Listopadowy odczyt koniunktury Głównego Urzędu Statystycznego, opublikowany 20 listopada, przynosi przedsiębiorcom kubeł zimnej wody. W porównaniu z październikiem nastroje w większości branż pogorszyły się albo stoją w miejscu. Bieżąca sytuacja firm nie poprawiła się w żadnym z badanych sektorów, a obawy o najbliższe trzy miesiące wyraźnie wzrosły – podsumowuje Obserwator Gospodarczy

Wartość dodatnia wskaźnika oznacza przewagę optymistów, a ujemna przewagę pesymistów. Najgorzej jest w przetwórstwie przemysłowym, gdzie wskaźnik spadł z -6,6 do -8,3, wyraźnie poniżej wieloletniej średniej (+0,3). Fabryki nie tylko źle oceniają obecną sytuację, ale też coraz gorzej widzą najbliższe miesiące. W budownictwie klimat osłabł z -4,2 do -6,2. Transport i magazynowanie zeszły z +0,7 do -0,4.

Na drugim biegunie są finanse i ubezpieczenia (+26,7), choć właśnie tam nastroje spadły w ciągu miesiąca najmocniej (z +29,4). Informacja i komunikacja trzymają się na +9,8. Lekką poprawę zanotowały tylko branże związane z codziennymi wydatkami: zakwaterowanie i gastronomia (z -0,2 do +1,6), handel detaliczny (z -0,3 do +0,6) i hurtowy (z -0,3 do +0,1).

PONIŻEJ KONTYNUACJA TEKSTU

Najbardziej wymowna jest część o inwestycjach. GUS zapytał firmy z sześciu głównych branż o plany na 2026 rok. W każdej z nich więcej firm planuje inwestycje ciąć niż zwiększać. Największa grupa, od 46,3% w przemyśle do 72,8% w hotelarstwie i gastronomii, zamierza wydać tyle samo co rok wcześniej. Poza przemysłem od 32,8% (transport) do 42% (handel hurtowy) firm nie ma żadnych planów inwestycyjnych, a w budownictwie 40,4%. Wyjątkiem jest przemysł, gdzie bez planów pozostaje tylko 12,5% firm, bo maszyny trzeba odnawiać, choćby się nie chciało.

Dobry klimat do inwestowania widzi dziś zaledwie 1–6% firm, a od 24,8 do 29,5% mówi, że obecna sytuacja wręcz zniechęca do wydatków.

Lista przeszkód jest krótka. We wszystkich branżach na pierwszym miejscu są wysokie koszty inwestycji, na które skarży się ponad połowa firm w przemyśle (51,3%) i handlu detalicznym (50,7%) oraz ponad 40% w pozostałych. Dalej jest niepewna sytuacja gospodarcza, zwłaszcza w przemyśle i hurcie, oraz niejasne, ciągle zmieniane przepisy, które wskazuje mniej więcej co czwarta firma w budownictwie, hurcie i gastronomii. Hotele i restauracje narzekają też na słaby popyt (32,8%) i trudniejszy dostęp do finansowania (21,3%).

Te dane przychodzą w momencie, gdy rząd i parlament dokładają przedsiębiorcom kolejne regulacje. Najświeższy przykład to przyjęta właśnie ustawa o nocnym zakazie sprzedaży alkoholu i zakazie promocji, która uderzy w handel i producentów. Do tego dochodzą wysokie koszty energii i pracy oraz niepewność wokół wojny za wschodnią granicą, którą podsycają takie wydarzenia jak niedawny upadek rosyjskich rakiet na Podkarpaciu i Lubelszczyźnie.

Ankieta GUS mówi wprost to, co przedsiębiorcy powtarzają od lat. Inwestycje nie hamują z braku pomysłów ani kapitału, tylko z braku zaufania do państwa jako przewidywalnego partnera. Gdy co kwartał zmieniają się podatki, składki, reguły handlu i godziny sprzedaży, rozsądny przedsiębiorca czeka. A każda wstrzymana linia produkcyjna, hala czy sklep to miejsca pracy i płace, które nie powstaną.

Państwo nie musi „pobudzać” gospodarki kolejnymi programami ani dotacjami. Wystarczy, żeby przestało jej przeszkadzać: ustabilizowało prawo, ograniczyło biurokrację, obniżyło koszty pracy i energii, które w dużej mierze samo kształtuje, oraz zrezygnowało z paternalistycznych zakazów. Stabilność prawa to najtańszy program inwestycyjny świata, a mimo to żaden rząd nie potrafi go wdrożyć.