OTTAWA – Rząd federalny podjął formalne kroki w kierunku uchylenia mandatu sprzedaży pojazdów elektrycznych (Electric Vehicle Availability Standard – EVAS), jednej z kluczowych regulacji klimatycznych wprowadzonych za rządów Justina Trudeau. Jednocześnie bardziej rygorystyczne normy emisji spalin, którymi premier Mark Carney obiecał zastąpić ten mandat, nie są jeszcze gotowe i najwcześniej pojawią się w formie projektu na początku 2027 roku.
W piątek 15 sierpnia 2026 r. w Canada Gazette opublikowano projekt rozporządzenia uchylającego wymogi EVAS. Mandat wymagał, by pojazdy zeroemisyjne (bateryjne elektryczne, hybrydy plug-in i wodorowe) stanowiły co najmniej 20 proc. sprzedaży nowych samochodów osobowych i lekkich ciężarówek w 2026 r., 60 proc. w 2030 r. i 100 proc. od 2035 r. Projekt przewiduje 75-dniowy okres konsultacji publicznych, który kończy się 29 października 2026 r. Do momentu rejestracji ostatecznej zmiany istniejące przepisy formalnie pozostają w mocy.
Mandat EVAS został wprowadzony w 2023 r. jako element polityki klimatycznej poprzedniego rządu. Już we wrześniu 2025 r. Carney zawiesił jego stosowanie na 2026 r. i zarządził przegląd. 5 lutego 2026 r., ogłaszając nową strategię dla sektora motoryzacyjnego, premier oficjalnie zapowiedział uchylenie mandatu. W zamian rząd obiecał:
- bardziej rygorystyczne normy emisji gazów cieplarnianych dla pojazdów (tzw. tailpipe standards) na lata modelowe 2027–2032,
- powrót do programów rabatowych na zakup EV (do 5 tys. CAD na samochody elektryczne i 2,5 tys. CAD na hybrydy plug-in w ramach programu EV Affordability),
- dodatkowe wsparcie dla przemysłu i infrastruktury ładowania.
Carney argumentował, że nowe podejście – oparte na celach emisji, a nie sztywnych procentach sprzedaży – da producentom większą elastyczność technologiczną i „skupi się na rezultatach, które mają znaczenie dla Kanadyjczyków, bez nakładania nadmiernych obciążeń na kanadyjski przemysł motoryzacyjny”. Oficjalnym celem nowych regulacji miało być osiągnięcie poziomu emisji odpowiadającego 75-procentowemu udziałowi pojazdów elektrycznych w sprzedaży w 2035 r. oraz 90-procentowemu w 2040 r. (cele określane jako „aspiracyjne”).
Mimo zapowiedzi z lutego, prace nad nowymi, bardziej rygorystycznymi normami emisji spalin znacząco się opóźniają. Rząd potwierdził, że konsultacje z przemysłem motoryzacyjnym i organizacjami ekologicznymi rozpoczną się dopiero jesienią 2026 r. Projekt rozporządzenia ma być gotowy na początku 2027 r. Organizacje środowiskowe informowały wcześniej, że liczyły na dokumenty już pod koniec czerwca.
W oświadczeniu biura minister środowiska Julie Dabrusin podkreślono, że „zrobienie tego dobrze jest kluczowe dla naszej gospodarki i środowiska”. Dlatego rząd uruchamia nową rundę konsultacji. Jednocześnie zapowiedziano, że w najbliższych miesiącach ma zostać przedstawiona krajowa strategia infrastruktury ładowania.
Do czasu wejścia w życie nowych przepisów nadal obowiązują istniejące Passenger Automobile and Light Truck Greenhouse Gas Emission Regulations z 2010 r. (z późniejszymi aktualizacjami), które w dużej mierze odzwierciedlają amerykańskie standardy.
W Regulatory Impact Analysis Statement dołączonym do projektu rozporządzenia rząd sam przyznaje, że uchylenie mandatu spowolni tempo adopcji pojazdów elektrycznych. Według oficjalnych szacunków:
- potencjalne „globalne szkody związane ze zmianami klimatu” mogą wynieść 90,3–94,2 mld CAD,
- kanadyjscy kierowcy zapłacą łącznie o 53,8 mld CAD więcej za paliwo w latach 2026–2050,
- jednocześnie zaoszczędzą 57,6 mld CAD na wyższych kosztach zakupu pojazdów elektrycznych (różnica netto na korzyść konsumentów – ok. 3,8 mld CAD),
- mandat miał w ciągu 25 lat ograniczyć emisje gazów cieplarnianych o ok. 376 mln ton – ekwiwalent rocznych emisji około 3 mln samochodów (szacunek nie uwzględniał jednak przyszłych zaostrzonych norm dla aut spalinowych).
Organizacje takie jak Canadian Climate Institute i Pembina Institute ostrzegają, że opóźnienie nowych norm stawia pod znakiem zapytania możliwość osiągnięcia nawet obniżonych celów 75/90 proc. Canadian Charging Infrastructure Council wskazuje, że brak jasnych regulacji zagraża inwestycjom w infrastrukturę ładowania o wartości ponad 20 mld CAD.
Przemysł motoryzacyjny w większości przyjął decyzję z ulgą. Producenci od dawna krytykowali sztywny mandat jako nierealny w warunkach kanadyjskiego rynku i dodatkowo obciążony presją taryfową ze strony administracji Donalda Trumpa. Alberta premier Danielle Smith określiła uchylenie mandatu jako „wyraźne zwycięstwo Alberty”, podkreślając, że prowincja od początku uważała regulację za „nierealistyczną, nieprzystępną i niepraktyczną”.
Organizacje ekologiczne są krytyczne. Podkreślają, że rząd usuwa jedno narzędzie bez natychmiastowego wprowadzenia drugiego, tworząc okres niepewności regulacyjnej. Sam Hersh z Environmental Defence stwierdził, że organizacje były wielokrotnie zapewniane o przygotowaniu nowych przepisów „wczesnym latem”, a teraz widzą dalsze przesunięcia.
Warto zauważyć, że dwie prowincje, które miały własne, ambitniejsze mandaty, również je złagodziły: Kolumbia Brytyjska obniżyła cel z 100 do 75 proc. do 2035 r., a Quebec – do 80 proc.
Uchylenie EVAS oznacza, że przez nieokreślony czas Kanada nie będzie miała federalnego mandatu sprzedaży pojazdów zeroemisyjnych. Rząd utrzymuje, że nowe normy emisji, połączone z rabatami i inwestycjami, doprowadzą do znaczącego wzrostu udziału EV. Krytycy wskazują jednak, że bez twardych celów sprzedażowych i przy opóźnieniach w regulacjach tempo transformacji może być wolniejsze, niż zakładano.
Okres konsultacji trwa do 29 października 2026 r. Dopiero po jego zakończeniu i analizie uwag rząd będzie mógł zarejestrować ostateczną zmianę przepisów. Równolegle trwają prace nad nowymi standardami emisji – ich kształt i poziom ambicji zdecydują, czy zapowiadane cele 75 i 90 proc. pozostaną realne.
Materiał przygotowany na podstawie informacji z Canada Gazette, oficjalnych komunikatów rządu federalnego, analiz Canadian Press, Canadian Climate Institute oraz innych źródeł branżowych z sierpnia 2026 r.
