W listopadzie 2012 roku Polska usłyszała o pierwszym w III RP przypadku skazania za terroryzm. Brunon Leszek Kwiecień, doktor nauk chemicznych i wykładowca Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, został aresztowany pod zarzutem przygotowywania zamachu na Sejm. Sprawa, która zakończyła się prawomocnym wyrokiem dziewięciu lat więzienia, od początku budziła poważne wątpliwości – zarówno co do skali realnego zagrożenia, jak i roli służb specjalnych.
Kwiecień (ur. 1967 we Wrocławiu, zm. 6 sierpnia 2019) był specjalistą od chemii organicznej. W 2000 roku obronił doktorat w Instytucie Chemii Organicznej PAN. Pracował jako adiunkt na krakowskiej uczelni rolniczej. Od młodości interesował się pirotechniką – w wieku 15 lat w wyniku wybuchu amatorskiej mieszanki stracił kilka palców i doznał uszkodzenia wzroku. Był żonaty, miał dwóch synów. W środowisku znany był z poglądów prawicowych; w listopadzie 2012 roku, już po aresztowaniu, wstąpił do Narodowego Odrodzenia Polski.
Według aktu oskarżenia Kwiecień od lipca do listopada 2012 roku przygotowywał atak terrorystyczny na konstytucyjne organy państwa. Zamach miał nastąpić podczas posiedzenia Sejmu VII kadencji, na którym rozpatrywano projekt budżetu – z udziałem ówczesnego prezydenta Bronisława Komorowskiego i premiera Donalda Tuska.
Scenariusz zakładał detonację około czterech ton materiałów wybuchowych na bazie saletry, umieszczonych w zmodyfikowanym transporterze opancerzonym SKOT (z osłabionymi burtami, by zwiększyć siłę rażenia). Eksplozja miała nastąpić w pobliżu gmachu przy ulicy Wiejskiej. Prokuratura zarzucała mu także nakłanianie w 2011 roku dwóch studentów do udziału w zamachu oraz nielegalne posiadanie i handel bronią (według śledczych dysponował spisem 35 sztuk broni palnej).
9 listopada 2012 roku Kwiecień został zatrzymany przez ABW. W ciągu kilku dni prokuratura zorganizowała konferencję prasową, na której operację przedstawiono jako wielki sukces służb.
Tu zaczynają się wątpliwości, które towarzyszyły sprawie przez całe lata. Mimo intensywnych przeszukań (kilkadziesiąt posesji, zaawansowane techniki) ABW nie znalazła transportera SKOT, czterech ton saletry ani większości broni wymienionej w zarzutach. Odnaleziono jedynie około pół kilograma materiałów wybuchowych (m.in. heksogen). Kwiecień twierdził, że ten ładunek przygotował na zamówienie agentów ABW – rzekomo do wysadzenia pomnika martyrologii żydowskiej w Białymstoku.
Sam oskarżony od początku utrzymywał, że padł ofiarą prowokacji. Twierdził, że plany zamachu pojawiły się wcześniej, ale realne działania przyspieszyli agenci ABW działający pod przykryciem, którzy przeniknęli do jego otoczenia. Według niego co najmniej trzech funkcjonariuszy oraz jeden tajny współpracownik wchodziło w skład „organizacji terrorystycznej”. Kwiecień mówił, że miesiąc przed aresztowaniem zorientował się, iż ma do czynienia ze służbami, i odwołał akcję.
Część rozprawy była utajniona – zeznawali świadkowie incognito (agenci ABW). Obrona przez lata domagała się ujawnienia tych materiałów, argumentując, że bez nich nie da się rzetelnie ocenić, czy służby tylko obserwowały, czy aktywnie podżegały. Sądy odrzuciły te zarzuty. W uzasadnieniach podkreślano, że plany pochodziły od samego Kwietnia (istniały nagrania, korespondencja, relacje z nieformalnych wykładów o materiałach wybuchowych w Krakowie, Toruniu i Bydgoszczy), a działania ABW były legalne.
Pojawiły się też sugestie o kontekście politycznym. Aresztowanie i medialna konferencja zbiegły się w czasie z dyskusją o reformie ABW za rządów Platformy Obywatelskiej. Część komentatorów wskazywała, że sprawa mogła służyć uzasadnieniu utrzymania szerokich uprawnień śledczych Agencji.
21 grudnia 2015 roku Sąd Okręgowy w Krakowie skazał Kwietnia na 13 lat więzienia. 19 kwietnia 2017 roku Sąd Apelacyjny obniżył karę do 9 lat, uznając część zarzutów za jeden czyn. Kasację oddalił Sąd Najwyższy 19 kwietnia 2018 roku. Wyrok stał się prawomocny. Kwiecień był pierwszą osobą skazaną w III RP za terroryzm.
W tle pojawiały się inne niepokojące wątki. W 2012 roku odnaleziono zwłoki teściowej Kwietnia – jej krew wykryto w jego samochodzie i domu. Sam Kwiecień twierdził, że był tylko świadkiem, a ślady krwi wynikły z naturalnych przyczyn lub przypadku. Nie postawiono mu zarzutów. W 2017 roku przesłuchiwano go również w związku ze sprawą zabójstwa studentki Katarzyny Zowady z 1998 roku (chodziło o znajomość z jednym z podejrzanych).
Brunon Kwiecień zmarł 6 sierpnia 2019 roku w Zakładzie Karnym nr 1 we Wrocławiu. Przyczyną śmierci był chorobowy krwotok podpajęczynówkowy. Autopsja nie wykazała udziału osób trzecich. Zmarł kilka dni przed datą, w której formalnie mógłby ubiegać się o przedterminowe zwolnienie.
Sprawa Brunona Kwietnia do dziś pozostaje jedną z najbardziej kontrowersyjnych w polskim wymiarze sprawiedliwości po 1989 roku. Z jednej strony sądy uznały, że chemik realnie przygotowywał zamach i dysponował wiedzą oraz motywacją, by go przeprowadzić. Z drugiej – brak kluczowych dowodów rzeczowych, udział agentów ABW w otoczeniu oskarżonego, utajnienie części postępowania i polityczny kontekst aresztowania sprawiły, że wielu obserwatorów do końca pytało: czy rzeczywiście zapobiegnięto tragedii, czy też stworzono i rozdmuchano zagrożenie, które samo z siebie nie wyszło poza etap planów i gadania?
