Premier Kanady Mark Carney przebywa w Arabii Saudyjskiej z pierwszą od 26 lat oficjalną wizytą kanadyjskiego szefa rządu w Królestwie. Carney przyleciał do Dżuddy w środę wieczorem, 8 lipca, bezpośrednio po szczycie NATO w Ankarze, a w czwartek spotkał się z następcą tronu i de facto władcą Arabii Saudyjskiej, księciem Mohammedem bin Salmanem.

Wizyta ma charakter przełomowy. Ostatni kanadyjski premier w Arabii Saudyjskiej był w 2000 roku. Relacje dyplomatyczne między Ottawą a Rijadem zostały formalnie przywrócone w 2023 roku po głębokim kryzysie z 2018 roku, gdy Kanada publicznie skrytykowała saudyjskie władze za aresztowania aktywistek na rzecz praw kobiet. Wówczas Arabia Saudyjska wydaliła kanadyjskiego ambasadora, zamroziła handel i inwestycje oraz nakazała swoim studentom opuszczenie Kanady.

Cel wizyty: dywersyfikacja i inwestycje

Głównym celem podróży Carney’a jest pogłębienie współpracy gospodarczej i przyciągnięcie saudyjskich inwestycji do Kanady. Premier chce zmniejszyć uzależnienie swojego kraju od Stanów Zjednoczonych – zwłaszcza w kontekście ceł i niepewności handlowej za administracji Donalda Trumpa.

PONIŻEJ KONTYNUACJA TEKSTU

W czwartek w Pałacu Al-Salam w Dżuddzie odbyło się oficjalne spotkanie Carney’a z Mohammedem bin Salmanem. Liderzy omówili współpracę w dziedzinie energii, minerałów krytycznych, sztucznej inteligencji, infrastruktury, obronności, edukacji i inwestycji. Świadkami ceremonii podpisania kilku memorandum of understanding (MOU) byli obaj politycy.

Najważniejsze dokumenty to:

  • Memorandum o utworzeniu Kanadyjsko-Saudyjskiej Rady Koordynacyjnej (współprzewodniczonej przez ministrów spraw zagranicznych), która ma zajmować się sprawami obronnymi, gospodarczymi, handlowymi, inwestycyjnymi, kulturalnymi, edukacyjnymi, naukowymi i konsularnymi.
  • Porozumienia o współpracy w dziedzinie energii oraz sztucznej inteligencji.

Carney wziął również udział w Forum Inwestycyjnym Arabia Saudyjska–Kanada, gdzie wygłosił przemówienie i uczestniczył w ceremonii podpisania umów.

Kontekst regionalny i prawa człowieka

Wizyta zbiegła się z eskalacją napięć w Zatoce Perskiej. Kanada potępiła irańskie ataki na statki w cieśninie Ormuz i wyraziła pełne poparcie dla suwerenności i bezpieczeństwa państw regionu. Strona kanadyjska zadeklarowała gotowość do pomocy w deminowaniu cieśniny po ewentualnym zawieszeniu broni.

Temat praw człowieka nie został pominięty. Według kanadyjskich źródeł, podczas rozmów poruszono kwestie aresztowań aktywistów społeczeństwa obywatelskiego, praw kobiet oraz spraw konsularnych (m.in. blogaera Raifa Badawiego, którego rodzina ma kanadyjskie obywatelstwo). Oficjalne stanowisko Ottawy brzmi: „zaangażowanie nie oznacza akceptacji”. Carney wielokrotnie podkreślał, że Kanada musi umieć prowadzić skomplikowane relacje z partnerami, z którymi ma poważne różnice w wartościach.

Ambitne plany na przyszłość

Kanada zadeklarowała udział w Expo 2030 w Rijadzie i potwierdziła gotowość do współpracy przy organizacji Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2034, których gospodarzem będzie Arabia Saudyjska. Strony rozmawiały też o kanadyjskiej wiedzy w zakresie medycyny, energii odnawialnej (wiatr, słońce, wodór, wychwytywanie dwutlenku węgla) i AI w kontekście saudyjskiej Wizji 2030.

Premier Carney po przybyciu do Dżuddy napisał: „Kanada buduje nowe partnerstwo z Królestwem Arabii Saudyjskiej – partnerstwo, które wykorzystuje ambicje naszych narodów, aby zapewnić większy dobrobyt i możliwości naszym obywatelom”.

Wizyta, która ma potrwać do 10 lipca, jest postrzegana przez kanadyjskie kręgi biznesowe jako „szczytowy moment” w relacjach dwustronnych. Dla Carney’a jest to kolejny element strategii dywersyfikacji kanadyjskiej polityki zagranicznej i handlowej w świecie rosnącej niepewności geopolitycznej.

Artykuł na podstawie komunikatów Premiera Kanady, relacji AP, CBC, CTV i Arab News.