Szwedzka Akademia przyznała w czwartek Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury kanadyjskiej poetce ieseistce Anne Carson. To trzeci raz w historii, gdy nagrodę otrzymuje pisarka związana z Kanadą.
Uzasadnienie brzmi: „za jej śmiałą i pomysłową twórczość, która w zabawowym dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla literatury współczesnej”.
Carson, urodzona 21 czerwca 1950 roku w Toronto, ma 76 lat. Łączy poezję, prozę, esej i tłumaczenie, często sięgając po mitologię i literaturę starożytnej Grecji. Jej debiutancka książka Eros the Bittersweet (1986) łączyła krytykę literacką z analizą pożądania w greckiej tradycji. Najbardziej znanym dziełem pozostaje Autobiography of Red (1998) – powieść wierszem, w której reinterpretuje mit o Geryonie jako opowieść o współczesnym chłopcu zmagającym się z pragnieniem miłosnym i złamanym sercem.
Inne ważne pozycje to The Beauty of the Husband (narracyjny poemat o małżeństwie w 29 tangach), Nox (elegia po śmierci brata w formie rozkładanej książki) oraz Norma Jeane Baker of Troy (utwór sceniczny łączący Helenę Trojańską z Marilyn Monroe). Carson jest też cenioną tłumaczką – m.in. fragmentów Safony (If Not, Winter), tragedii Sofoklesa i Eurypidesa.
Akademia podkreśla, że niemal cała jej twórczość wyrasta z przecięcia filologicznej obsesji słowami i poetyckiego dążenia do nowego znaczenia. Sama Carson wskazywała etymologię jako punkt wyjścia swojej pracy. Przez lata łączyła pisanie z nauczaniem klasyki na uniwersytetach (m.in. Toronto, McGill, Michigan, Princeton).
Wcześniej Carson zdobywała ważne nagrody: dwukrotnie Griffin Poetry Prize, T.S. Eliot Prize, stypendium MacArthura, Order of Canada, Princess of Asturias Award oraz PEN/Nabokov Award. Od 2022 roku ma też obywatelstwo Islandii.
Nagroda wynosi 12 milionów koron szwedzkich (ok. 1,2 mln USD). Carson dowiedziała się o wyróżnieniu, będąc na Islandii – „słuchała wiatru”, jak przekazała stała sekretarz Akademii Ingrid Carlberg. Była zaskoczona, ale szczęśliwa.
Poprzednimi kanadyjskimi laureatami literackiego Nobla byli Saul Bellow (1976, urodzony w Montrealu) i Alice Munro (2013). Carson jest drugą kanadyjską kobietą, która otrzymała to wyróżnienie.
Ceremonia wręczenia nagród odbędzie się 10 grudnia w Sztokholmie.
