie niższe płace (ok. 25 USD/godz. vs. 45). Związek groził przerwaniem negocjacji zbiorowych i nie akceptuje sprzedaży jako rozwiązania. Roshel deklaruje gotowość zatrudnienia części osób (nawet w tym roku) przy projektach obronnych, w tym potencjalnych kontraktach rządowych.
Sprawa wpisuje się w szerszy kryzys kanadyjskiego sektora motoryzacyjnego, zaostrzony przez politykę handlową USA, i testuje zdolność rządu Carneya do ochrony miejsc pracy i publicznych inwestycji. Krytycy wskazują na rozbieżność między ostrą retoryką a wcześniejszą wiedzą o transakcji. Rząd zapowiada dalsze działania, w tym ewentualne spotkanie z globalnym CEO Stellantis Antonio Filosa. Transakcja z Roshelem ma zamknąć się do końca 2026 roku, podlegając wymogom regulacyjnym.
