Kanada i Ukraina podpisały deklarację partnerstwa na 100 lat. Zełenski w Calgary uzyskał pakiet obrony powietrznej i gwarancje na zimę

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski i premier Kanady Mark Carney podpisali w czwartek, 10 września 2026 r., w Calgary Deklarację Partnerstwa Stuletniego. Dokument ma podnieść relacje obu państw do poziomu wszechstronnego partnerstwa strategicznego i — jak podkreślili przywódcy — osadzić współpracę „na trwałych fundamentach na całe stulecie”.

Wizyta, która rozpoczęła się wieczorem 9 września lądowaniem pary prezydenckiej w Calgary, koncentruje się na obronie powietrznej, przygotowaniach Ukrainy do zimy oraz długofalowej współpracy przemysłowej. Zełenski podróżuje z pierwszą damą Oleną Zełenską. Program obejmuje Calgary, Banff (wystąpienie przed członkami gabinetu na Forum Planowania Rządu), Toronto i North Bay. Wizyta potrwa do 11 września.

PONIŻEJ KONTYNUACJA TEKSTU

Głównym dokumentem jest Deklaracja Partnerstwa Stuletniego (100 Year Partnership Declaration). Przywódcy zadeklarowali wolę zawarcia kompleksowej umowy o partnerstwie strategicznym opartej na trzech filarach: innowacjach obronnych, wzroście gospodarczym i odbudowie oraz więziach międzyludzkich.

Oprócz tego podpisano:

  • wspólną deklarację o wzmocnieniu współpracy obronnej i bezpieczeństwa (określaną też jako „Drone Deal”),
  • oświadczenie ministrów energii (Denys Szmyhal i Tim Hodgson) o współpracy energetycznej.

Kanada przypomniała, że jako pierwsze państwo zachodnie uznała niepodległość Ukrainy 2 grudnia 1991 r. W kraju mieszka ponad 1,3 mln osób ukraińskiego pochodzenia — jedna z największych diaspor na świecie. Alberta, w której odbyło się spotkanie, ma szczególnie silne więzi z Ukrainą.

„Ta relacja kwitła przez ponad sto lat i będzie kwitła w nadchodzącym stuleciu, długo po zakończeniu tej wojny. Ukraińcy pomogli zbudować Kanadę, a Kanada pomoże odbudować Ukrainę” — powiedział Carney.

Pakiet obrony powietrznej: 350 mln CAD

Kanada ogłosiła pakiet o wartości 350 milionów dolarów kanadyjskich na krytyczne pociski przechwytujące obrony powietrznej. Broń ma trafić do Ukrainy za pośrednictwem amerykańskiego mechanizmu JUMPSTART (Joint Ukraine Multinational Program), który pozwala państwom trzecim szybko kupować i dostarczać systemy takie jak interceptory Patriot.

Zełenski jeszcze przed oficjalną konferencją nazwał to „bardzo ważnym pakietem obrony powietrznej”. „To kluczowe. To duży deficyt na świecie. Jesteśmy wdzięczni” — powiedział. Kijów od miesięcy alarmuje o niedoborze interceptorów Patriot w warunkach nasilonych rosyjskich ataków rakietowych i dronowych.

Kanada przedłużyła też misję szkoleniową Operation UNIFIER do 2029 r. i zapowiedziała dalsze dostawy amunicji, sprzętu i szkolenia. Ottawa zadeklarowała gotowość do udziału w europejskim programie antybalistycznym FREYJA.

Drony, wspólna produkcja i „miliony bezzałogowców”

Najbardziej konkretnym elementem przemysłowym jest długoterminowe partnerstwo obronno-przemysłowe. Kanada i Ukraina mają wspólnie produkować systemy bezzałogowe, środki przeciwdziałania dronom, systemy walki elektronicznej i amunicję. Podstawą jest list intencyjny podpisany w Kijowie 24 sierpnia 2025 r.

Carney ogłosił plan budowy zdolności do produkcji milionów dronów w ciągu dwóch lat. Kanada ma przekazywać Ukrainie jedną trzecią dronów wytwarzanych przez krajowe firmy w ramach nowo uruchomionego „rynku dronów” (drone marketplace). Ogłoszono też joint venture General Dynamics Mission Systems Canada z ukraińską firmą GreenTech.

Premier Kanady podkreślił, że ukraińskie systemy bezzałogowe sięgają już setek kilometrów w głąb Rosji i że kanadyjski przemysł ma się uczyć od „najbardziej doświadczonych w boju deweloperów na świecie”.

Energia i przygotowania do zimy

Kanada udzieli Ukrainie ponad 757 mln CAD gwarancji kredytowych na zakup gazu na zimę. Dodatkowo wpłaci kolejne środki do Ukraine Energy Support Fund (ostatnia transza 10 mln CAD, łącznie kanadyjski wkład ma wynieść 100 mln). Chodzi o naprawy infrastruktury energetycznej, zwiększenie magazynowania i zasilanie szpitali. 757 mln CAD gwarancji — to nie przelew. Kanada poręcza kredyty Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju na gaz i rezerwy paliwa przed zimą 2026/27. Pieniądze idą z EBOR-u (albo rynku), nie z kasy federalnej „na stół”. Kanada zapłaci  jeśli kredyt nie zostanie spłacony.

Ministrowie energii potwierdzili współpracę w zakresie bezpieczeństwa energetycznego, minerałów krytycznych, odnawialnych źródeł i odbudowy zniszczonej infrastruktury. Kanada potępiła rosyjskie ataki na ukraińską energetykę.

Szerszy zakres partnerstwa

Deklaracja obejmuje także:

  • modernizację umowy o wolnym handlu i mobilizację kapitału na odbudowę (w tym współpracę z MFW, Bankiem Światowym i EBOR),
  • współpracę w zakresie minerałów krytycznych, AI, cyberbezpieczeństwa, przestrzeni kosmicznej i biotechnologii,
  • wsparcie rolnictwa Ukrainy – konkurencyjnego z polskim (od siewu po magazynowanie),
  • inicjatywę na rzecz weteranów,
  • konferencję w Toronto 28–29 września o powrocie deportowanych dzieci i więźniów,
  • prace nad dodaniem Ukrainy do kanadyjskiego systemu eTA (elektroniczne zezwolenie na podróż),
  • dalsze sankcje wobec Rosji i dążenie do wykorzystania zamrożonych rosyjskich aktywów.

Przywódcy ponownie potwierdzili, że przyszłość Ukrainy leży w NATO i UE oraz że „nie ma decyzji o Ukrainie bez Ukrainy”.

Kontekst i dalszy program

Zełenski przyleciał do Kanady po wizycie w Norwegii (pogrzeb króla Haralda V) i Islandii. Dzień wcześniej jego lot z Mołdawii do Oslo opóźnił się z powodu incydentu z dronem i zamknięcia przestrzeni powietrznej. Głównym celem podróży — jak sam zapowiadał — była ochrona ukraińskiego nieba i przygotowanie kraju do zimy.

Kanada od lutego 2022 r. przeznaczyła na pomoc Ukrainie ponad 25,5 mld CAD łącznie, w tym ok. 8,5 mld CAD pomocy wojskowej, i nałożyła ponad 3,5 tys. sankcji. Jest jednym z najwierniejszych sojuszników Kijowa.

Po konferencji w Calgary Zełenski ma jeszcze spotkać się z członkami gabinetu w Banff, a następnie odwiedzić Toronto i North Bay. Szczegóły kolejnych porozumień przemysłowych i ewentualnych dodatkowych dostaw mogą zostać ogłoszone w kolejnych dniach wizyty.

Deklaracja stuletnia nie jest jeszcze pełną, wiążącą umową — to zapowiedź jej wynegocjowania. Już teraz jednak wiąże się z konkretnymi pakietami finansowymi i przemysłowymi, które Kijów ocenia jako istotne w warunkach trwającej wojny i zbliżającej się zimy.

Inicjatywa na rzecz weteranów, ogłoszona dziś w Calgary, to na razie fundusz, który  Kanada ma  zaprojektować i zaprosić do niego innych sojuszników. Ma wspierać realizację ukraińskiej Narodowej Strategii Weteranów.

Oficjalny komunikat kanadyjski i wspólna deklaracja Carney–Zełenski wskazują trzy cele:

  1. Rehabilitacja — odzyskiwanie zdrowia po ranach, urazach i chorobach związanych ze służbą (w tym wsparcie medyczne i psychologiczne).
  2. Reintegracja — powrót do życia cywilnego: mieszkanie, usługi społeczne, wsparcie rodzin.
  3. Udział w życiu gospodarczym — praca, przekwalifikowanie, przedsiębiorczość.

Zełenski mówił po spotkaniu o utworzeniu funduszu weteranów i podziękował Kanadzie za wkład, „który od razu wesprze nasze programy weteranów”.

Kanada zadeklarowała do 40,1 mln dolarów (w komunikacie rządu w Ottawie; Zełenski podał okrągłe 40 mln) na pomoc weteranom w powrocie do zdrowia, rehabilitacji i przejściu do życia cywilnego. To wkład założycielski — fund ma być otwarty na pieniądze innych państw.

Przywódcy dodali, że Kanada i Ukraina chcą wzmacniać spójność społeczną osób najbardziej dotkniętych wojną, „kierując się zasadami włączenia, równości płci i godności ludzkiej”. To ważny akcent: w Ukrainie rośnie liczba weteranów kobiet, a część programów (także wcześniejszych kanadyjskich) jest skierowana właśnie do kobiet.

To mas razie deklaracja polityczna i zapowiedź konstrukcji funduszu, a nie gotowa instytucja, choć śnicjatywa nie powstaje od zera. W lutym 2025 r. ministerstwa spraw weteranów Kanady i Ukrainy podpisały memorandum o wymianie doświadczeń: rehabilitacja psychologiczna, adaptacja społeczna, wsparcie medyczne, przejście do życia po służbie. Ukraińska delegacja oglądała wtedy m.in. Legion Veterans Village w Surrey (B.C.) — model łączący leczenie, mieszkania i badania.

Osobno działa już kanadyjski projekt Saskatchewan Polytechnic (ok. 2 mln CAD, Global Affairs Canada) na reintegrację kobiet: praca, przedsiębiorczość, wsparcie psychospołeczne. Do 2028 r. ma objąć dziesiątki tysięcy kobiet.

Skala problemu jest ogromna: Ukraina ma dziś ponad 1,5 mln weteranów, a po wojnie liczba ta — według ukraińskich szacunków — może przekroczyć 3 mln, wraz z rodzinami poległych, zaginionych i jeńców.

inicjatywa ma być międzynarodową pulą pieniędzy pod przewodnictwem Kanady, na rehabilitację, powrót do cywilnego życia i pracę ukraińskich weteranów oraz ich rodzin. Pierwszy konkretny wkład to ok. 40 mln dolarów od Ottawy. Reszta — zasady, partnerzy i pierwsze programy — dopiero ma zostać dopracowana.