Ber­lin, 19.02.2020
E‑Mail: swiatowe.porozumienie@gmail.com
Pan Jan Dzie­dzi­czak Sekre­tarz Stanu,
Peł­no­moc­nik Rzą­du do spraw Polo­nii i Pola­ków za Granicą
Do wia­do­mo­ści:
-Pre­mier RP Pan Mate­usz Morawiecki
-Mar­sza­lek Sej­mu RP Pani Elż­bie­ta Witek
-Pre­zes Pra­wa i Spra­wie­dli­wo­ści Pan Jaro­sław Kaczyński

Sza­now­ny Panie Ministrze,
W imie­niu Świa­to­we­go Poro­zu­mie­nia Polo­nii pra­gnie­my prze­ka­zać Panu serdeczne
gra­tu­la­cje z oka­zji obję­cia Urzę­du Sekre­ta­rza Sta­nu, Peł­no­moc­ni­ka Rzą­du RP do
spraw Polo­nii i Pola­ków za Granicą.
Mamy nadzie­ję, że two­rzo­ny przez Pana Mini­stra Urząd Peł­no­moc­ni­ka Rzą­du RP do
spraw Polo­nii i Pola­ków za Gra­ni­cą dostrze­ga koniecz­ność powo­ła­nia nowej struktury
orga­ni­za­cyj­nej, na któ­rej oprze się przy­szła współ­pra­ca Kraj/Polonia. Wykorzystanie
bowiem już ist­nie­ją­cej, nie wnio­sło­by nic nowe­go i pozy­tyw­ne­go w rela­cje między
Kra­jem a Polo­nia, gdyż jest to struk­tu­ra skost­nia­ła, czę­sto PRLow­skiej pro­we­nien­cji o
prze­sta­rza­łej for­mie, bez wizji działania.
Naszym zda­niem ani Polo­nii, ani Kra­ju nie repre­zen­tu­ją wła­ści­we orga­ni­za­cje. Przez
deka­dy ukształ­to­wa­ła się „polo­nij­na kasta”, któ­ra, czy to we Wspól­no­cie Pol­skiej, w
Polo­nij­nych Biu­rach Kra­jo­wych, róż­nych Komi­sjach i Pod­ko­mi­sjach, czy w tzw. Radzie
Polo­nii Świa­ta, świet­nie się ulo­ko­wa­ła i ustę­po­wać nie zamierza.
Nale­ży bez­względ­nie dopro­wa­dzić do zmian w tej mate­rii, tak, aby po obu stronach
współ­pra­cy Kraj/Polonia zna­la­zły się nowe orga­ni­za­cje i przed­sta­wi­cie­le rzeczywiście
repre­zen­tu­ją­cy patrio­tycz­ny, nie­pod­le­gło­ścio­wy kie­ru­nek roz­wo­ju naszej Ojczy­zny a
nie tyl­ko lewi­co­wo-libe­ral­ny, kosmo­po­li­tycz­ny jak to jest obecnie.
W Pol­sce dotych­cza­so­wy sys­tem współ­pra­cy Kraj/Polonia, podob­nie jak Wymiar
Spra­wie­dli­wo­ści, nie docze­kał się od zakoń­cze­nia II WŚ zasad­ni­czych zmian i
koniecz­nych reform. Powo­jen­na komu­ni­stycz­na prze­szłość poli­tycz­na i wro­gi wprost
sto­su­nek władz do emi­gra­cji był w dużym stop­niu tego przy­czy­ną. Two­rzo­no struktury,
któ­re słu­ży­ły komu­ni­stycz­nej wła­dzy a nie Polo­nii czy nie­pod­le­głej Rzeczpospolitej.
Nie­ste­ty, po 1989 r. w rela­cjach Kraj/Polonia poza kosme­tycz­ny­mi zmia­na­mi wszystko
pozo­sta­ło po sta­re­mu. III RP kon­ty­nu­uje sys­tem z PRL, opar­ty na Wspól­no­cie Polskiej
i sztucz­nie stwo­rzo­nych orga­ni­za­cjach typu Rada Polo­nii Świa­ta oraz Komisjach,
Pod­ko­mi­sjach i Biu­rach ds. Polo­nii w wie­lu ośrod­kach władz RP.
Pra­gnie­my poin­for­mo­wać Pana Mini­stra, że patrio­tycz­na, nie­pod­le­gło­ścio­wa Polonia
i Pola­cy za Gra­ni­cą obec­nie aktyw­nie two­rzą w wie­lu kra­jach, nowe organizacje,
któ­rych celem jest ści­sła współ­pra­ca z Ojczy­zną zgod­nie z inte­re­sem pol­skiej racji
stanu.
I tak w 2018 r. przed­sta­wi­cie­le patrio­tycz­nych, nie­pod­le­gło­ścio­wych śro­do­wisk Polonii:
Zachod­niej Euro­py, Sta­nów Zjed­no­czo­nych, Kana­dy i Austra­lii posta­no­wi­li powołać
orga­ni­za­cję pod nazwą; Świa­to­we Poro­zu­mie­nie Polo­nii. Do jej two­rze­nia przystąpili
tacy dzia­ła­cze polo­nij­ni jak: Marek Wasag (Niem­cy), Marek Bła­że­jak (Niem­cy), Maria
Szo­nert-Binien­da (USA), Wie­sław Gołę­biew­ski (USA), Zyg­munt Sta­szew­ski (USA),
Moni­ka Obręb­ska (Fran­cja), Adam Gaj­kow­ski (Austra­lia), Moni­ka Gąsiorowska
(Szwaj­ca­ria) …..
Poni­żej poda­je­my nie­któ­re tyl­ko zagad­nie­nia pil­nie wyma­ga­ją­ce reform:
— Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ska powin­na pro­wa­dzić bie­żą­cą ana­li­zę i moni­to­ro­wa­nie realizacji
mię­dzy­na­ro­do­wych umów zawar­tych z wie­lo­ma kra­ja­mi a doty­czą­cych mniejszości
naro­do­wych. Umo­wy for­mal­nie są pod­pi­sy­wa­ne w dobrej wie­rze, w inte­re­sie obu
stron, ale ich wypeł­nia­nie prze­bie­ga zwy­kle nie­ko­rzyst­nie dla Pol­ski. To są przykłady
m.in. z Nie­miec, Czech, Litwy i innych państw. Rząd RP na taki stan rze­czy reaguje
bar­dzo sła­bo lub wca­le. W tych kwe­stiach koniecz­na jest współ­pra­ca MSZ z Urzędem
Pana Ministra.
— Spra­wy pomo­cy i podzia­łu fun­du­szy na współ­pra­cę z Polo­nią i Pola­ka­mi na
Wscho­dzie wyma­ga­ją zasad­ni­czych zmian. Obec­ny sys­tem tak funk­cjo­nu­je, że ci
naj­bar­dziej potrze­bu­ją­cy nie mają szans na jej otrzy­ma­nie, bo pośred­ni­czą­ce w tym
sys­te­mie pol­skie fun­da­cje nie speł­nia­ją ich ocze­ki­wań i potrzeb. Trze­ba opracować
taki sys­tem, w któ­rym Urząd Peł­no­moc­ni­ka Rzą­du do spraw Współ­pra­cy z Polo­nią i
Pola­ka­mi za Gra­ni­cą dużo lepiej pozna potrze­by finan­so­we orga­ni­za­cji polo­nij­nych i
sam, bez płat­nych pośred­ni­ków będzie koor­dy­no­wał sys­tem dys­try­bu­cji środków
finan­so­wych. W obec­nej sytu­acji nale­ży prze­nieść pie­nią­dze prze­zna­czo­ne na
wspie­ra­nie Polo­nii do Urzę­du Pana Mini­stra. Nowy sys­tem powi­nien powstać w wyniku
poważ­nych kon­sul­ta­cji przed­sta­wi­cie­li Polo­nii i Kraju,
— Repre­zen­ta­cja Polo­nii i Pola­ków za Gra­ni­cą w Par­la­men­cie RP to temat wałkowany
od lat, nie­ste­ty bez żad­ne­go pozy­tyw­ne­go rezul­ta­tu. Podob­nie wyglą­da sprawa
udzia­łu Polo­nii i Pola­ków za Gra­ni­cą w wybo­rach w Ojczyź­nie. To rów­nież tematy
wyma­ga­ją­ce dys­ku­sji i szyb­kich kon­klu­zji. Liczy­my na ich pod­ję­cie i prowadzenie
przez Urząd Pana Ministra.
— Rada Polo­nij­na (15-oso­bo­wa) przy Mar­szał­ku Sena­tu RP, nie speł­nia oczekiwanej
roli przed­sta­wi­cie­la Polo­nii, ponie­waż powo­ły­wa­na jest każ­do­ra­zo­wo po wyborach
przez kolej­ne­go Mar­szał­ka Sena­tu. Rada zbie­ra się 2–3 razy w roku i ma jedynie
cha­rak­ter sym­bo­licz­ne­go doradz­twa. Współ­pra­ca Kraj/Polonia wyma­ga sta­łej Rady
Polo­nij­nej repre­zen­tu­ją­cej naj­więk­sze ośrod­ki polo­nij­ne na świe­cie, bezpośrednio
dzia­ła­ją­cej z Urzę­dem Peł­no­moc­ni­ka Rzą­du RP do spraw Współ­pra­cy z Polo­nią i
Pola­ka­mi za Gra­ni­cą. Tak więc nie Senat RP dziś potrze­bu­je praw­dzi­wej Rady
Kon­sul­ta­cyj­nej Polo­nii, ale Urząd, któ­rym Pan Mini­ster kie­ru­je. Taką Radę
Kon­sul­ta­cyj­ną Polo­nii przy Pań­skim Urzę­dzie powin­ny zapro­po­no­wać światowe
ośrod­ki polo­nij­ne a nie ofi­cje­le z Pol­ski. To będą przed­sta­wi­cie­le Polo­nii z
doświad­cze­niem i praw­dzi­wy­mi osią­gnię­cia­mi w pra­cy polo­nij­nej a nie lewicowoliberalni,
wie­lo­let­ni pre­ze­si „popraw­ni poli­tycz­nie” z epo­ki Pre­mie­ra Tuska i Prezydenta
Komo­row­skie­go czy wręcz z cza­sów się­ga­ją­cych PRLu.
Spra­wa doma­ga się pil­nej i poważ­nej dyskusji.
— Świa­to­we Zjaz­dy Polo­nii i Pola­ków za Gra­ni­cą, orga­ni­zo­wa­ne co 5–6 lat w Polsce,
są dla nas swe­go rodza­ju Sej­mem Świa­to­wej Polo­nii. Bar­dzo szko­da, że organizacja
tych Zjaz­dów powie­rza­na jest Wspól­no­cie Pol­skiej i Radzie Polo­nii Świa­ta, co bardzo
utrud­nia i ogra­ni­cza uczest­nic­two przed­sta­wi­cie­li nie­pod­le­gło­ścio­wej Polo­nii. Zjazdy
orga­ni­zo­wa­ne w obec­nej posta­ci są wyjąt­ko­wo mało efek­tyw­ne. Wniosków
koń­co­wych wszyst­kich Komi­sji Zjaz­do­wych nikt tak napraw­dę poważ­nie nie analizuje
i nie reali­zu­je. To trze­ba zmie­nić i dla­te­go pro­po­nu­je­my, aby dele­ga­tów na Zjazd
wybie­ra­ła Polo­nia a nie urzęd­ni­cy kra­jo­wi, zaś wnio­ski koń­co­we Zjaz­du tra­fia­ły do
Urzę­du zarzą­dza­ne­go przez Pana Mini­stra. Ist­nie­je potrze­ba orga­ni­za­cji takich
Zjaz­dów, co 2 lub 3 lata, a nie co 5 czy wię­cej. Każ­dy następ­ny Zjazd powi­nien się
roz­po­czy­nać od spra­woz­da­nia ze szcze­gó­ło­we­go wyko­na­nia uchwał poprzedniego
Zjazdu.
— Od lat ocze­ku­je upo­rząd­ko­wa­nia, tak waż­na dla Polo­nii spra­wa funk­cji konsula
hono­ro­we­go RP za gra­ni­cą. Wie­my że tu koniecz­na jest współ­pra­ca z MSZ, ale
naszym zda­niem obec­ny Urząd Pana Mini­stra powi­nien mieć w tej kwe­stii rów­nie wiele
do powie­dze­nia. Więk­szość kon­su­lów hono­ro­wych wyma­ga wymia­ny, bo nie jest to
prze­cież sta­no­wi­sko doży­wot­nie (dla więk­szo­ści z nich są to kaden­cje trwa­ją­ce ponad
20 lat, roz­po­czę­te jesz­cze za cza­sów prof. B. Geremka).
— Pro­si­my o pod­ję­cie dzia­łań w celu eli­mi­na­cji podwój­ne­go opo­dat­ko­wa­nia polskich
eme­ry­tów i ren­ci­stów wyni­ka­ją­ce­go z pod­pi­sa­nej w dniu 13.02.2013 r. Konwencji
mię­dzy Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ską a Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi Ame­ry­ki Północnej.
Jeśli cho­dzi o to zagad­nie­nie, to wno­si­my tak­że o rene­go­cja­cje umów między
Rzecz­po­spo­li­tą Pol­ską a inny­mi pań­stwa­mi, w tym Australią.
Spo­dzie­wa­my się, że powo­ła­nie Urzę­du Peł­no­moc­ni­ka Rzą­du RP do spraw Polo­nii i
Pola­ków za Gra­ni­cą, jest tyl­ko wstę­pem do poważ­ne­go i równoprawnego
trak­to­wa­nia 20 milio­nów Pola­ków żyją­cych poza gra­ni­ca­mi kra­ju. By tak się stało,
Urząd, na któ­re­go cze­le Pan sta­nął, powi­nien być przy­czół­kiem do utwo­rze­nie w
nie­da­le­kiej przy­szło­ści Mini­ster­stwa d/s Polo­nii i Pola­ków za Granicą.
Żywi­my nadzie­ję, że Pana doświad­cze­nie w spra­wach mię­dzy­na­ro­do­wych i
polo­nij­nych pozwo­li doko­nać wie­lu koniecz­nych zmian orga­ni­za­cyj­nych i
programowych.
Życząc Panu samych suk­ce­sów chcie­li­by­śmy zapro­po­no­wać w cią­gu naj­bliż­szych 3
mie­się­cy spo­tka­nie przed­sta­wi­cie­li sygna­ta­riu­szy niniej­sze­go listu z Panem Ministrem.
Byli­by­śmy nie­zmier­nie wdzięcz­ni za zapro­po­no­wa­nie ter­mi­nu i miej­sca, gdzie
mogli­by­śmy roz­po­cząć roz­mo­wy, któ­re pozwo­li­ły­by na bliż­sze zapo­zna­nie się z
poru­szo­ną pro­ble­ma­ty­ką, a w nie­da­le­kiej przy­szło­ści dały asumpt do podjęcia
koniecz­nych zmian w inte­re­su­ją­cych nas kwestiach.
Świa­to­we Poro­zu­mie­nie Polo­nii zgła­sza niniej­szym chęć pomo­cy i współ­pra­cy z
Urzę­dem Pana Mini­stra i liczy na pozy­tyw­ną odpo­wiedź co do rozmów.
Jeste­śmy prze­ko­na­ni, że pod Pana kie­row­nic­twem patrio­tycz­na, niepodległościowa
Polo­nia docze­ka się wresz­cie zmian, o któ­re zabie­ga od lat.

Z wyra­za­mi szacunku,
Marek Wasag — Świa­to­we Poro­zu­mie­nie Polo­nii, prze­wod­ni­czą­cy Nie­dziel­ne­go Klubu
Dys­ku­syj­ne­go w Ber­li­nie; odzna­czo­ny Meda­lem Stu­le­cia Odzy­ska­nej Niepodległości
Jerzy Bog­dzie­wicz – Pre­zy­dent Kon­gres Polo­nii Ame­ry­kań­skiej na Flo­ry­dzie, USA
Edward Cyran – USA; odzna­czo­ny Meda­lem „Pro Patria”; Meda­lem SWAP Jana
Pade­rew­skie­go; Zło­tym meda­lem „Za zasłu­gi dla Obron­no­ści Kraju”
Bogu­sław Doma­szew­ski – Paryż
Miro­sła­wa Dul­czew­ska — Mil­ler, Polo­nia for Poland, Chi­ca­go, USA
Jan Dyner, Klub Gaze­ty Pol­skiej w Mont­re­alu, odzna­czo­ny Krzy­żem Wol­no­ści i
Solidarności
Edward Dusza, Ste­vens Point, WI, USA
Adam Gaj­kow­ski — b. dzia­łacz Soli­dar­no­ści, zatrzy­ma­ny i ska­za­ny w stanie
wojen­nym na 3 lata pozba­wie­nia wol­no­ści. Odzna­czo­ny Krzy­żem Ofi­cer­skim Orderu
Polo­nia Resti­tu­ta oraz Krzy­żem Wol­no­ści i Soli­dar­no­ści. Pre­zes Fede­ra­cji Polskich
Orga­ni­za­cji w Nowej Połu­dnio­wej Walii, Australia
Wie­sław Gołę­biew­ski – New Port Richey, Flo­ry­da, USA / Świa­to­we Porozumienie
Polo­nii, pre­zes Świa­to­wej Rady Badań nad Polonią
Moni­ka Gąsio­row­ski – Hono­ro­wy Pre­zes Sto­wa­rzy­sze­nia Pol­skie­go w Genewie /
Szwajcaria
Jarzy Jan­kow­ski ZP w Norwegii
Chri­sto­pher Kar­pin­ski — dzia­lacz polo­nij­ny, Gene­wa / Szwajcaria
Jago­da Kadzie­la — Paryż
Danu­ta Knapp — Pre­zes SPK (Sto­wa­rzy­sze­nie Pol­skich Kom­ba­tan­tów) w Szwecji,
prze­wod­ni­czą­ca KGP
Zenon Łupi­na, Prze­wod­ni­czą­cy Klu­bu Gaze­ty Pol­skiej w Bruk­se­li, Pre­zes Centrum
Pol­skie­go im. Igna­ce­go Jana Pade­rew­skie­go, Dyrek­tor Insty­tu­tu Myśli Schumana,
Bruk­se­la, Belgia
Andrzej Pro­kop­czuk — b. dzia­łacz Soli­dar­no­ści, dzia­łacz polo­nij­ny w USA,
odzna­czo­ny Krzy­żem Ofi­cer­skim Orde­ru Zasłu­gi Rzecz­po­spo­li­tej Pol­skiej, Prezes
Oddzia­łu Pół­noc­nej Kali­for­nii Kon­gre­su Polo­nii Amerykańskiej
Kry­sty­na Lata­wiec – Paryż
Jadwi­ga Lepi­pec – Paryż
Edmund Lewan­dow­ski, czło­nek zarzą­du Coali­tion of Polish Ame­ri­cans, były
wie­lo­let­ni pre­zes Kon­gre­su Polo­nii Ame­ry­kań­skiej na Pół­noc­ną̨ Kalifornię,
Moni­ka Obreb­ska – Paryż
Kry­styn Piet­ka — współ­za­ło­ży­ciel Klu­bu Gaze­ty Pol­skiej w Mont­re­alu, działacz
opo­zy­cji antykomunistycznej
Marek Przy­kor­ski- współ­twór­ca i ostat­ni Prze­wod­ni­czą­cy Gru­py Dzia­ła­nia na rzecz
Soli­dar­ność w Mont­re­alu, Kanada
Sta­ni­sław Sli­wow­ski, M.D. – USA / Pre­zes Koali­cji Polo­nii Amerykańskiej.
Zyg­munt Sta­szew­ski – b. dzia­łacz Soli­dar­no­ści, inter­no­wa­ny w sta­nie wojennym,
dzia­łacz polo­nij­ny w USA, odzna­czo­ny Krzy­żem Ofi­cer­skim i Krzy­żem Wol­no­ści i
Soli­dar­no­ści (USA)
Maria Szo­nert Binien­da, USA, Pre­si­dent, Libra Insti­tu­te Inc. / Vice President,
Coali­tion of Polish Ame­ri­cans / Direc­tor, Polo­nia Insi­tu­te, Inc.
Gra­zy­na Tyd­da, Syd­ney, Australia
Bar­ba­ra Weso­low­ska – Forum Polo­nius ‚Stam­ford CT,USA / odzna­czo­na Brązowym
Krzy­żem Zasłu­gi — Pre­zy­dent RP.1994r
Woj­ciech Weso­łow­ski — Prze­wod­ni­czą­cy Klu­bu Gaze­ty Pol­skiej w Montrealu
Miro­sła­wa Woro­niec­ki — Paryż, Fran­cja, Prze­wod­ni­czą­ca KGP Paryż Notre-Dame;
wice­prze­wod­ni­czą­ca Sto­wa­rzy­sze­nia Obro­ny Domu Kom­ba­tan­tów im. Gen.Andersa
w Pary­żu, czło­nek Sto­wa­rzy­sze­nia Kom­ba­tan­tów Pol­skich i ich Rodzin ‑Koło
Paryż, czło­nek Sto­wa­rzy­sze­nia Auto­rów, Dzien­ni­ka­rzy i Tłu­ma­czy w Europie
(APAJTE).
Moni­ka Wiench, psy­cho­log, publi­cyst­ka, Mel­bo­ur­ne, Australia
Urszu­la Vit­to­ria­ni – Paryż
Kry­sty­na Zamor­ska, New York, USA / Polish Ame­ri­can Histo­ri­cal Association,
Coali­tion of Polish Ame­ri­cans, Ame­ri­can Coun­cil for Polish Culture
Darek Zarzecz­ny, Sekre­tarz Gene­ral­ny, Polish Ame­ri­can Con­gress, Wisconsin,
Chicago/Milwaukee, USA
Zwia­zek Pro Polo­nia, Gene­wa / Szwajcaria