W ostatnich dniach media psychologiczne po obu stronach Atlantyku ponownie zachłysnęły się tematem sztucznej inteligencji w zdrowiu psychicznym. Coraz więcej nastolatków rozmawia z chatbotami o lęku, depresji, samotności i poczuciu bezsensu. Niektórzy rodzice są zachwyceni. W końcu aplikacja jest tania, dostępna 24 godziny na dobę i nigdy nie okazuje zniecierpliwienia. Problem polega na tym, że emocjonalna dostępność nie jest tym samym co relacja. Według danych American Psychological Association, znaczna część psychologów obserwuje pacjentów wykorzystujących AI do wsparcia emocjonalnego, a nawet do samodzielnego stawiania diagnoz.
Brzmi nowocześnie, ale w rzeczywistości jest to sympton znacznie głębszego kryzysu. Żyjemy w społeczeństwie, które coraz częściej próbuje zastąpić więzi międzyludzkie technologią. Zamiast rozmawiać z dziećmi, kupujemy im aplikacje. Zamiast inwestować w psychologów szkolnych, finansujemy kolejne platformy cyfrowe. Zamiast budować wspólnoty, zachęcamy młodych ludzi do zwierzania się algorytmom. To nie jest postęp. To kapitulacja wobec samotności.
Co szczególnie niepokoi, najnowsze badania sugerują, że osoby najbardziej spragnione bliskości mogą być również najbardziej narażone na negatywne skutki nadmiernego polegania na AI. Badacze z Stanford University wykazali, że użytkownicy posiadający ograniczone kontakty społeczne częściej odczuwali wzrost samotności po korzystaniu z chatbotów jako źródła wsparcia emocjonalnego. To powinno być ostrzeżenie dla rodziców, szkół i polityków. Narzędzie stworzone do łagodzenia cierpienia może paradoksalnie pogłębiać problem, który miało rozwiązać.
Najbardziej kontrowersyjna teza jest równocześnie najprostsza: zdrowie psychiczne nie rozwija się w ekranie. Rozwija się w relacjach. Dziecko potrzebuje dorosłego, który wysłucha go bez oceniania. Potrzebuje nauczyciela, który zauważy zmianę zachowania. Potrzebuje przyjaciela, mentora, rodzica, terapeuty. Technologia może wspierać ten proces, ale nigdy nie zastąpi obecności drugiego człowieka. Jeśli naprawdę zależy nam na zdrowiu psychicznym młodego pokolenia, powinniśmy przestać pytać, jak uczynić chatboty bardziej empatycznymi. Powinniśmy zacząć pytać, dlaczego coraz mniej ludzi jest obecnych w życiu naszych dzieci.
Źródła:
- American Psychological Association, Patients are bringing AI to therapy (2026) – https://www.apa.org/pubs/reports/chatbots-mental-health-2026 [apa.org], [apa.org]
- Stanford University, AI companions may worsen loneliness for vulnerable users (2026) – https://news.stanford.edu/stories/2026/08/ai-companions-chatbots-loneliness-research [news.stanford.edu]
- Nature Mental Health, Articles in 2026 – https://www.nature.com/natmentalhealth/articles?year=2026 [nature.com]
Dr S. Jack Olszewski
www.drsjackolszewski.com
drsjackolszewski@gmail.com
