18. szczyt BRICS w New Delhi (12–13 września 2026) zakończył się przyjęciem obszernej Deklaracji Nowodelhijskiej – 140-punktowego dokumentu. Gospodarz, premier Narendra Modi, ogłosił, że żaden członek nie zgłosił sprzeciwu. To był sukces dyplomatyczny New Delhi: blok liczący 11 pełnych członków, reprezentujący ok. połowę ludności świata i ok. 40 proc. globalnego PKB, utrzymał konsensus mimo wojny na Bliskim Wschodzie, napięć handlowych i różnych interesów Chin, Rosji, Iranu i ZEA.
Temat przewodni indyjskiej prezydencji brzmiał: „Budowanie odporności, innowacji, współpracy i zrównoważonego rozwoju” (Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability). Spotkanie odbyło się w kompleksie Bharat Mandapam. Obok przywódców państw członkowskich przyjechali partnerzy BRICS, przewodniczący organizacji regionalnych (Unia Afrykańska – Burundi, ASEAN – Filipiny, CELAC – Urugwaj, Rada Współpracy Zatoki – Bahrajn) oraz szefowie instytucji międzynarodowych.
W pierwszym rzędzie zdjęcia rodzinnego stanęli Modi, Władimir Putin i Xi Jinping. Wizyta chińskiego prezydenta była pierwszą w Indiach od siedmiu lat.
Największym osiągnięciem szczytu nie był spektakularny przełom instytucjonalny, lecz sam fakt, że dokument w ogóle powstał. Jeszcze w maju 2026 r. ministrowie spraw zagranicznych BRICS w New Delhi nie zdołali wydać wspólnego komunikatu z powodu różnic wokół Bliskiego Wschodu. Iran jest członkiem, ZEA też – a oba państwa znalazły się po przeciwnych stronach eskalacji. Tym razem nocne negocjacje i osobiste rozmowy Modiego z przywódcami Iranu, Rosji i ZEA pozwoliły znaleźć język kompromisu.
Deklaracja:
- wezwała do „maksymalnego powściągliwości” na Bliskim Wschodzie i wyraziła „głębokie zaniepokojenie” napięciami, ale nie wymieniła Stanów Zjednoczonych ani Izraela jako stron ataków na Iran;
- wyraziła poważne zaniepokojenie atakami na infrastrukturę cywilną i pokojowe obiekty jądrowe objęte zabezpieczeniami MAEA;
- potępiła jednostronne taryfy, środki pozataryfowe i sankcje nieautoryzowane przez Radę Bezpieczeństwa ONZ – znowu bez wskazania USA;
- w najmocniejszych słowach potępiła zamach terrorystyczny w Pahalgam w Dżammu i Kaszmirze z 22 kwietnia 2025 r. (26 ofiar) i wezwała do zerowej tolerancji dla terroryzmu, finansowania terroryzmu i bezpiecznych schronień;
- ponowiła wezwanie do reformy Rady Bezpieczeństwa ONZ, w tym większej roli Indii i Brazylii;
- opowiedziała się za rozliczeniami w walutach lokalnych, łączeniem systemów płatniczych i odpornymi łańcuchami dostaw;
- poruszyła kwestię Gazy, dwupaństwowego rozwiązania i dostępu humanitarnego, a także konflikty od Sudanu po Syrię.
Modi podkreślał, że BRICS „nie jest przeciwko nikomu” i że Globalne Południe powinno stać się „twórcą reguł”, a nie tylko ich biorcą. Xi Jinping zapowiedział, że Chiny przejmą przewodnictwo w 2027 r. i będą gospodarzem 19. szczytu.
Najbardziej fotogenicznym i politycznie nośnym momentem było spotkanie na marginesie prezydenta Iranu Masouda Pezeshkiana z następcą tronu Abu Zabi szejkiem Khaledem bin Mohamedem Al Nahyanem – pierwsze od eskalacji na Bliskim Wschodzie. New Delhi stało się miejscem, w którym dwa państwa BRICS, formalnie po przeciwnych stronach konfliktu, usiadły do rozmowy.
Xi Jinping odbył godzinną rozmowę dwustronną z Modim. Tematem była m.in. sytuacja na Linii Kontroli Rzeczywistej po wcześniejszych protokołach rozłączenia wojsk. Putin spotkał się z Modim już 11 września; media indyjskie pisały o celu 100 mld dolarów obrotów do 2030 r. oraz współpracy w energii, nawozach, minerałach krytycznych i atomie.
W sprawie Ukrainy deklaracja milczy. Modi i Xi zaoferowali jednak gotowość do ułatwienia rozmów pokojowych; Putin tę gotowość przyjął.
Na forum gospodarczym Indie eksponowały własną infrastrukturę cyfrową – UPI, Aadhaar, ONDC – jako wzór, który można skalować w ramach bloku. Handel wewnątrz BRICS sięgnął już ponad biliona dolarów rocznie; Nowy Bank Rozwoju zatwierdził projekty warte ok. 43 mld dolarów. Rosja postulowała m.in. niezależną giełdę zbożową BRICS.
Białoruś nie jest pełnym członkiem BRICS, lecz państwem partnerskim. W New Delhi reprezentował ją minister spraw zagranicznych Maksym Ryżenkow, który przyjechał z mandatem prezydenta Aleksandra Łukaszenki.
W wystąpieniu na sesji BRICS+ Ryżenkow powtórzył tezy bliskie Mińskowi i Moskwie: model jednobiegunowy nie jest w stanie zaoferować światu humanitarnego i uporządkowanego rozwoju. Organizacja – mówił – szybko staje się jedną z najbardziej autorytatywnych instytucji „globalnej większości” i siłą jednoczącą, która kształtuje oblicze świata. Proces ten napotyka opór.
„Jesteśmy świadkami rosnącej presji ze strony państw, które nadal dążą do światowej dominacji. Nieustannie próbują nas zastraszyć sankcjami, ograniczeniami gospodarczymi, handlowymi i finansowymi, nielegalnymi taryfami i innymi środkami” – oświadczył. I dodał, że nieżyczliwym państwom pora wreszcie uświadomić sobie, iż praca BRICS nie stanowi zagrożenia i ma wyłącznie pokojowe, konstruktywne intencje. Reformę zarządzania globalnego i wzmocnienie roli większości w podejmowaniu decyzji uznał za warunek stabilnego rozwoju całego świata.
Jako dziedziny, które mogą realnie spajać członków i partnerów, wskazał cyfryzację, bezpieczeństwo żywnościowe, „integrację integracji” (współpracę BRICS z innymi organizacjami regionalnymi) oraz budowę niezależnego, inkluzywnego systemu płatniczo-finansowego. Białoruś złożyła wniosek o przystąpienie do Nowego Banku Rozwoju i liczy na pozytywne rozpatrzenie.
Najważniejszym spotkaniem dwustronnym Ryżenkowa była rozmowa z ministrem spraw zagranicznych Indii Subrahmanyamem Jaishankarem. Omówiono cały kompleks relacji Białoruś–Indie: politykę, handel, łączność i kontakty międzyludzkie.
Strony potwierdziły tradycyjnie przyjazny charakter stosunków i pozytywnie oceniły współpracę na forach BRICS i Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Jaishankar podkreślił znaczenie spotkania Łukaszenki z Modim 31 sierpnia 2026 r. na marginesie szczytu SOW w Kirgistanie oraz wysoko ocenił wysiłki Białorusi na rzecz uregulowania kryzysu ukraińskiego.
Konkretnie rozmawiano o:
- harmonogramie wizyt na najwyższym i wysokim szczeblu,
- jak najszybszym zwołaniu 12. posiedzenia białorusko-indyjskiej komisji międzyrządowej ds. gospodarki, handlu, przemysłu, nauki, technologii i kultury,
- mapie drogowej współpracy na lata 2026–2030,
- wsparciu Białorusi w finalizacji umowy o strefie wolnego handlu między Euroazjatycką Unią Gospodarczą a Indiami,
- rozszerzeniu białoruskiej obecności konsularnej w regionach Indii.
