23 września ukraińskie Narodowe Biuro Antykorupcyjne (NABU) przeszukało biura Arsena Żumadiłowa, byłego szefa Agencji Zakupów Obronnych (AOZ). Według relacji „New Voice of Ukraine” funkcjonariusze zabezpieczyli ponad 140 milionów dolarów w gotówce, schowanych w kartonach po lodówkach. Na jednym z nich znajdowała się żółta kartka z napisem „Слузі народу” — „Słudze Narodu”.
Nagranie krążące w sieci — z logotypami NABU i Specjalizowanej Prokuratury Antykorupcyjnej — pokazuje rzędy kartonów wypełnionych paczkami banknotów stukolarowych, opaskami po 10 tysięcy dolarów i żołnierzy w kamizelkach z napisem „НАБУ”. To właśnie ten materiał podał dalej profil @TheBritishIntel.
Kim jest Arsen Żumadiłow
Żumadiłow nie był anonimowym urzędnikiem. Wcześniej kierował państwowymi zakupami medycznymi, potem Państwowym Operatorem Tyłów (DOT), a w marcu 2025 r. — za kadencji ówczesnego ministra obrony Rustema Umerowa — stanął na czele Agencji Zakupów Obronnych. To instytucja, przez którą przechodzą kontrakty na broń, amunicję, drony i zaopatrzenie armii w czasie pełnoskalowej wojny.
Sam ogłosił odejście 20 sierpnia. Ostatnim dniem pracy miał być 31 sierpnia. Twierdził, że decyzja jest „osobista i przemyślana”, nikt go nie odwołał. W tle jednak od miesięcy narastała krytyka: rosnące należności za niedostarczoną broń (organizacje antykorupcyjne mówiły nawet o ok. 45,8 mld hrywien przeterminowanych należności), skandal z kamizelkami kuloodpornymi i zarzuty, że system kontroli zakupów został osłabiony po zwolnieniu zastępcy Artema Sytnyka, byłego szefa NABU.
Żumadiłow wcześniej zapewniał, że NABU „nie może mieć do niego pytań”, a ewentualny nadzór biura nazywał wręcz „naszymi chłopakami”. Przyznał też, że w 2025 r. w jego samochodzie znajdowano podsłuchy. W sprawie tzw. nagrań Mindicza — głośnego śledztwa o korupcji wokół energetyki i kontraktów — figurował jako świadek. Potwierdził, że w marcu 2025 r. spotkał się na kolacji z Umerowem i biznesmenem Timurem Mindiczem, bliskim znajomym prezydenta Zełenskiego, i rozmawiał z nimi o kamizelkach.
Dlaczego kartka „Słudze Narodu” jest tak mocna
„Sługa Narodu” to jednocześnie nazwa partii Wołodymyra Zełenskiego i serialu, w którym przed prezydenturą grał nauczyciela, który przypadkiem zostaje głową państwa i walczy z korupcją. Naklejka na pudle z dolarami działa więc jak polityczny komentarz: gotówka „dla partii władzy” znaleziona u człowieka, który jeszcze niedawno rozdzielał miliardy na wojnę.
Kancelaria prezydenta — według NV — nie odpowiedziała na pytanie o komentarz. Żadnych zarzutów wobec Żumadiłowa publicznie jeszcze nie ogłoszono. To ważne zastrzeżenie: obława i zabezpieczenie pieniędzy to etap śledztwa, nie wyrok.
Tło: 1,2 miliarda dolarów „zgubione” w 2024 roku
Obława przyszła trzy tygodnie po tekście „New York Times”. Dziennik dotarł do poufnych audytów Państwowej Służby Audytu i wewnętrznej kontroli Ministerstwa Obrony za 2024 i 2025 r. Wniosek: tylko w 2024 r. Ukraina straciła ok. 1,2 mld dolarów na oszustwach, marnotrawstwie i złym zarządzaniu w zakupach obronnych.
Audytorzy opisali powtarzający się wzorzec. Siedmiu z dziesięciu największych wykonawców dostawało kolejne kontrakty mimo śledztw, aresztów prezesów albo niewywiązania się z poprzednich umów. Osiemnaście firm podpisywało nowe umowy mimo wcześniejszych niewywiązań; sześć nie zrealizowało nawet jednego kontraktu. Jedna spółka nie dostarczyła żadnego z 600 obiecanych specjalistycznych dronów, a potem dostała zamówienie na kolejne 1950. Około 126 mln dolarów stracono, pomijając tańsze oferty i przepłacając za broń.
Szczególnie głośny był przypadek Państwowych Zakładów Chemicznych w Pawłohradzie, które w 2024 r. dostarczyły wojsku setki tysięcy wadliwych pocisków moździerzowych. Mimo to agencja przyznawała firmie kolejne kontrakty — w tym wart setki milionów dolarów, gdy dyrektor Leonid Szyman był już na wolności za kaucją w sprawie korupcyjnej.
Były minister obrony Mychajło Fedorow, który próbował reformować system i w połowie lipca stracił stanowisko, powiedział wprost: „Korupcji jest dużo”. Twierdził, że wykonawcy „wyrzucili go z urzędu” za próbę zmian.
Większy obraz, nie jedna skrzynka
Sprawa Żumadiłowa wpisuje się w serię uderzeń NABU z 2025–2026 r.: operacja „Midas” wokół Energoatomu i Mindicza, zarzuty wobec ludzi z otoczenia prezydenta, obławy w Sądzie Najwyższym, sprawy o „rajdy” na firmy i pranie pieniędzy. Jednocześnie sama agencja zakupów obronnych była od lat polem walki: reformatorzy, lobbyści zbrojeniowi, pośrednicy doliczający marżę i kontrakty zawierane mimo czerwonych flag.
Dla zachodnich darczyńców to nie jest temat akademicki. Ukraina finansuje wojnę z budżetu własnego i z pomocy sojuszników. Każdy milion w kartonie to amunicja, dron albo kamizelka, której nie ma na froncie. Każdy audyt, który pokazuje, że zawodni dostawcy dostają kolejne zamówienia, podkopuje argument, że system „już się oczyścił”.
Co wiadomo, a czego jeszcze nie
Na ten moment potwierdzone jest relacjonowanie obławy i zabezpieczenia ogromnej gotówki przez ukraińskie media powołujące się na materiał NABU. Nie ogłoszono publicznie aktu oskarżenia ani pełnego opisu, skąd konkretnie pochodzą te 140 milionów i czy należą do Żumadiłowa osobiście, do pośredników, czy do szerszej siatki. Nie wiadomo też, czy naklejka „Słudze Narodu” to cyniczny żart sprawców, oznaczenie „dla kogo idzie kasa”, czy element, który śledczy celowo pokazali ze względu na wagę symbolu.
Historia jest świeża — obława odbyła się 23 września, a wpis, o który pytasz, pojawił się 24 września. Śledztwo dopiero się zaczyna. Ale sam obraz jest trudny do zignorowania: były szef wojennych zakupów odchodzi 31 sierpnia, tydzień później „New York Times” publikuje audyt o 1,2 mld dolarów strat, a trzy tygodnie później w pudłach po lodówkach leżą stosy dolarów z karteczką do partii, która doszła do władzy na haśle walki z korupcją.
