Rząd Kanady potwierdził na konferencji klimatycznej COP31 w Antalyi (Turcja) zobowiązanie do przekazania ponad 13 miliardów dolarów kanadyjskich na wsparcie działań klimatycznych w krajach rozwijających się w ciągu najbliższych pięciu lat. Jest to największy taki cel w historii kraju. Minister środowiska, zmian klimatu i przyrody Julie Dabrusin ogłosiła przy tym pierwszą konkretną transzę: do 116 milionów dolarów na 12 projektów.

Nowe środki mają trafić m.in. na systemy wczesnego ostrzegania przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi (do 10 mln), program czystej transformacji energetycznej Międzynarodowej Agencji Energetycznej (do 10 mln) oraz Globalną Sieć Narodowych Planów Adaptacyjnych (do 12 mln). Siedem z dwunastu projektów koncentruje się przede wszystkim lub w istotnym stopniu na adaptacji i odporności. Według oficjalnych komunikatów rządu jest to pierwsze nowe finansowanie w ramach celu 13 mld ogłoszonego w kwietniu 2026 r. w wiosennej aktualizacji ekonomicznej.

Cel 13 mld obejmuje granty, pożyczki koncesyjne, finansowanie przez banki multilateralne, działania FinDev Canada oraz mobilizację kapitału prywatnego. Bezpośrednio z budżetu federalnego ma pochodzić około 5,9 mld dolarów (dla Environment and Climate Change Canada, Global Affairs Canada i FinDev Canada). Rząd podkreśla, że Kanada jest jednym z zaledwie dwóch krajów rozwiniętych, które ogłosiły wieloletnie, przyszłościowe zobowiązanie w tej skali. Od 2015 r. Ottawa przekazała już ponad 14,3 mld dolarów – według szacunków ma to pomóc uniknąć lub ograniczyć blisko 658 megaton emisji do 2050 r. i wesprzeć ponad 40 mln ludzi w krajach rozwijających się.

W tle ogłoszenia pozostaje jednak wcześniejsza federalna ocena programów finansowania klimatycznego Global Affairs Canada (okres 2010–2024). Raport ewaluacyjny wskazał na poważne słabości nadzoru i realizacji. W programach, w których wydano 6,2 mld dolarów, priorytetem często było spełnianie celów budżetowych i „odhaczanie pól” (tick-box exercise), a nie osiąganie mierzalnych rezultatów. Personel zajmujący się programem wzrósł z czterech do około 30 osób, lecz brakowało systematycznej weryfikacji efektów. Cele polityki były szerokie i słabo sprecyzowane, nie zdefiniowano jasno, czym jest sukces na poziomie całego zobowiązania, a systemy śledzenia wyników – zwłaszcza przy dominujących pożyczkach zwrotnych (URC) – okazały się niewystarczające.

PONIŻEJ KONTYNUACJA TEKSTU

Delegowanie decyzji partnerom multilateralnym ograniczało nadzór Ottawy, sprzyjało inwestycjom o niższym ryzyku (głównie w krajach o średnich dochodach) i utrudniało kontrolę rzeczywistego wpływu. Komitety nadzorcze oferowały ograniczoną funkcję kontrolną i często nie miały wystarczającej ekspertyzy. Raport odnotował rozbieżności między deklarowanymi celami (w tym adaptacją i równością płci) a rzeczywistą strukturą wydatków.

Rząd utrzymuje, że nowe podejście stawia na „namacalne rezultaty” i mobilizację prywatnego kapitału. Krytycy wskazują jednak, że przy presji na budżet federalny i udokumentowanych problemach z nadzorem oraz mierzalnością efektów poprzednich programów kolejne miliardy mogą powtórzyć te same słabości. Pełna realizacja celu 13 mld będzie wymagała nie tylko ogłoszeń na COP, ale przede wszystkim skuteczniejszego zarządzania i rozliczalności środków publicznych.