We Francji od końca września 2026 trwa fala blokad liceów, która w tym tygodniu przerodziła się w starcia z policją, podpalenia i ataki na personel. Oficjalnie chodzi o warunki nauki. Najcięższe incydenty skupiają się w biednych przedmieściach o najwyższym udziale ludności imigranckiej, przede wszystkim w Seine-Saint-Denis.

Protest zaczął się około 21–28 września w regionie paryskim (Île-de-France), potem objął Lille, Lyon, Bordeaux, Nantes, Rennes, Marsylię, Strasburg i Tuluzę. Uczniowie blokują wejścia do szkół, palą kontenery i barykady, rzucają petardami w policję. Rząd mówi już o „przemocy miejskiej”, nie o zwykłym proteście.

W piątek 2 października zamknięto około 400 z 3700 liceów (mniej więcej co dziesiąte). Dzień wcześniej MSW liczyło ponad 1000 placówek objętych demonstracjami, w tym 222 zablokowane, plus około 30 kampusów uniwersyteckich. Od początku ruchu zatrzymano około 2000–3000 osób, w zdecydowanej większości nieletnich (w czwartek samych aresztowań było blisko 1950). Rannych zostało kilkuset policjantów (w czwartek ok. 305 funkcjonariuszy i strażaków), około 65 pracowników oświaty, w tym 40 dyrektorów, oraz około 170 uczniów. Ponad 100 liceów ma poważne zniszczenia.

PONIŻEJ KONTYNUACJA TEKSTU

Konkretne incydenty: spalona fasada i wejście liceum François-Mauriac w Bordeaux (szkoła zamknięta co najmniej do końca tygodnia); pożary przy liceach w Nantes (m.in. Nelson-Mandela), Rouen i Tuluzie; nauczyciel oblany benzyną w Marsylii; siedem zgłoszonych przypadków rzucania kwasem solnym w funkcjonariuszy; atak na izolowaną policjantkę w 20. dzielnicy Paryża; nagrania bicia nauczycieli. Minister sprawiedliwości Gérald Darmanin mówi, że protest „przejęli ludzie z zewnątrz”, a minister edukacji Édouard Geffray wzywa rodziców, by nie puszczali dzieci na blokady, i zapowiada obciążanie rodzin kosztami zniszczeń. Premier Sébastien Lecornu zwołał w czwartek naradę kryzysową. Macron uznał postulaty za „uzasadnione”, ale stwierdził, że nic nie usprawiedliwia przemocy.

Postulaty i tło polityczne

Związek licealistów (USL) żąda zastępstw za nieobecnych nauczycieli, mniejszych klas, łatwiejszych programów nauczania, remontów budynków i ulg w systemie rekrutacji na studia Parcoursup. Uczniowie z Pantin i Saint-Denis mówią o 35 osobach w klasie, braku krzeseł, karaluchach, szczurach, niewentylowanych salach i zbyt krótkiej przerwie obiadowej. Ruch zbiegł się ze strajkiem sektora publicznego przeciwko budżetowym cięciom rządu.

Rząd obwinia radykalną lewicę (La France Insoumise). Burmistrz Saint-Denis z LFI, Bally Bagayoko, był chwalony na demonstracjach i mówił, że w starciu z policyjnymi „flashballami” przemoc bywa „uzasadniona”. Jean-Luc Mélenchon deklaruje poparcie dla metod pokojowych i oskarża policję o rasizm. Marine Le Pen twierdzi, że to już nie protest licealistów, tylko zamieszki organizowane przez zawodowców pod nadzorem aktywistów LFI. Na części blokad pojawiały się flagi palestyńskie i hasła antysemickie (m.in. nagranie z Carpentras).

entrum przemocy to Seine-Saint-Denis na północ od Paryża — departament z najwyższym w kraju udziałem ludności imigranckiej na mieszkańca, stopą ubóstwa dwukrotnie wyższą od średniej krajowej i gorszymi wynikami szkół. Podobny wzorzec widać w biednych przedmieściach innych miast.

Nagrania z ulic wskazują, że trzon starć stanowią nastolatki urodzone lub wychowane we Francji, drugie i trzecie pokolenie rodzin z Maghrebu i Afryki Subsaharyjskiej. Główny nurt (Reuters, BBC, Guardian, NYT) nie nazywa tego wprost „zamieszkami etnicznymi”: opisuje protest o warunki nauki.

USL zapowiada ogólnokrajową demonstrację na 6 października. Rząd obawia się, że weekend nie uspokoi sytuacji.