Ottawa, 5 listopada 2026 – Minister finansów i skarbu narodowego François-Philippe Champagne przedstawił w Izbie Gmin drugi budżet rządu premiera Marka Carneya pod tytułem Masters of our destiny („Panowie własnego losu”). Dokument stawia na przyspieszenie inwestycji prywatnych i publicznych, obniżenie kosztów życia, rozbudowę infrastruktury energetycznej oraz wzmocnienie suwerenności ekonomicznej i militarnej Kanady w warunkach globalnej niepewności handlowej i geopolitycznej.
W roku fiskalnym 2026–27 (od kwietnia 2026 do marca 2027) rząd planuje przychody na poziomie 540,3 mld CAD przy wydatkach 602,6 mld CAD. Deficyt wyniesie 62,3 mld CAD (ok. 1,8% PKB). W kolejnych latach ma stopniowo spadać: do ok. 62,5 mld w 2027–28, a następnie do 52,9 mld CAD w 2030–31 (1,3% PKB).
Dług federalny w 2026–27 osiągnie ok. 1,36 bln CAD, co odpowiada 39,9% PKB (nieznacznie mniej niż rok wcześniej). Rząd podkreśla, że utrzymuje najniższy wskaźnik długu netto do PKB w grupie G7 oraz najwyższy rating kredytowy. Koszty obsługi długu rosną jednak wyraźnie – z ok. 60,2 mld CAD w 2026–27 do 85,5 mld w 2030–31 – i zaczynają przewyższać niektóre kluczowe transfery (m.in. Canada Health Transfer).
Rząd deklaruje spełnienie dwóch kotwic fiskalnych: zrównoważenie wydatków operacyjnych z przychodami już w 2027–28 (rok wcześniej niż planowano) oraz stopniowy spadek deficytu w relacji do PKB. Wzrost wydatków programowych bezpośrednich ma zostać ograniczony do ok. 2% rocznie (z 8% w poprzedniej dekadzie), a zatrudnienie w służbie cywilnej ma spaść o ok. 10%.
Centralnym elementem budżetu jest tzw. Investment Supercycle – plan mobilizacji kapitału prywatnego. Największą pozycją jest Productivity Mega Deduction (ok. 36 mld CAD w horyzoncie pięcioletnim). Pozwala firmom na natychmiastowe odliczenie pełnego kosztu większości nowych inwestycji kapitałowych, obniżając efektywną stawkę podatkową od nowych inwestycji z 13% do 6,4% – najniższą w G7. Rząd szacuje, że w ciągu dekady może to dodać ok. 22 mld CAD rocznie do PKB i wesprzeć do 80 tys. miejsc pracy.
Do tego dochodzą:
- Canada Strong Fund (25 mld CAD) z możliwością bezpośrednich inwestycji obywateli poprzez Canada Strong Notes,
- Canada Growth Incentive (ulgi na zyski kapitałowe dla inwestycji w innowacyjne firmy),
- rozszerzenie programu SR&ED o ok. 930 mln CAD,
- znaczące środki na elektryfikację i zasoby naturalne.
Rząd przeznacza ponad 50 mld CAD na National Electricity Strategy, której celem jest podwojenie mocy sieci energetycznej do 2050 r. (atom, hydro, wiatr, modernizacja sieci). Dodatkowe środki obejmują:
- 518,5 mln CAD na strategię energetyki jądrowej,
- 2,3 mld CAD na strategię surowców krytycznych,
- 6,5 mld CAD (w ujęciu kasowym, 6 lat) na transformację sektora leśnego,
- ponad 630 mln CAD na rozbudowę sieci ładowarek do pojazdów elektrycznych.
Na nowe środki poprawiające dostępność życia przewidziano ok. 22 mld CAD w horyzoncie pięcioletnim. Kluczowe działania:
- jednorazowy 50-procentowy dodatek do Canada Groceries and Essentials Benefit w 2027 r. (do 339 CAD dla osoby samotnej, do 679 CAD dla pary z dwójką dzieci; łącznie dla rodziny czteroosobowej do ok. 2570 CAD w ciągu roku),
- rozbudowa Nutrition North Canada,
- w pełni refundowalny Canada Caregiver Credit (do 1260 CAD),
- 44,7 mld CAD (w ujęciu kasowym, 11 lat) na program mieszkaniowy – m.in. przez agencję Build Canada Homes, z celem zakończenia bezdomności w ciągu 10 lat oraz zwiększenia podaży mieszkań non-market,
- ponad 2 mld CAD na wymianę pomp ciepła i modernizację energetyczną ok. 1 mln domów,
- Build Canada Workers Benefit wspierający ok. 1,9 mln pracowników.
Budżet wzmacnia narrację suwerennościową. Zapowiada historyczne inwestycje ponad 50 mld CAD w ciągu 10 lat na programy dotyczące ludów rdzennych (w tym 32 mld na mieszkania i infrastrukturę First Nations oraz ponad 18 mld na edukację, zdrowie, bezpieczeństwo i zarządzanie kryzysowe).
W dziedzinie obrony Kanada ma być na ścieżce do wydatkowania 4% PKB w tej dekadzie i 5% do 2035 r. (po osiągnięciu celu NATO 2% PKB). Przewidziano m.in. 7,6 mld CAD na przedłużenie i rozszerzenie misji Operation REASSURANCE. Znaczne środki trafiają też na kulturę, media (w tym CBC/Radio-Canada), infrastrukturę rekreacyjną i programy jednoczące (Canada 160 Fund).
Prognozy oparte na badaniach sektora prywatnego zakładają wzrost PKB o ok. 1,0% w 2026 r. i 1,7% w 2027 r. Bezrobocie spadło do ok. 6,5%. Wyższe ceny ropy naftowej (m.in. w związku z sytuacją na Bliskim Wschodzie) znacząco poprawiły bazę przychodów w porównaniu z wiosenną aktualizacją, co pozwoliło sfinansować nowe wydatki przy względnie stabilnej ścieżce deficytu.
Rząd prezentuje dokument jako narzędzie budowy silniejszej, bardziej suwerennej i produktywnej Kanady w trudnym otoczeniu globalnym.
