W ponie­dzia­łek 5 sierp­nia 88 ze 100 ame­ry­kań­skich sena­to­rów wysto­so­wa­ło list do sze­fa ame­ry­kań­skie­go depar­ta­men­tu sta­nu doma­ga­jąc się naci­sków na Pol­skę w celu wypła­ce­nia rekom­pen­sat lub zwro­tu mie­nia Żydom, zna­cjo­na­li­zo­wa­ne­go przez nazi­stów a następ­nie prze­ję­te­go przez wła­dze komunistyczne.

Oto peł­ny tekst listu:

Sza­now­ny Panie Sekretarzu,

Sta­ny Zjed­no­czo­ne i Pol­ska mają sil­ne sto­sun­ki się­ga­ją­ce cza­sów ame­ry­kań­skiej woj­ny o nie­pod­le­głość, dzi­siaj kon­ty­nu­owa­ne poprzez nasze part­ner­stwo w NATO. Nasz sojusz opie­ra się nie tyl­ko na wspól­nych inte­re­sach, ale tak­że na bli­skich wię­zach mię­dzy naszy­mi naro­da­mi, któ­re podzie­la­ją wspól­ne ide­ały. Jed­nym z nich jest, posza­no­wa­nie praw wła­sno­ści pry­wat­nej — pod­sta­wa suk­ce­su demokracji.

Dla­te­go uspo­ko­iło nas pań­skie publicz­ne oświad­cze­nie w lutym w War­sza­wie, wzy­wa­ją­ce Pol­skę do pod­ję­cia odpo­wied­nich kro­ków w celu przy­wró­ce­nia wła­sno­ści pry­wat­nej nale­żą­cej do ofiar Holo­kau­stu, ich rodzin i innych osób któ­rym zosta­ła skon­fi­sko­wa­na w cza­sach komu­ni­zmu. Odpo­wiedź pre­mie­ra Mora­wiec­kie­go na pań­skie komen­ta­rze, w któ­rej powie­dział, że Pol­ska „roz­wią­za­ła” tę kwe­stię, była bar­dzo nie­po­ko­ją­ca. Jak wia­do­mo, pro­blem nie został roz­wią­za­ny ~ i nie zniknie.

Obec­ny czas, to ostat­nie chwi­le, kie­dy ostat­ni oca­le­ni z Holo­kau­stu wciąż żyją, aby poprzeć sło­wa zna­czą­cym dzia­ła­niem. Zachę­ca­my do podej­mo­wa­nia odważ­nych ini­cja­tyw, któ­re pomo­gą Pol­sce roz­wią­zać ten pro­blem tak szyb­ko, jak to możliwe.

Pol­ska bar­dzo ucier­pia­ła pod­czas II woj­ny świa­to­wej, a jej lud­ność żydow­ska zosta­ła wydzie­lo­na przez nazi­stów do eks­ter­mi­na­cji. Według Muzeum Holo­kau­stu w Sta­nach Zjed­no­czo­nych oko­ło 3 milio­ny Żydów — 90% przed­wo­jen­nej popu­la­cji Żydów w Pol­sce — zosta­ło zamor­do­wa­nych przez nazi­stów. Sza­cu­je się, że nazi­ści zabi­li rów­nież 1,9 milio­na pol­skich nie­ży­dow­skich cywi­lów. To reżim nazi­stow­ski oraz jego sojusz­ni­cy i kola­bo­ran­ci — nie Pol­ska — sys­te­ma­tycz­nie kon­fi­sko­wa­li żydow­ską wła­sność pod­czas II woj­ny światowej.

Po woj­nie reżim komu­ni­stycz­ny w Pol­sce zna­cjo­na­li­zo­wał mają­tek nale­żą­cy do Żydów i nie-Żydów. W cią­gu dzie­się­cio­le­ci od upad­ku żela­znej kur­ty­ny oca­le­ni z holo­kau­stu Żydzi pol­skie­go pocho­dze­nia i ich rodzi­ny, a tak­że inne oso­by, stwier­dzi­li, że pra­wie nie­moż­li­we jest odzy­ska­nie lub docho­dze­nie odszko­do­wa­nia za wła­sność zna­cjo­na­li­zo­wa­ną przez pol­ski reżim komu­ni­stycz­ny. W rze­czy­wi­sto­ści Pol­ska jest jedy­nym kra­jem w Unii Euro­pej­skiej, któ­ry nie uchwa­lił kom­plek­so­we­go pra­wa doty­czą­ce­go zwro­tu lub rekom­pen­sa­ty za wła­sność pry­wat­ną, mimo że w 2009 r. popar­ła Dekla­ra­cję Tere­zi­na w spra­wie mie­nia z epo­ki holo­kau­stu wraz ze Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi i 45 inny­mi naro­da­mi, któ­ra mię­dzy inny­mi zachę­cał pań­stwa do przy­ję­cia usta­wo­daw­stwa kra­jo­we­go, któ­re uła­twia resty­tu­cję „w spo­sób spra­wie­dli­wy, kom­plek­so­wy i niedyskryminujący”.

Sie­dem­dzie­siąt czte­ry lata po zakoń­cze­niu II woj­ny świa­to­wej żyją­cy wciąż oca­le­ni z Holo­kau­stu sta­rze­ją się i nie mogą dłu­żej cze­kać na spra­wie­dli­wość. Wła­śnie dla­te­go 59 ame­ry­kań­skich sena­to­rów napi­sa­ło do pre­mie­ra Pol­ski w mar­cu 2018 r., Wzy­wa­jąc do przy­ję­cia prze­pi­sów, któ­re speł­ni­ły­by stan­dar­dy Dekla­ra­cji Tere­zi­na, two­rząc pro­ces rosz­czeń pro­wa­dzo­ny „w uczci­wy, kom­plek­so­wy i nie­dy­skry­mi­nu­ją­cy spo­sób”. Z tego też powo­du Kon­gres w maju 2018 r.   jed­no­gło­śnie przy­jął usta­wę „ Justi­ce for Uncom­pen­sa­ted Survi­vors Today ” (JUST), któ­ra ma na celu by kra­je te wypeł­nia­nie obiet­ni­ce doty­czą­ce­osób, któ­re prze­ży­ły Holokaust.

Cho­ciaż te dzia­ła­nia były waż­ny­mi przy­po­mnie­nia­mi, że Ame­ry­ka­nie nie zapo­mnie­li o tym pro­ble­mie, Pol­ska nie wypeł­ni­ła jesz­cze swo­ich obiet­nic doty­czą­cych oca­lo­nych z Holo­kau­stu i innych osób, od któ­rych skon­fi­sko­wa­no mie­nie, a czas ucieka.

Jako zwo­len­ni­cy bli­skich sto­sun­ków USA-Pol­ska, pisze­my, aby zachę­cić Pana do odważ­ne­go i pil­ne­go dzia­ła­nia, aby pomóc Pol­sce w kom­plek­so­wym roz­wią­za­niu tego pro­ble­mu w kon­tek­ście zacie­śnie­nia sto­sun­ków dwu­stron­nych mię­dzy naszy­mi krajami.

Z powa­ża­niem,

xxx

Cały doku­ment do pobra­nia: F901B56B96190AEAD3B58EE7A5718905.letter-to-secretary-pompeo-poland-restitution-final-signed