USA, Dania i Grenlandia zawierają porozumienie o bezpieczeństwie wyspy. Trump ogłasza „permanentną kontrolę”
Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump ogłosił w piątek 18 września 2026 r., że Waszyngton zawarł porozumienie z Królestwem Danii i Grenlandią, które – według jego słów – daje Stanom Zjednoczonym „permanentną kontrolę nad bezpieczeństwem i wszystkimi innymi potrzebami” na Grenlandii. Porozumienie ma zostać podpisane w przyszłym tygodniu podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku.
W wpisie na Truth Social Trump nazwał układ „umową o nieskończonym życiu” (Infinite Life Agreement), która nie ma daty wygaśnięcia i nie wiąże się z żadnymi kosztami dla USA.
„Na moje polecenie pracowaliśmy z przedstawicielami Danii i Grenlandii, aby zagwarantować, że Stany Zjednoczone będą NA ZAWSZE miały pełną zdolność do zrobienia tego, co jest konieczne na Grenlandii, aby zabezpieczyć i obronić bezpieczeństwo Grenlandii i Stanów Zjednoczonych Ameryki” – napisał prezydent. Dodał, że od tej pory żaden przeciwnik USA nie będzie mógł mieć bazy, obecności wojskowej ani dokonywać wrażliwych inwestycji na wyspie bez wyraźnej pisemnej zgody Waszyngtonu. USA zamierzają natychmiast rozpocząć rozwój dużej obecności wojskowej w „odpowiedniej części Grenlandii”.
Duńska premier Mette Frederiksen potwierdziła porozumienie. W oświadczeniu podkreśliła, że jest to „dobre porozumienie” dla Grenlandii, Królestwa Danii i Stanów Zjednoczonych, które wzmacnia wspólną bezpieczeństwo w Arktyce i regionie północnoatlantyckim, a tym samym jest korzystne dla NATO i Europy. Jednocześnie – dodała – uznaje suwerenność i integralność terytorialną Królestwa oraz prawo ludu grenlandzkiego do samostanowienia.
Premier Grenlandii Jens-Frederik Nielsen ocenił, że porozumienie „zapewnia i wzmacnia bezpieczeństwo Grenlandii, Królestwa Danii, Stanów Zjednoczonych i sojuszu zachodniego” oraz jest korzystne dla wszystkich stron.
Co zawiera porozumienie?
Według anonimowego przedstawiciela Departamentu Stanu USA porozumienie gwarantuje Stanom Zjednoczonym stały dostęp, prawa do bazowania i przelotów nad Grenlandią. Amerykanie będą mogli zwiększać liczbę baz według potrzeb. Układ zabrania państwom spoza NATO – w tym Chinom i Rosji – budowania baz lub utrzymywania obecności wojskowej na wyspie. Wprowadza też mechanizmy kontroli inwestycji w sektorach wrażliwych, aby ograniczyć wpływy przeciwników.
Porozumienie ma obowiązywać nawet w przypadku uzyskania niepodległości przez Grenlandię. Nie przewiduje przekazania terytorium Stanom Zjednoczonym. Suwerenność pozostaje przy Danii i Grenlandii.
Sekretarz stanu Marco Rubio stwierdził, że układ „trwale i całkowicie rozwiązuje nasze obawy dotyczące bezpieczeństwa narodowego na Grenlandii”. Grenlandia ma na zawsze pozostać częścią strategicznego obszaru obronnego Ameryki Północnej.
Porozumienie wymaga jeszcze procedur parlamentarnych w Danii i Grenlandii, zanim wejdzie w życie.
Kontekst: od groźby aneksji do kompromisu
Ogłoszenie kończy wielomiesięczne napięcia. Trump wielokrotnie sugerował przejęcie Grenlandii – nawet siłą – argumentując strategiczną koniecznością. Wywołało to ostry kryzys dyplomatyczny z sojusznikiem z NATO. Dania i Grenlandia konsekwentnie odrzucały ideę sprzedaży lub cesji terytorium.
Nowe porozumienie opiera się na istniejącej umowie obronnej z 1951 r., która już dawała USA szerokie uprawnienia na wyspie, w tym bazę Pituffik (dawniej Thule Air Base) na północnym zachodzie Grenlandii – kluczowy element amerykańskiego systemu wczesnego ostrzegania i obrony przeciwrakietowej.
Grenlandia, autonomiczne terytorium Danii zamieszkane przez ok. 57 tys. osób, ma ogromne znaczenie geostrategiczne. Topniejący lód otwiera nowe szlaki żeglugowe w Arktyce. Wyspa posiada złoża surowców krytycznych, w tym metali ziem rzadkich. Rosja od lat rozbudowuje tam swoją obecność wojskową, a Chiny próbowały inwestować w infrastrukturę i górnictwo.
Dla Grenlandczyków kluczowe było zachowanie prawa do samostanowienia. Wielu mieszkańców dąży do niepodległości, choć wyspa pozostaje silnie uzależniona od duńskich subwencji.
Porozumienie stanowi kompromis: USA uzyskują trwałe, rozszerzone uprawnienia wojskowe i weto wobec obecności przeciwników, Dania i Grenlandia zachowują suwerenność i formalną kontrolę nad przyszłością wyspy. Czy układ faktycznie zakończy spór, pokażą najbliższe miesiące – po podpisaniu dokumentów i ratyfikacji.
