Premier Kanady Mark Carney oświadczył w Kambodży, tuż przed planowanym w tym tygodniu spotkaniem z przywódcą Chin Xi Jinpingiem na szczycie APEC w Shenzhen, że jego kraj może zwrócić się do chińskich producentów samochodów, jeżeli negocjacje handlowe z prezydentem Stanów Zjednoczonych Donaldem Trumpem nie pozwolą utrzymać zintegrowanego północnoamerykańskiego przemysłu motoryzacyjnego. W styczniu Ottawa już obniżyła cło na chińskie auta elektryczne ze 100 do 6,1 proc. i dopuściła początkowo do 49 tys. takich pojazdów rocznie.
„To nie jest dźwignia. To działanie i reakcja”
Jak relacjonuje Associated Press na łamach „The Guardian”, Carney mówił do dziennikarzy w Kambodży w poniedziałek czasu lokalnego, w drodze na azjatyckie spotkania szczytu. Produkcja samochodów ma być jednym z tematów jego rozmowy z Xi Jinpingiem.
„Mamy najlepszych pracowników motoryzacji na świecie i chcemy, by byli w pełni zatrudnieni, z pełnymi możliwościami, na zintegrowanym rynku północnoamerykańskim” — powiedział premier. „Ten rynek stał się mniej zintegrowany z powodu amerykańskich działań handlowych”.
Negocjacje z Waszyngtonem pozostają według niego priorytetem. Ich wynik może jednak przesądzić, czy Kanada zacznie szukać alternatyw u producentów europejskich, chińskich lub japońskich. Dzień wcześniej, w Manili, Carney zastrzegł, że każda umowa handlowa ze Stanami Zjednoczonymi musi pozostawić Kanadzie żywotny przemysł motoryzacyjny.
Pytany, czy potencjalne chińskie inwestycje są dźwignią w rozmowach z USA, odparł: „To nie jest dźwignia. Ale działanie, reakcja”. I dodał: „Jeśli oni [kanadyjscy pracownicy motoryzacji] nie są w pełni wykorzystani w kontekście północnoamerykańskim, pojawiają się inne możliwości. Kanada i tak pójdzie do przodu”.
Euronews, relacjonując te same wystąpienia, przytacza szersze sformułowanie premiera: w zależności od tego, jak ułożą się rozmowy z USA, „będą inne opcje, opcje europejskie, azjatyckie, oczywiście chińskie, japońskie”. Carney miał również powiedzieć, że obecny, zintegrowany układ jest „najlepszym rezultatem dla kanadyjskich pracowników, dla kanadyjskiego biznesu i dla amerykańskich konsumentów”.
Styczniowy układ z Pekinem już otworzył drzwi
„The New York Times” przypomina, że spotkanie w Shenzhen będzie drugim formalnym kontaktem Carneya z Xi Jinpingiem w tym roku. W styczniu, po rozmowach w Pekinie, ogłoszono porozumienie, które złamało wcześniejszy front celny Ottawy i Waszyngtonu wobec chińskich aut elektrycznych.
Zgodnie z relacją AP, powtórzoną teraz przez „The Guardian”, Kanada obniżyła wówczas cło na chińskie pojazdy elektryczne ze 100 proc. do 6,1 proc. Początkowy limit wynosi 49 tys. samochodów rocznie i ma rosnąć z czasem. Według styczniowej depeszy Associated Press pułap ten ma wzrosnąć do około 70 tys. w ciągu pięciu lat. Carney mówił wtedy, że początkowy kontyngent odpowiada około 3 proc. kanadyjskiego rynku, na którym sprzedaje się rocznie około 1,8 mln pojazdów.
W zamian Chiny zgodziły się obniżyć cła na kanadyjskie produkty rolne, w tym na nasiona rzepaku (canola). AP informowało w styczniu, że łączne obciążenie nasion rzepaku ma spaść z 84 proc. do około 15 proc. Tło było ostre: wcześniej Pekin nałożył retorsyjne cła na kanadyjski olej i śrutę rzepakową, wieprzowinę oraz owoce morza. Według danych przytoczonych wówczas przez AP import Chin z Kanady spadł w poprzednim roku o 10,4 proc., do 41,7 mld dolarów.
Carney zapowiadał w styczniu, że porozumienie przyciągnie chińskie inwestycje i stworzy miejsca pracy, a chińscy producenci poczynią znaczące inwestycje w Kanadzie w ciągu trzech lat. Teraz ton premiera jest ostrożniejszy. „The New York Times” cytuje jego sobotnią wypowiedź, w której rząd chce „konkurencyjnego kanadyjskiego sektora motoryzacyjnego, który tworzy dobrze płatne, związkowe miejsca pracy dla kanadyjskich pracowników”, a jednocześnie dostępu Kanadyjczyków do przystępnych cenowo aut elektrycznych. „Jest wiele zmiennych i wiele sposobów, by osiągnąć te cele” — powiedział. „Zależy to częściowo — i w istotnym stopniu — od tego, jak ułoży się relacja handlowa ze Stanami Zjednoczonymi”.
Nie „samochody z zestawu”
Carney zastrzegł, że ewentualne chińskie inwestycje musiałyby oznaczać poważną produkcję w Kanadzie, a nie jedynie składanie importowanych części. Miałyby obejmować odpowiednie standardy pracy, zakłady produkcyjne oraz rozwijane z czasem krajowe łańcuchy dostaw, w tym kanadyjskie minerały krytyczne wykorzystywane w pojazdach elektrycznych.
„Nie chodzi tylko o samochody z zestawu” — powiedział. „Musi być w to zaangażowany element produkcji”.
Premier nie ogłosił jednak teraz konkretnych nowych zobowiązań inwestycyjnych ze strony Pekinu.
Cła Trumpa, „Detroit Three” i ostrzeżenie z Ontario
Amerykańscy producenci z grupy tzw. Detroit Three — Ford, General Motors i Stellantis — prowadzą zakłady w Kanadzie, USA i Meksyku. Części niekiedy przekraczają granice wielokrotnie, zanim pojazd zostanie ukończony. Trump wielokrotnie nakłaniał koncerny do przenoszenia produkcji z Kanady do Stanów Zjednoczonych.
Cła administracji Trumpa zaburzyły kanadyjski przemysł, silnie uzależniony od transgranicznej produkcji. Kanada zagroziła niedawno pozwem przeciwko Stellantis, po tym jak koncern przeniósł planowaną produkcję Jeepa Compass z Brampton w Ontario do Illinois i zgodził się sprzedać swój unieruchomiony kanadyjski zakład montażowy.
Carney oświadczył w sobotę, że długo rozmawiał z Trumpem i wyższymi urzędnikami amerykańskimi oraz że oba kraje robią postępy w kierunku możliwej umowy handlowej, choć różnice pozostają. Euronews przypomina, że premier wycofał się z rozmów z Trumpem w sierpniu, choć w ostatnich tygodniach obie stolice brzmiały ostrożnie optymistycznie.
Styczniowe porozumienie z Chinami skrytykował już premier prowincji Ontario Doug Ford. To właśnie ta prowincja jest centrum kanadyjskiego przemysłu motoryzacyjnego. Ford ostrzegał, że dopuszczenie chińskich aut elektrycznych do Kanady może zagrozić kanadyjskim miejscom pracy i utrudnić dostęp do rynku amerykańskiego.
„The New York Times” przytacza sondaż instytutu Angus Reid: tylko 14 proc. Kanadyjczyków popiera zacieśnianie więzi handlowych z Chinami, a 58 proc. respondentów chce zwiększenia wymiany z Europą.
Komentarz
Wolny handel jest źródłem dobrobytu, a nie luksusem, z którego można rezygnować przy każdej zmianie wiatru politycznego. Amerykańskie cła, które rozrywają północnoamerykański łańcuch produkcji samochodów, są tego zaprzeczeniem i zmuszają sojusznika do szukania wyjścia awaryjnego. Z klasycznie liberalnego punktu widzenia protekcjonizm Waszyngtonu jest błędem. Błędem byłoby jednak i to, by odpowiedzią na jeden polityczny nacisk stało się pogłębianie zależności od Pekinu.



































































