Jesienne spacery.
W długi weekend z okazji Święta Dziękczynienia staraliśmy się ograniczyć biesiadowanie przy rodzinnym stole do minimum, a raczej korzystać z pięknej, słonecznej pogody. Tak więc, po dwudziestominutowej jeździe tramwajem, mogliśmy już zacząć spacer wzdłuż brzegów jeziora Ontario po drewnianej promenadzie w dzielnicy The Beaches ( Plaże ). Dzielnica ta, położona we wschodniej części Toronto, ma atmosferę niewielkiego kurortu z piaszczystymi plażami i długim bulwarem nad wodą, falami, mewami, żaglówkami i horyzontem na którym trudno dostrzec drugi brzeg na wielkim jeziorze Ontario o powierzchni około 19 tysięcy kilometrów kwadratowych. Urok tej dzielnicy tkwi także w domach z epoki wiktoriańskiej i edwardiańskiej, przeplatanych nowszą zabudową, małych sklepach, butikach i niezależnych księgarniach oraz kawiarniach i restauracyjkach wzdłuż ulicy Queen St. East.
Nasz spacer rozpoczęliśmy od historycznego parku Kew Gardens, w którym w sezonie letnim odbywa się słynny Festiwal Jazzowy, schodząc następnie w kierunku jeziora i kontynuując wzdłuż 3 kilometrowej długości drewnianą promenadą prowadzącą aż do monumentalnej budowli przemysłowej w stylu Art Deco, czyli …stacji uzdatniania wody. Spacer w bliskości przyrody, wśród dużego skupiska właścicieli psów- na smyczy i bez!
Na drugi spacer wybraliśmy się na tereny portowe ( Port Lands ), które w tej chwili przechodzą tranzycję – od przemysłowego portu do nowej dzielnicy nad jeziorem. Na południowo- wschodnim skraju śródmieścia Toronto, w miejscu dawnych mokradeł, powstaje nowy krajobraz: odtworzona dolina rzeki Don, parki i docelowo kilka odrębnych osiedli mieszkaniowych dla co najmniej 40 tysięcy mieszkańców. Regeneracja terenów portowych, kosztem 1,4 miliarda CD$, rozpoczęła się od usuwania skutków ponad 100 lat industrializacji- wszak działały tu składy węgla, rafinerie, zbiorniki paliw i zakłady przemysłowe n.p. ogromna elektrownia Hearn, stąd też w ziemi pozostały między innymi metale ciężkie i rozmaite węglowodory. Oczyszczanie prowadzone były metodami biologicznymi przez drobnoustroje, natlenianiem i płukaniem gleby oraz usuwaniem i wywożeniem gruntu. Przywrócono dolny odcinek i ujście rzeki Don z utworzeniem mokradeł przybrzeżnych i siedlisk dla ptaków i zwierząt, czyli nowy, zaprojektowany ekosystem. Centrum nowej dzielnicy to Biidaasiege Park łączący sztukę publiczną, odnowioną przyrodę i widoki na rzekę oraz port. A w parku znalazła się plenerowa trasa sztuki współczesnej, czyli Lassonde Art Trail. Nasz spacer zaczęliśmy od skrzyżowania ulic Cherry St. i Commissioner Rd., z braku dostępnych parkingów stając na ulicy przed kultową Cherry Street Cafe. Lassonde Trail, ufundowany kosztem 25 milionów $ przez znanego filantropa Pierre Lassonde, ciągnie się na długości kilku kilometrów wzdłuż rzeki aż do jeziora, wśród bardzo kanadyjskiego pejzażu obfitującego w głazy, drewniane słupy, piach, rodzimą roślinność ale i wygodne, szerokie alejki do jazdy rowerowej i spacerów. Urozmaicają to zachowane elementy poprzemysłowe- jakieś stalowe konstrukcje oraz silosy betonowe i rzeka z rozległą deltą i pięknym widokiem na panoramę nadwodną i sylwetkę miejską wschodniego Toronto. Co do instalacji artystycznych na wolnym powietrzu, to wydały nam się one nieprzekonywujące, oprócz Kolonii Bobrów ( Beaver Colony ). Jest to dzieło rzeźbiarza Monkmana z indiańskiego plemienia Cree, przedstawiające kilkanaście nadnaturalnej wielkości bobrów, z brązu i stali, w zabawnych pozach- jeden tańczy, inny czyta, gra na bębnie czy też patrzy przez teleskop, a humor zawarty w tej kompozycji figuralnej ma według autora pomagać ludziom otworzyć się na trudne rozmowy o historii tego kontynentu.
Po przechadzce w Biidaasiege Parku Pan Mąż byłby gotów do przenosin w to atrakcyjne miejsce, ale zbudowanie tej dzielnicy mieszkaniowo- usługowej to perspektywa wielu lat; na razie mówi się o pierwszych 700 mieszkańcach i poszukuje wykonawcy tego ambitnego projektu.
***
Idziemy do kina!
W 2026 roku rekordzistą pod względem wpływów z seansów IMAX została Odyseja Christophera Nolana, wyprzedzając wieloletniego faworyta , Avatara. Warto dopłacić za seans IMAX w przypadku filmów, w których pokazywany jest ogrom przestrzeni, a ważną rolę odgrywają detale obrazu i dźwięk ( mocne, niskie tony i czytelne dialogi ). Wymogi projekcji w tym systemie n.p. film o szerokości 70 mm przesuwany poziomo przez kamerę, projektory cyfrowe/ laserowe, ogromny ekran lekko zakrzywiony, bardziej otaczający widza- wszystko to w samym Toronto spełnia jedno kino Scotiabank Cineplex przy ulicy Richmond St. West, a w okolicy Toronto jedno kino w Mississauga i jedno kino w Vaughan. Do połowy października, ze sprzedaży biletów, producenci filmu uzyskali około 1.78 miliarda USD, czyli 7- krotnie tyle ile wyniósł budżet produkcyjny.
3 godzinny seans w szczelnie wypełnionej sali przyniósł przede wszystkim technologiczną fascynację tym mega produktem kinematografii. Później przyszło zastanowienie- jaka była literacka wartość jego scenariusza? Nasze pokolenie zapoznało się z Iliadą i Odyseją Homera w ósmej klasie licealnej, toteż przed pójściem do kina dobrze było chociaż pobieżnie przypomnieć sobie 10 letni powrót Odysa ( Ulissesa ) do rodzinnej Itaki, po 10 latach wojny trojańskiej. Wiele scen z dzieła literackiego weszło do potocznego języka n.p.” między Scyllą i Charybdą “ czyli między dwoma zagrożeniami; “ syreni śpiew “- czyli kuszące ale niebezpieczne obietnice i sama odyseja jako synonim długiej, pełnej przygód i niebezpieczeństw podróży. Warto było ujrzeć filmowe ujęcia tych znanych z codziennego używania sformułowań. Młodociana w przewadze widownia być może nie ogarniała mitologii greckiej, wobec której film był dosyć wierny, ale ogólnoludzki przekaz opowieści o człowieku tęskniącym za domem, o jego strachu, pokusach, wierności i pragnieniu powrotu- już tak.
Usiłując odświeżyć sobie losy Ulissesa zaczęłam przeglądać katalog biblioteki publicznej w poszukiwaniu dobrego tłumaczenia z oryginału. I tu się okazało, że najpopularniejszą pozycją z tej półki jest powieść graficzna- komiks Homer’s the Odyssey, autorstwa Barlow & Skidmore, 2026. Można się zastanawiać, czy komiksowa edycja Odysei ma sens, wszak oferuje ona uboższy język, uproszczenia fabuły i psychologii postaci, ale jednocześnie może być zaproszeniem do Homera, gdyż mitologia staje się zrozumiała, przygoda nabiera tempa a emocje i relacje są przedstawione przystępnie. W każdym razie widać, że autorzy doskonale wstrzelili się w oczekiwania czytelników..
***
Magnificat czyli Koncert w Katedrze.
Wieczorny koncert w piątek, 23 października w torontońskiej Bazylice Katedralnej Świętego Michała, w wykonaniu połączonych chórów chłopięcych, zainaugurował sezon artystyczny 2026/ 2027. Obejmuje on, jak co roku, 3 wielkie występy: w październiku, w grudniu ( Koncert Bożonarodzeniowy ) i wiosenny w kwietniu- maju. Koncert październikowy odbywa się corocznie dla upamiętnienia założyciela szkoły chóralnej- jako Founder’s Day, księdza prałata Johna Edwarda Ronana ( 1894- 1962 ). Ten kanadyjski duchowny, muzyk i kompozytor, inicjator i twórca szkoły kształcącej chłopców w śpiewie chóralnym, muzyce liturgicznej i chorałach gregoriańskich, zmarł 15 października, stąd rocznica jego śmierci obchodzona jest jako Dzień Założyciela. Szkoła kształci chłopców od klasy 3 do 12, a 270 jej uczniów podzielonych jest na 4 chóry w zależności od wieku i możliwości głosowych. W takim pełnym składzie Wieczór w Katedrze rozbrzmiewał radosną pieśnią dziękczynną- Magnificat anima mea Dominum– Wielbi dusza mego Pana, z nawracającą interpretacją Ave Maria różnych kompozytorów: najpierw od śpiewu gregoriańskiego, przez Acadelta z wieku XVI i najbardziej popularnego Schuberta aż po Ronana, w wykonaniu najmłodszych, wręcz anielskich głosów. Później dołączyły grzmiące głosy basów i tenorów w Regina Coeli Mozarta i Magnificat współczesnego kompozytora Armstronga (1929-2009), w masywnym wykonaniu całego 270 osobowego chóru, rozmieszczonego w różnych miejscach katedry, co dało efekt dżwięku ogarniającego słuchaczy ze wszystkich stron. Wielki był aplauz widowni, ze specjalnym udziałem Kardynała Leo z jego świtą, patronującego temu wydarzeniu z wysokości balkonu.
AMDG
