13 kwietnia ‑Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. 10.04 — 11 rocznica Katastrofy Smoleńskiej.

(Toron­to, kwie­cień 2021–Pomnik Katyński)

13 kwiet­nia 1943r. o godz.15.15 cza­su środ­ko­wo­eu­ro­pej­skie­go ber­liń­ska roz­gło­śnia radio­wa prze­ka­za­ła sen­sa­cyj­ną wia­do­mość o odna­le­zie­niu taj­nych maso­wych gro­bów pol­skich ofi­ce­rów w oko­li­cach Smo­leń­ska. Dzień 13 kwiet­nia jest upa­mięt­nia­ny jako Dzień Pamię­ci Ofiar Zbrod­ni Katyńskiej.

Pomnik Katyń­ski w Prza­sny­szu foto. J.C.

 

Spo­ty­ka­my się zawsze w nie­dzie­lę kwiet­nio­wą, aby w Toron­to, przed pomni­kiem Katyń­skim, przy­po­mnieć świa­tu Zbrod­nię Katyń­ska, aby oddać cześć Pola­kom pomor­do­wa­nym w obo­zach inter­no­wa­nia na sowiec­kiej zie­mi. Pomnik ten, wznie­sio­ny w 1980 r. jako pierw­szy na świe­cie pomnik dedy­ko­wa­ny ofia­rom Zbrod­ni Katyń­skiej, wznie­sio­ny na tere­nie miej­skim. Uchwa­ła mia­sta Toron­to zapa­dła jed­no­gło­śnie w 1978 r. i pomi­mo ostrych reak­cji amba­sad ZSRR i PRL, we wrze­śniu 1980 r. pomnik odsło­nię­to. Wiel­ka to zasłu­ga oraz dowód deter­mi­na­cji i zna­cze­nia Kon­gre­su Polo­nii Kana­dyj­skiej w owych czasach.

Pomnik, któ­ry tak zde­cy­do­wa­nie, swo­ją eks­pre­syj­ną bry­łą „krzy­czy” jako ostrze­że­nie, do cze­go zdol­ne były sys­te­my tota­li­tar­ne, nie­miec­ki — nazi­stow­ski i sowiec­ki, oraz naka­zu­je pamię­tać o tym ludo­bój­stwie. Ma to współ­cze­śnie wyjąt­ko­we zna­cze­nie zwłasz­cza, w sko­or­dy­no­wa­nych dzia­ła­niach, Fede­ra­cji Rosyj­skiej i Repu­bli­ki Nie­miec, w zakła­my­wa­niu histo­rii II woj­ny światowej.
Spo­ty­ka­my się, aby w sku­pie­niu oddać cześć tym, któ­rych ska­za­no na śmierć tyl­ko, dla­te­go, że byli Pola­ka­mi. Sta­no­wi­li i repre­zen­to­wa­li osno­wę pol­skie­go naro­du, byli pol­ski­mi ofi­ce­ra­mi, leka­rza­mi, inży­nie­ra­mi, duchow­ny­mi. Byli żoł­nie­rza­mi, któ­rzy wypeł­nia­li swój patrio­tycz­ny obo­wią­zek obro­ny ojczy­zny i sta­nę­li na jej wezwa­nie mobi­li­za­cyj­ne, aby jej bro­nić. Mord na nich, jeń­cach wojen­nych to ludo­bój­stwo, zapla­no­wa­ne w szcze­gó­łach, wyko­na­ne i skry­wa­ne z sza­tań­ską dokładnością.

“Przez dzie­się­cio­le­cia ZSRR robił wszyst­ko, by kłam­stwo katyń­skie mogło trwać dalej. Nie­kie­dy poma­gał mu w tym Zachód. Jesz­cze w poło­wie lat sie­dem­dzie­sią­tych, gdy pol­scy emi­gran­ci wznie­śli w Lon­dy­nie (na cmen­ta­rzu Gunnersbury‑J.C) pomnik ku czci pomor­do­wa­nych w Katy­niu, rząd bry­tyj­ski wzbra­niał się przed uzna­niem praw­dy. Tak wiec spra­wa katyń­ska nadal była, tak­że w oczach Zacho­du, opa­trzo­na tym samym zna­kiem zapytania.”*

W powo­jen­nej Pol­sce Ludo­wej praw­da o Katy­niu zna­na była tyl­ko w pry­wat­nych roz­mo­wach, nawet hasło Katyń zosta­ło wyeli­mi­no­wa­ne z ency­klo­pe­dii PWN. Cza­sem moż­na było usły­szeć, że Mord Katyń­ski to dzie­ło Niem­ców. Nie­wąt­pli­wie jest w tym stwier­dze­niu część praw­dy. W świe­tle nowych badan histo­ry­ków, na pod­sta­wie zeznań świad­ków usta­lo­no, że „Niem­cy wie­dzie­li o zbrod­ni katyń­skiej od same­go począt­ku, lecz nie zamie­rza­li przy­zna­wać się do swo­je­go (bier­ne­go) w niej udzia­łu”.* Wie­le fak­tów histo­rycz­nych wska­zu­je na wspól­no­tę celów ZSRR i Trze­ciej Rze­szy w reali­za­cji zbrod­ni ludo­bój­stwa. W ZSRR roz­ka­zy Jeżo­wa 00485 i 00486 z 1937 roku oraz nie­miec­ka akcja spe­cjal­na AB (Aus­se­ror­den­tli­che Befrie­dung­sak­tion) Nad­zwy­czaj­na Akcja Pacy­fi­ka­cyj­na mia­ły te sam cel.
Win­ni jeste­śmy pamięć oraz hołd tak­że wie­lu ofia­rom, któ­re cier­pia­ły i zgi­nę­ły za upo­mi­na­nie się w Pol­sce komu­ni­stycz­nej o praw­dę o Katy­niu. Było wie­le, bez­i­mien­nych ofiar Katy­nia w Pol­sce zarzą­dza­nej przez komu­ni­stów. Jesz­cze w latach osiem­dzie­sią­tych, w Pol­sce Ludo­wej za prze­my­ca­ne z Zacho­du publi­ka­cje o Katy­niu gro­zi­ły szy­ka­ny i suro­we kary.

Rok 2010, 10 kwiet­nia. Jak­że sym­bo­licz­ny jest zwią­zek tej daty z Katy­niem. Naj­le­piej odda­je to inskryp­cja na odsło­nię­tym w kwiet­niu 2011 roku w Toron­to obe­li­sku Smoleńskim:
Witho­ut the Katyn Massacre
-the­re would have been no Smo­lensk tragedy
Uda­ją­ca się na uro­czy­sto­ści upa­mięt­nia­ją­ce 70 rocz­ni­cę Mor­du ponad 20 tysię­cy Pola­ków, patrio­tycz­nej eli­ty II Rze­czy­po­spo­li­tej Dele­ga­cja, ginie w kata­stro­fie pod Smo­leń­skiem, w do dzi­siaj nie wyja­śnio­nych oko­licz­no­ściach. 96 oso­bo­wej dele­ga­cji na cze­le z pre­zy­den­ta­mi Lechem Kaczyń­skim i Ryszar­dem Kaczo­row­skim nie było dane uczest­nic­two w tych uro­czy­sto­ściach. Nie­ste­ty, ich cia­ła wró­ci­ły do kra­ju w zaplom­bo­wa­nych trum­nach. Nie­wie­le zro­bio­no aby wyja­śnić przy­czy­ny tak strasz­nej kata­stro­fy, a raczej zro­bio­no wie­le, aby nie­wie­le zro­bić. Jak­że wie­le jest spraw do wyja­śnie­nia, jak wie­le zna­ków zapytania.
Po 11 latach dalej nie zna­my przy­czyn tej wyjąt­ko­wej w dzie­jach Pol­ski tra­ge­dii. Trud­no oprzeć się sko­ja­rze­niu „okrut­na zie­mia sowiecka”.

Obe­lisk Smo­leń­ski w Toron­to odsło­nię­ty w 2011 r. foto. J.C.

Czcząc pamięć, tych któ­rzy zgi­nę­li na okrut­nej zie­mi sowiec­kiej, zrób­my wszyst­ko, aby świat o tym pamię­tał, to jest nasz moral­ny, polo­nij­ny obo­wią­zek, obo­wią­zek Kon­gre­su Polo­nii Kana­dyj­skiej i Polonii.

Opr. Jan Cytowski
Komi­sja Pro­pa­go­wa­nia i Obro­ny Dobre­go Imie­nia Pol­ski i Pola­ków KPK Okręg Toronto.

Tutaj moż­na prze­czy­tać doku­ment pod­su­mo­wu­ją­cy pra­ce nad usta­le­niem przy­czyn kata­stro­fy smoleńskiej

*Mate­riał źródłowy:
*Franz Kadel- Kłam­stwo Katyń­skie Wyd. Dol­no­ślą­skie 1991
*Tade­usz A. Kisie­lew­ski – Zamach wyd. Rebis 2005