Afera Zondacrypto to największy kryzys na polskim rynku kryptowalut w 2026 roku. Chodzi o poważne problemy największej polskiej giełdy kryptowalut (dawniej BitBay/Zonda), gdzie tysiące klientów nie mogą wypłacić swoich pieniędzy. W kwietniu 2026 roku zaczęły się masowe zgłoszenia klientów: wpłaty i wypłaty są zablokowane lub mocno opóźnione. Giełda początkowo mówiła o „tymczasowych problemach technicznych” i aktualizacji systemów bezpieczeństwa, ale sprawa szybko wyszła na jaw jako coś znacznie głębszego.Analiza blockchain pokazała, że rezerwy Bitcoina spadły o 99% (z kilkudziesięciu BTC do dosłownie ułamków). W tym samym czasie z giełdy wypłynęło ponad 76 mln zł na inną platformę. Prezes Przemysław Kral twierdzi, że większość środków (ok. 4500 BTC, warte setki milionów dolarów) jest w cold walletach (offline). Pokazał nawet adres portfela, ale… klucze prywatne ma Sylwester Suszek — założyciel BitBay, który „zaginął” w 2022 roku i od tamtej pory nikt go nie widział. Portfel jest uśpiony od prawie 10 lat.
Giełda pożyczała kryptowaluty klientów (nawet 75 mln euro bez zabezpieczenia), audytorzy od lat mieli zastrzeżenia do kontroli nad aktywami. Poszkodowanych może być dziesiątki tysięcy (nawet do 57 tys. klientów). Straty szacowane na co najmniej 350 mln zł, kwota rośnie codziennie.
Prokuratura Regionalna w Katowicach prowadzi śledztwo od 17 kwietnia 2026 pod kątem oszustwa znacznej wartości i prania brudnych pieniędzy. Codziennie setki zawiadomień od poszkodowanych.
Sprawa ma też wymiar polityczny, gdyż rząd Tuska oskarża poprzednią władzę (i prezydenta Nawrockiego) o zablokowanie ustawy regulującej rynek krypto (MiCA), co zostawiło lukę nadzorczą. Zonda miała sponsorować polityków opozycji i lobbować przeciwko regulacjom. Premier Tusk mówił nawet o powiązaniach z rosyjską mafią.
Na scentralizowanej giełdzie nie posiadasz naprawdę kryptowalut — masz tylko zapis w bazie danych i obietnicę, że giełda Ci je wypłaci. Jeśli giełda straci płynność lub „pożyczy” Twoje środki — zostajesz z niczym. Dokładnie to się stało z Zondą.
Zondacrypto była jednym z największych reklamodawców w TV Republika. Na przykład w listopadzie 2025 wyemitowano tam blisko 700 bloków reklamowych giełdy.
Zondacrypto była głównym/strategicznym sponsorem konferencji CPAC Polska (duże prawicowe wydarzenie organizowane m.in. przez Republikę). W 2025 roku sfinansowała je znacząco.
Prezes Zondy Przemysław Kral spotykał się w Monako z szefem Republiki Tomaszem Sakiewiczem. Były też inne bliskie kontakty.
Giełda lobbowała przeciwko regulacjom rynku krypto (m.in. ustawie MiCA). TV Republika i środowisko prawicowe często krytykowały te regulacje, co pasowało do interesów Zondy.
Lewica i media głównego nurtu (Wyborcza, Wprost, Tusk itp.) mocno to wykorzystują, mówiąc o „powiązaniach prawicy z Zondą”, lobbingu i tym, że Zonda sponsorowała prawicowe media i wydarzenia, by blokować nadzór nad krypto. Prawica odpowiada, że to normalny biznes i że problem z Zondą narastał od lat – firma działa od 2014 jako BitBay).
