Grady Munro (senior policy analyst) i Jake Fuss (director of fiscal studies) z Fraser Institute piszą w Globe and Mail, że rząd Marka Carneya choć przedstawia swoją politykę fiskalną jako „ambitną” i „transformacyjną”, to w rzeczywistości pogłębia tylko kryzys zadłużenia. Żeby naprawdę naprawić finanse federalne, Kanada musi ciąć wydatki – nawet w politycznie niepopularnych obszarach. Najlepsze miejsce na start by to zrobić to obciąć benefity dla seniorów gdyż jest to największy pojedynczy wydatek rządu federalnego.
Rząd planuje deficyty od 66,9 mld CAD w 2025–26 do 53,2 mld CAD w 2030–31 → razem 362,4 mld CAD nowego długu. Dług federalny urośnie z 2,3 bln CAD (72% PKB) do ponad 3 bln CAD (78% PKB) – poziom zbliżony do kryzysu fiskalnego z początku lat 90.
Wydatki na benefity dla seniorów (głównie Old Age Security – OAS + Guaranteed Income Supplement – GIS): – 83 mld CAD w 2025–26 – 108,5 mld CAD w 2030–31 To prawie 1 na 5 dolarów wydawanych na wszystkie programy rządowe. Rosną średnio o 5,5% rocznie (szybciej niż prawie wszystkie inne pozycje poza odsetkami od długu).
Autorzy proiponują „ambitne” cięcia: Zaostrzenie testu dochodowego OAS. Obniżyć próg, przy którym seniorzy dostają pełne świadczenie – np. do 74 600 CAD (maksymalny dochód, od którego płaci się składki CPP). Dzięki temu benefity trafiałyby głównie do osób naprawdę potrzebujących, a nie do zamożniejszych seniorów – obecnie para 75+ może zarabiać nawet 308 tys. CAD i nadal dostawać częściowe świadczenia.
Podniesienie wieku emerytalnego.
Aktualnie 65 lat. Autorzy proponują albo powrót do planu Harpera (67 lat), albo – lepiej – automatyczne powiązanie wieku z długością życia, tak jak robią to Dania, Szwecja, Holandia czy Włochy. Kanada jest jednym z nielicznych bogatych krajów OECD, które tego nie robią, mimo starzejącej się populacji.
Autorzy piszą wprost benefity idą do seniorów, którzy „nie są naprawdę w potrzebie”. Cięcia będą niepopularne (seniorzy głosują częściej), ale alternatywa to dalsze zadłużanie i ryzyko kryzysu. Przypominają, że cięcia Chrétiena w latach 90. przyniosły mu trzy kolejne większościowe kadencje.
