Xi Jinping przylatuje do Waszyngtonu.

 To pierwsza wizyta państwowa chińskiego przywódcy w USA od 2015 roku i trzecie spotkanie z Donaldem Trumpem od powrotu amerykańskiego prezydenta do Białego Domu. Główne rozmowy odbędą się w czwartek, 24 września. Oczekiwania są ostrożne: dużo ceremonii, mniej przełomów. Relacje obu mocarstw są dziś „rzeczywiście, ale płytko ustabilizowane”.

Poniżej – pełny obraz: co już się wydarzyło, co jest na stole i czego obie strony naprawdę chcą.

Droga do Waszyngtonu: Busan, Pekin, teraz Biały Dom

Pierwsze spotkanie Trump–Xi po 2025 roku odbyło się 30 października 2025 w Busan w Korei Południowej. Tam ogłoszono roczny „rozejm handlowy”: USA obniżyły część ceł (średnio z ok. 57 do 47 proc.), Chiny wznowiły eksport ziem rzadkich i zakupy amerykańskiej soi. Rozejm wygasa 10 listopada 2026.

Drugie spotkanie – dwudniowa wizyta Trumpa w Pekinie w maju 2026 – było głównie optyką i ramą polityczną. Xi zaproponował formułę „konstruktywnej strategicznej stabilności”: współpraca jako główny nurt, umiarkowana konkurencja, kontrolowane różnice. USA ogłosiły zakupy chińskie (samoloty Boeinga, produkty rolne) oraz utworzenie Board of Trade i Board of Investment. Pekin nie potwierdził wszystkich liczb. Tajwan Xi nazwał „najważniejszą kwestią” i ostrzegł, że złe obchodzenie się z nią może doprowadzić do „niezwykle niebezpiecznej sytuacji”. Trump zaprosił Xi do Białego Domu na 24 września.

Dziś ten cykl się zamyka. Xi wyleciał z Pekinu rano 23 września razem z żoną Peng Liyuan, Cai Qi i ministrem spraw zagranicznych Wang Yi. Trump ma osobiście powitać go na płycie Joint Base Andrews – gest rzadki, niemal niespotykany wobec przywódcy, którego Waszyngton formalnie traktuje jako strategicznego rywala.

Główne tematy i punkty negocjacyjne

Analitycy mówią o „szczycie trzech T”: Trade, Technology, Taiwan. Do tego dochodzą Iran i ziemie rzadkie.

1. Handel i taryfy – najważniejszy, najbardziej pilny temat
Rozejm z Busan wygasa za kilka tygodni. Pekin chce przedłużenia – najlepiej do końca kadencji Trumpa. Waszyngton skłania się ku krótszemu okresowi (3–6 miesięcy) jako „okresowi oceny przestrzegania”. USA twierdzą, że Chiny wywiązały się z zobowiązań dotyczących ziem rzadkich tylko w około dwóch trzecich.

Na stole:

• wzajemne obniżki ceł na towary „niestrategiczne” warte ok. 30 mld dol.,
• dalsze zakupy amerykańskiej soi, pszenicy, wołowiny i LNG,
• los zamówień na samoloty Boeinga (w maju Trump mówił o 200, a nawet 750 maszynach – Pekin tego nie potwierdził),
• uruchomienie Board of Trade, które ma ustalać listy towarów objętych niższymi barierami.

USA trzymają w rezerwie nowe cła (m.in. 7,5 proc. związane z nadwyżką zdolności produkcyjnych) oraz ustawę pozwalającą na cła nawet 100 proc. wobec największych importerów rosyjskiej i irańskiej ropy – a Chiny są wśród nich.

2. Ziemie rzadkie i minerały krytyczne
To chińska karta przetargowa. Pekin zawiesił część kontroli eksportu po Busan. Zawieszenie też wygasa w listopadzie. USA potrzebują stałych dostaw do elektroniki, obronności i zielonej energii. Chiny chcą w zamian złagodzenia amerykańskich kontroli eksportu chipów.

3. Sztuczna inteligencja
Temat, który od maja gwałtownie awansował. Przed szczytem Scott Bessent i He Lifeng uzgodnili dialog o AI oraz mechanizm powiadamiania o incydentach stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa. Chipów i kontroli eksportu na razie celowo nie łączono z tym dialogiem.
Napięcia: amerykańskie laboratoria oskarżają chińskie firmy o masową destylację zachodnich modeli; Pekin zarzuca USA monopol. Żadna ze stron nie chce zwolnić wyścigu. Realistyczny rezultat to kanał kryzysowy i kolejne spotkanie robocze – prawdopodobnie w Shenzhen.

4. Tajwan
Dla Xi to „kwestia numer jeden”. Chiny chcą, by USA przeszły od formuły „nie popieramy niepodległości” do „sprzeciwiamy się niepodległości” i by miały wpływ na sprzedaż broni. Trump w maju nazwał pakiet zbrojeniowy wart nawet 14 mld dol. „kartą przetargową” i wstrzymał część dostaw. Formalna zmiana polityki USA jest mało prawdopodobna; liczyć się będą nieoficjalne uwagi prezydenta.

5. Iran i Cieśnina Ormuz
Wojna USA i Izraela z Iranem (od lutego 2026) podbiła ceny energii i osłabiła notowania Trumpa. Chiny są największym nabywcą irańskiej ropy. Waszyngton chce, by Pekin ograniczył zakupy i pomógł otworzyć cieśninę. Xi nie wykazał ochoty do presji na Teheran. W maju obie strony zgodziły się, że cieśnina musi pozostać otwarta i że Iran nie może mieć broni jądrowej – na tym koniec konkretów. Pojawiły się też doniesienia o chińskim imagery satelitarnym wykorzystywanym przeciw amerykańskim bazom.

6. Pozostałe punkty

• fentanyl i prekursory (po Busan współpraca trochę ruszyła, nowych zobowiązań nie zapowiedziano),
• zwolnienie Amerykanów i innych osób zatrzymanych w Chinach,
• dialog wojskowy,
• ewentualne chińskie inwestycje w USA (auta elektryczne, baterie) – opór po obu stronach jest duży.

Czego chce każda ze stron

Waszyngton: przedłużyć rozejm na własnych warunkach, utrzymać dostawy minerałów, sprzedać więcej soi i samolotów, pokazać „deal” przed wyborami uzupełniającymi, nie oddawać kontroli nad chipami i nie zmieniać polityki wobec Tajwanu. Trump lubi osobistą relację z Xi i wielką ceremonię.

Pekin: przedłużyć rozejm, uzyskać niższe cła na część eksportu, złagodzić embargo technologiczne, wymusić powściągliwość USA wobec Tajwanu, pokazać równość mocarstw przed październikowym V Plenum KC KPCh. Xi nie jest pod presją czasu – chiński eksport rośnie, a Trump zmaga się z wojną i spadającymi notowaniami.

Sytuacja jest płynna: Xi dopiero ląduje, a szczegóły czwartkowych rozmów poznamy po fakcie. To, co powyżej, to kompletny stan wiedzy na środę 23 września 2026 r.