Od najbliższej niedzieli, 20 września 2026 r., tygodniowe Msze święte sprawowane według Mszału z 1962 r. w dwóch parafiach Toronto Oratory – Holy Family i św. Wincentego à Paulo – przestaną być regularną, cotygodniową celebracją tradycyjnej liturgii. Zamiast tego każda z parafii ma raz w miesiącu zastąpić niedzielną Mszę trydencką Mszą w zwyczajnej formie rytu rzymskiego (Novus Ordo). Jednocześnie natychmiast kończy się możliwość udzielania sakramentów według ksiąg tradycyjnych: chrztów, ślubów i pogrzebów – z wyjątkiem tych, które już zostały zaplanowane.
Informacje pochodzą z ogłoszeń wygłoszonych z ambony w minioną niedzielę oraz z relacji dwóch lokalnych blogów katolickich o wieloletnich związkach z tymi wspólnotami: Toronto Catholic Witness i Vox Cantoris. Relacje powtórzyły następnie LifeSiteNews, Rorate Caeli i inne serwisy. Archidiecezja Toronto, samo Oratorium ani Stolica Apostolska nie opublikowały do tej pory publicznego dekretu. LifeSiteNews zaznacza, że nie potwierdził sprawy niezależnie i zwrócił się o komentarz do kurii.
Co konkretnie ma się zmienić
Według relacji
- W parafii św. Wincentego à Paulo (263 Roncesvalles Avenue) niedzielna Msza czytana (Missa lecta) o godz. 9:30 według ksiąg z 1962 r. w najbliższą niedzielę, 20 września, zostanie zastąpiona angielską Mszą Novus Ordo. Ma być sprawowana przy starym ołtarzu głównym, w stylu charakterystycznym dla Oratorium, ale jako Msza po prostu czytana.
- W parafii Holy Family (1372 King Street West) uroczysta niedzielna Msza łacińska o godz. 11:00 – od lat Missa solemnis – raz w miesiącu ustąpi miejsca łacińskiej Mszy Novus Ordo sprawowanej twarzą do ludu (versus populum), z muzyką właściwą nowemu rytowi. Pierwsza taka celebracja ma przypaść 27 września.
- Sakramenty w formie tradycyjnej (chrzest, małżeństwo, pogrzeb) zostają zakazane od razu, poza już ustalonymi terminami.
- W ogłoszeniu nie wspomniano o codziennej Mszy łacińskiej w Holy Family; nie wiadomo więc, czy i ona zostanie ograniczona. Parafianom ze św. Wincentego, którzy chcieliby w „wolne” niedziele szukać Mszy trydenckiej w Holy Family, przypomniano, że ta ostatnia i tak jest już wypełniona po brzegi – ludzie stoją.
Obie parafie od dawna mają też Msze w zwyczajnej formie. Św. Wincenty oferuje niedzielne Msze angielskie o 8:30 i 11:00 (tę drugą ze śpiewem). Holy Family ma bogaty rozkład Mszy w obu formach. Argument, że „brakuje” Mszy Novus Ordo, nie pojawia się w relacjach lokalnych. Przeciwnie: blogerzy podkreślają, że nie było żądań ze strony pozostałych parafian, by usuwać Mszę łacińską.
W Holy Family zmiany ogłosił po homilii o. Hilbert Martin z Oratorium. W św. Wincentego informację usłyszał na własne uszy autor bloga Toronto Catholic Witness. Miało to miejsce w 16. niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego, zamiast homilii odczytano przygotowane oświadczenie.
Szerszy kontekst podaje Vox Cantoris. Od późnej wiosny 2026 r. Archidiecezja Toronto – pod kierunkiem metropolity, kardynała Francisa (Franka) Leo – prowadziła konsultacje ze Stolicą Apostolską w sprawie wdrożenia motu proprio Traditionis custodes. Biskupi pomocniczy spotkali się z o. Russellem Aschem, kapelanem liturgii tradycyjnej w Scarborough (parafia św. Wawrzyńca Męczennika) i Schomberg (św. Patryka), oraz z przedstawicielami Oratorian. Ojciec Asch musiał wprowadzić zmiany już w czerwcu. Oratorium kontynuowało rozmowy; nowy porządek wchodzi w życie 20 września.
Decyzja nie spadła z dnia na dzień, ale i tak odczuwana jest jako cios.
Ograniczenia nie dotyczą tylko Oratorium. Msze łacińskie w Scarborough i Schomberg – istniejące ponad 40 lat, jeszcze z czasów o. Liama Gavigana i indultu Ecclesia Dei za kardynała Aloysiusa Ambrozica – zostały już wcześniej w 2026 r. zredukowane do jednej w miesiącu. Razem z dwoma kościołami Oratorium daje to cztery główne miejsca legalnej liturgii trydenckiej w archidiecezji. Do tego dochodzą kaplice Bractwa św. Piusa X. Szacunki Vox Cantoris mówią o najwyżej 1000–1200 regularnych uczestnikach wszystkich tych Mszy łącznie – wobec milionów mieszkańców aglomeracji.
Oratorium: od Montrealu do Parkdale
Toronto Oratory to wspólnota kapłanów żyjących według reguły św. Filipa Neri. Założył ją w Montrealu w latach 70. o. Jonathan Robinson; w 1975 r. Stolica Apostolska zatwierdziła Oratorium montrealskie. W 1979 r., na zaproszenie kardynała Gerald Emmetta Cartera, wspólnota przeniosła się do Toronto i objęła parafię Holy Family w Parkdale. W 1995 r. kardynał Ambrozic powierzył Oratorianom także sąsiednią parafię św. Wincentego à Paulo. Po pożarze Holy Family w 1997 r. nowy kościół poświęcono w 2001 r.
Msza tradycyjna w św. Wincentego pojawiła się w 1997 r. m.in. po to, by przyciągnąć wiernych, którzy zaczęli uczęszczać do pobliskiego ośrodka FSSPX. Kardynał Thomas Collins później wspierał rozwój tej liturgii. W Holy Family Oratorianie od początku kultywowali łacinę i śpiew gregoriański; z czasem niedzielna Msza o 11:00 stała się uroczystą Mszą trydencką. Wspólnota prowadzi też seminarium św. Filipa. Obecny przełożony to o. Paul Pearson. Wcześniej o. Pearson mówił publicznie, że wierni szukają w starej liturgii „bardziej nadprzyrodzonego odczucia” i że wokół Mszy powstała silna sieć społeczna – kawa i rozmowy po nabożeństwie. Podkreślał jednocześnie, że Oratorium sprawuje też nowy ryt z wielką starannością i nie traktuje Mszy trydenckiej jako „stanowiska doktrynalnego”.
Ograniczenia wpisują się w motu proprio papieża Franciszka z 16 lipca 2021 r. Traditionis custodes. Dokument znacznie zaostrzył dostęp do Mszału z 1962 r.: biskupi diecezjalni stali się jedynymi moderatorami, Msze w parafiach wymagają zgody Stolicy Apostolskiej, a celem było stopniowe doprowadzenie wiernych do jedynej lex orandi Kościoła łacińskiego – Mszy Pawła VI.
Franciszek zmarł 21 kwietnia 2025 r. 8 maja 2025 r. wybrano papieża Leona XIV. Kardynał Arthur Roche, prefekt Dykasterii ds. Kultu Bożego, oświadczył latem 2026 r., że nowy papież „nie zmieni Traditionis custodes” i nie wróci do Summorum Pontificum Benedykta XVI. Jednocześnie Watykan w 2025 r. nadal wydawał poszczególnym diecezjom czasowe zgody na Mszę tradycyjną w kościołach parafialnych – w liczbie zbliżonej do lat poprzednich. Archidiecezja Toronto miała wcześniej starać się o takie pozwolenia. Teraz, według relacji, Rzym i Toronto uzgodniły model „miesięcznego zastępstwa” Novus Ordo oraz zakaz tradycyjnych sakramentów.
