Jestem wiel­kim zwo­len­ni­kiem poro­zu­mień wyne­go­cjo­wa­nych przez roz­sta­ją­ce się pary, bez ucie­ka­nia się do dro­gi sądo­wej. Roz­wią­zu­ją one wszyst­kie kwe­stie spor­ne, zwią­za­ne z sepa­ra­cją, bądź roz­wo­dem. Są nie tyl­ko mniej stre­su­ją­ce dla stron i dzie­ci, ale nie zaostrza­ją kon­flik­tu, są lepiej dosto­so­wa­ne do potrzeb stron, są pouf­ne, mogą być zakoń­czo­ne dużo szyb­ciej niż uzy­ska­nie orze­cze­nia sądo­we­go i bez wąt­pie­nia są dużo tań­sze. Nie­ste­ty, nie zawsze są one możliwe.

Gdy jed­na ze stron nie nego­cju­je w dobrej wie­rze, nie ujaw­nia swo­jej sytu­acji finan­so­wej, pró­bu­je zata­ić dochód, roz­trwo­nić mają­tek lub po pro­stu nie przyj­mu­je do wia­do­mo­ści ist­nie­ją­ce­go sta­nu praw­ne­go, postę­po­wa­nie sądo­we, choć nie jest mile widzia­ne, może być jedy­nym rozwiązaniem.

Każ­dy, kto roz­wa­ża roz­po­czę­cie postę­po­wa­nia sądo­we­go w spra­wie rodzin­nej lub każ­dy, kto dobro­wol­nie lub mniej dobro­wol­nie, zosta­nie w taką spra­wę wcią­gnię­ty jako respon­dent, powi­nien zapo­znać się z pod­sta­wo­wy­mi eta­pa­mi pro­ce­su sądo­we­go, kosz­ta­mi zwią­za­ny­mi z postę­po­wa­niem sądo­wym oraz jego “skut­ka­mi ubocz­ny­mi”, któ­re mogą obej­mo­wać psy­cho­lo­gicz­ne, eko­no­micz­ne, jak i emo­cjo­nal­ne konsekwencje.

Eta­py, dłu­gość trwa­nia i kosz­ty postę­po­wa­nia sądo­we­go zale­żą od ilo­ści kwe­stii, któ­re muszą zostać roz­wią­za­ne, a tak­że od zawi­ło­ści tych kwe­stii, pozio­mu wro­go­ści mię­dzy stro­na­mi oraz instan­cji sądu podej­mu­ją­ce­go decy­zję w danej spra­wie. Bez wzglę­du na to, jak dłu­go trwa postę­po­wa­nie sądo­we, zawsze trwa ono za dłu­go z punk­tu widze­nia osób, któ­rych doty­czy. Opóź­nie­nia i ocze­ki­wa­nie na dostęp­ne ter­mi­ny są nie­unik­nio­ną czę­ścią pro­ce­su sądo­we­go, a odro­cze­nia zapla­no­wa­nych poja­wień w sądzie nie są rzadkością.

Dobrze jest zdać sobie spra­wę z tego, że w więk­szo­ści jurys­dyk­cji w Onta­rio, w tym w Toron­to i Bramp­ton, ist­nie­ją dwa pozio­my sądu, któ­re podej­mu­ją decy­zje w spra­wach rodzin­nych. Onta­rio Court of Justi­ce roz­pa­tru­je spra­wy zwią­za­ne z ali­men­ta­mi dla dzie­ci i współ­mał­żon­ków, opie­ką i dostę­pem do dzie­ci oraz usta­la­niem ojcow­stwa i ochro­ną dzie­ci (child pro­tec­tion). Supe­rior Court of Justi­ce może decy­do­wać o spra­wach zwią­za­nych z roz­wo­dem i podzia­łem wła­sno­ści, jak rów­nież opie­ką i widy­wa­niem się z dzieć­mi oraz ali­men­ta­mi, ale nie decy­du­je o spra­wach ochro­ny dzieci.

W nie­któ­rych jurys­dyk­cjach, takich jak Hamil­ton, ist­nie­je tyl­ko jeden poziom sądu, któ­ry zaj­mu­je się wszyst­ki­mi kwe­stia­mi w obrę­bie pra­wa rodzin­ne­go. Jest to tak zwa­ny Fami­ly Court of the Supe­rior court of Justi­ce czę­sto nazy­wa­ny Uni­fied Fami­ly Law Court.

Postę­po­wa­nie sądo­we w Supe­rior Court of Justi­ce jest zazwy­czaj bar­dziej for­mal­ne i dłu­go­trwa­łe. Z defi­ni­cji doty­czy ono kwe­stii mająt­ko­wych, jako że decy­zje o podzia­le mająt­ku nie mogą być podej­mo­wa­ne przez Onta­rio Court of Justi­ce. W związ­ku z tym cha­rak­ter kwe­stii do roz­strzy­gnię­cia jest zazwy­czaj bar­dziej skom­pli­ko­wa­ny i stro­ny mają obo­wią­zek ujaw­nie­nia swo­jej sytu­acji finan­so­wej, co zazwy­czaj ozna­cza wypeł­nia­nie roz­licz­nych doku­men­tów i dostar­cza­nie doku­men­ta­cji z roz­ma­itych insty­tu­cji finansowych.

Zazwy­czaj stro­ny nie roz­po­czy­na­ją postę­po­wa­nia sądo­we­go w Supe­rior Court of Justi­ce, jeże­li nie mają do czy­nie­nia z koniecz­no­ścią prze­pro­wa­dze­nia podzia­łu majątku.

Zło­że­nie apli­ka­cji jest pierw­szym kro­kiem w postę­po­wa­niu sądo­wym z zakre­su pra­wa rodzin­ne­go. Apli­ka­cja (appli­ca­tion) to doku­ment roz­po­czy­na­ją­cy pro­ces sądo­wy. Wyszcze­gól­nia ona rosz­cze­nia wnio­sko­daw­cy ( zwa­ne­go appli­cant), jak na przy­kład proś­ba o ali­men­ty lub opie­kę nad dzieć­mi oraz opi­su­je oko­licz­no­ści, z któ­rych te rosz­cze­nia wynikają.

Jeże­li apli­ka­cja zawie­ra wnio­sek o ali­men­ty na rzecz dzie­ci lub współ­mał­żon­ka, podział wła­sno­ści lub rosz­cze­nie o wyłącz­nym zamiesz­ka­niu w rezy­den­cji mał­żeń­skiej, appli­cant musi zło­żyć w sądzie oraz dorę­czyć dru­giej stro­nie spra­woz­da­nie finan­so­we (finan­cial sta­te­ment) wraz ze swo­ją apli­ka­cją. Celem finan­cial sta­te­ment jest przed­sta­wie­nie dru­giej stro­nie szcze­gó­ło­we­go obra­zu sytu­acji finan­so­wej wnio­sko­daw­cy. Mimo że finan­cial sta­te­ment jest dłu­gim i szcze­gó­ło­wym doku­men­tem, to jest to zazwy­czaj zale­d­wie pierw­szy krok w wymia­nie infor­ma­cji finan­so­wych, któ­re muszą być ujaw­nio­ne przez stro­ny. Nie­jed­no­krot­nie peł­ne ujaw­nie­nie sytu­acji finan­so­wej wyma­ga wymia­ny przez stro­ny obszer­nej i szcze­gó­ło­wej doku­men­ta­cji finan­so­wej, takiej jak wycią­gi z kont ban­ko­wych, rachun­ki z kart kre­dy­to­wych, zwro­ty podat­ko­we czy wyce­ny majątku.

Jeże­li apli­ka­cja zawie­ra wnio­sek o opie­kę oraz dostęp do dzie­ci, kolej­ny obszer­ny doku­ment tzw. affi­da­vit in sup­port of cla­im for custo­dy and access, musi być zło­żo­ny wraz z aplikacją.

W cią­gu trzy­dzie­stu dni od otrzy­ma­nia apli­ka­cji i towa­rzy­szą­cych jej doku­men­tów, oso­ba, prze­ciw­ko któ­rej skła­da­ny jest wnio­sek (respon­dent), musi dorę­czyć apli­kan­to­wi a tak­że zło­żyć w sądzie odpo­wiedź (answer). Respon­dent może umie­ścić w answer odpo­wie­dzi na rosz­cze­nia apli­kan­ta, a tak­że wyszcze­gól­nić cał­ko­wi­cie nowe rosz­cze­nia. Answer zawie­ra tak­że fak­ty wspie­ra­ją­ce rosz­cze­nia respon­den­ta. Jeże­li apli­ka­cja bądź answer poru­sza­ją kwe­stie zwią­za­ne z ali­men­ta­mi na rzecz dzie­ci lub współ­mał­żon­ka, rosz­cze­nie podzia­łu wła­sno­ści lub rosz­cze­nie o wyłącz­nym zamiesz­ka­niu rezy­den­cji mał­żeń­skiej, respon­dent musi przy­go­to­wać finan­cial sta­te­ment. Jeże­li kwe­stie spor­ne doty­czą opie­ki i dostę­pu do dzie­ci, affi­da­vit in sup­port of cla­im for custo­dy and access musi być rów­nież złożony.

Apli­kant może dorę­czyć respon­den­to­wi jak i rów­nież zło­żyć w sądzie reply w odpo­wie­dzi na rosz­cze­nia zło­żo­ne przez respon­den­ta w answer. Celem reply jest odpo­wiedź na nowe kwe­stie, poru­szo­ne przez respon­den­ta w answer. Apli­kant nie ma pra­wa wno­sić żad­nych nowych rosz­czeń w reply.

Jakie są kosz­ty zło­że­nia apli­ka­cji lub odpo­wie­dzi na nią? Twój praw­nik musi się z Tobą spo­tkać, aby zapo­znać się z Two­ją spra­wą, zebrać fak­ty i wybrać naj­lep­szą stra­te­gię w Two­jej sytu­acji. Jeśli odpo­wia­dasz na apli­ka­cję (jesteś respon­den­tem w spra­wie), praw­nik musi dokład­nie przej­rzeć mate­ria­ły dostar­czo­ne Ci przez apli­kan­ta. Następ­nie musi przy­go­to­wać wszyst­kie doku­men­ty nie­zbęd­ne do roz­po­czę­cia apli­ka­cji lub odpo­wie­dzi. W celu przy­go­to­wa­nia finan­cial sta­te­ment, praw­nik musi zebrać szcze­gó­ło­we infor­ma­cje o Two­jej sytu­acji finan­so­wej w momen­cie zawar­cia mał­żeń­stwa, w dniu sepa­ra­cji, a tak­że pod­czas roz­po­czę­cia postę­po­wa­nia sądo­we­go. Zawsze infor­mu­ję moich klien­tów, że przy­go­to­wa­nie potrzeb­nych doku­men­tów pochła­nia mini­mum 10 do 15 godzin mojej pra­cy. Licz­ba godzin może wzro­snąć w skom­pli­ko­wa­nych przy­pad­kach. Jeśli spór jest roz­strzy­ga­ny w Supe­rior Court of Justi­ce, stro­ny muszą uiścić opła­ty za zło­że­nie apli­ka­cji i answer. Ponie­waż wszyst­kie doku­men­ty muszą zostać zło­żo­ne w sądzie oso­bi­ście, stro­ny muszą rów­nież pokryć kosz­ty oso­by (pro­cess server), któ­ra skła­da doku­men­ty w sądzie w ich imieniu.

First appe­aran­ce

Jeże­li postę­po­wa­nie zosta­ło roz­po­czę­te w Onta­rio Court of Justi­ce, ter­min pierw­sze­go poja­wie­nia się w sądzie (first appe­aran­ce) będzie auto­ma­tycz­nie wyzna­czo­ny w momen­cie zło­że­nia w sądzie apli­ka­cji. Stro­ny nie muszą przy­go­to­wy­wać żad­nych doku­men­tów na first appe­aran­ce. Kosz­ty praw­ne stron wynik­ną jedy­nie z obec­no­ści praw­ni­ka w sądzie.

W Supe­rior Court of Justi­ce nie ma first appe­aran­ce. Stro­ny po raz pierw­szy spo­ty­ka­ją się w sądzie, gdy jed­na z nich wyzna­czy datę case conference.

Man­da­to­ry infor­ma­tion pro­gram (MIP)

Zarów­no apli­kant, jak i respon­dent mają obo­wią­zek wzię­cia udzia­łu w man­da­to­ry infor­ma­tion pro­gram (tzw. MIP) , któ­ry jest dwu­go­dzin­ną pre­zen­ta­cją przed­sta­wio­ną przez praw­ni­ka oraz oso­bę o przy­go­to­wa­niu psy­cho­lo­gicz­nym. MIP ma na celu przed­sta­wie­nie stro­nom pod­sta­wo­wych infor­ma­cji na temat pra­wa rodzin­ne­go, pro­ce­su sądo­we­go, opcji dostęp­nych do roz­wią­za­nia spo­rów rodzin­nych (w tym alter­na­tyw do pro­ce­su sądo­we­go) oraz wpły­wu sepa­ra­cji na dzie­ci i dorosłych.

Kie­dy apli­ka­cja zosta­nie zło­żo­na w sądzie, zawia­do­mie­nie o dacie MIP jest dostar­czo­ne każ­dej ze stron. Każ­da ze stron przy­cho­dzi na MIP w innym ter­mi­nie. Po pre­zen­ta­cji obie stro­ny otrzy­mu­ją zaświad­cze­nie o uczest­nic­twie, któ­re powin­no być zło­żo­ne w sądzie.

Case con­fe­ren­ce

W każ­dym przy­pad­ku, w któ­rym zło­żo­na jest answer, odby­wa się co naj­mniej jed­na case con­fe­ren­ce. Jest to obo­wiąz­ko­wy krok w postę­po­wa­niu sądo­wym z zakre­su pra­wa rodzin­ne­go. żad­ne dal­sze kro­ki ( tzw. motions) nie mogą zostać pod­ję­te przd case conference.

Celem case con­fe­ren­ce jest usta­le­nie kwe­stii spor­nych i w mia­rę moż­li­wo­ści ich polu­bow­ne roz­wią­za­nie. Ponad­to sędzia w cza­sie case con­fe­ren­ce może zde­cy­do­wać o tym, jakie doku­men­ty finan­so­we (wycią­gi z kont ban­ko­wych, poda­nia o mort­ga­ge, spra­woz­da­nia z kart kre­dy­to­wych, wyce­ny pla­nów eme­ry­tal­nych lub innych dóbr, doku­men­ty doty­czą­ce docho­du itp.) powin­ny być wymie­nio­ne przez stro­ny. Z regu­ły case ccon­fe­ren­ce koń­czy się usta­le­niem daty następ­ne­go kro­ku w danej spra­wie. Czas ocze­ki­wa­nia na ter­min case con­fe­ren­ce w Onta­rio Court of Justi­ce wyno­si zwy­kle od 2 do 3 mie­się­cy, a w Supe­rior Court of Justi­ce od 3 do 4 miesięcy.

Moni­ka Curyk