Jako organizacja od lat zaangażowana w obronę suwerenności Polski, zasad demokratycznego państwa prawa, niezależności instytucji konstytucyjnych oraz podstawowych praw i wolności obywatelskich, uważamy za konieczne zabranie głosu wobec wydarzeń, które mogą mieć daleko idące konsekwencje dla przyszłości polskiej państwowości.

Poniżej publikujemy pełny tekst oświadczenia w języku angielskim i w polskim tłumaczeniu.

STATEMENT ON THE CRISIS AT POLAND’S CONSTITUTIONAL TRIBUNAL

AND PROPOSED SANCTIONS LEGISLATION (SEJM PRINT NO. 3003)

October 30, 2026

The Polish American Congress has historically spoken on matters affecting Poland’s freedom, sovereignty, and democratic institutions, as well as the security and well-being of our families in Poland. We cannot remain silent about the developments in Warsaw this autumn, which have escalated dramatically today.

On October 14, 2026, Maciej Berek, elected by the Sejm as a judge of the Constitutional Tribunal, took his judicial oath at a ceremony in the Sejm, attended by the Speakers of the Sejm and Senate, rather than before the President of the Republic. He subsequently submitted a written copy of his oath to the President’s office. The circumstances and legal effect of this procedure remain disputed. The controversy has further intensified the conflict over the composition and authority of the Constitutional Tribunal.

Today, October 30, the crisis escalated to the Tribunal’s leadership itself. An order suspending Tribunal President Bogdan Święczkowski and Vice-President Bartłomiej Sochański appeared on the Tribunal’s website. The order was attributed to Anna Korwin-Piotrowska, whose status as a judge of the Tribunal itself is disputed by its existing leadership. The Tribunal’s official communications subsequently declared that its website had been unlawfully taken over and maintained that Mr. Święczkowski and Mr. Sochański remain its legitimate leadership. Police were deployed to the Tribunal’s premises amid the confrontation and protests. President Karol Nawrocki interrupted his journey to Senegal and returned to Warsaw.

The underlying dispute is serious and cannot be resolved by unilateral action. The President has declined to administer the oath to several judges elected by the current Sejm, while the Tribunal’s existing leadership has refused to recognize their authority to assume judicial duties. Whatever one’s position on the competing legal claims, the composition and leadership of a constitutional court must be resolved through constitutional procedures, not through contested administrative measures, institutional confrontation, or the coercive use of state power.

A constitutional court whose independence, composition, and leadership are subject to political confrontation cannot effectively perform its essential function: ensuring that government power remains within constitutional limits.

A second development makes this institutional crisis even more consequential.

The Sejm is considering a government bill on restrictive measures (Sejm Print No. 3003), originally presented as legislation implementing European Union sanctions requirements. The bill would also establish a national sanctions-list mechanism administered by the Minister of the Interior and introduce additional grounds for listing individuals and entities, including alleged direct or indirect support for foreign interference and manipulation of information directed against national security.

Inclusion on such a list could trigger immediate restrictive measures, including the freezing of financial assets and other economic restrictions, with judicial review available only after the ministerial decision. Separately, violations or circumvention of sanctions under the proposed legislation could carry severe penalties, including imprisonment for up to 12 years and fines of up to 20 million Polish zlotys in the most serious cases. These provisions raise serious questions about due process, proportionality, freedom of expression, and the potential for politically motivated application.

We do not oppose legitimate sanctions against hostile foreign governments, organizations, or individuals engaged in activities threatening Poland’s national security. Poland has every right and responsibility to defend itself against foreign interference. However, national security must not become an open-ended justification for restricting freedom of expression, targeting political opponents, or imposing severe economic consequences without adequate judicial safeguards.

The proposed information-environment criterion is particularly troubling because of its breadth and potential application to political speech, public commentary, journalism, and criticism of government policy. The Chairperson of Poland’s National Broadcasting Council has raised concerns about the bill’s implications for freedom of speech, while opposition parties have warned of its potential use against domestic critics. The bill has not been enacted. It remains under parliamentary consideration, having been returned to committee following its second reading.

The constitutional implications are unmistakable. A government minister should not have virtually unchecked authority to designate individuals or organizations as threats to national security, freeze their assets, and impose other restrictive measures before an independent court has examined the evidence and legal basis for such action.

This is precisely why an independent judiciary and a functioning Constitutional Tribunal matter. The institution responsible for safeguarding constitutional limits on government authority is now at the center of a serious institutional confrontation.

For Polish-Americans, these developments are not merely an internal Polish political dispute. They concern the constitutional principles, individual liberties, and democratic institutions that underpin the American Polish relationship. Poland’s strength rests not only on its military and strategic importance, but also on its commitment to the rule of law, judicial independence, and the protection of fundamental freedoms.

We therefore call upon the Government of the Republic of Poland to:

1. Suspend coercive and administrative measures directed against the Constitutional Tribunal and its personnel pending impartial determination of the competing legal claims and resolve the Tribunal’s composition and leadership through lawful constitutional procedures.

2. Respect the constitutional right of peaceful assembly and ensure that all law-enforcement measures are lawful, necessary, and proportionate.

3. Restore meaningful institutional dialogue among the Government, the President of the Republic, the judiciary, and the parliamentary opposition, recognizing that constitutional disputes must be resolved through lawful democratic processes rather than unilateral institutional action.

4. Withdraw the proposed national sanctions-list provisions of Sejm Print No. 3003 or amend them to remove the broadly worded information-environment criterion, establish clear and narrowly defined grounds for listing, and require prior independent judicial authorization before restrictive measures are imposed, subject to effective and timely judicial remedies.

The Polish American Congress has a responsibility to speak when these principles are at stake. Our commitment is to Poland, its people, its sovereignty, and its democratic future.

Edward Wojciech Jeśman, President

Polish American Congress of Southern California

William Adasiewicz, President

Polish American Congress of Northern California

Richard Brzozowski, President

Polish American Congress New York Long Island

Wiesław Wierzbowski, President

Polish American Congress of Western Massachusetts

“Additional signatures forthcoming”

—————————————————————

POLSKIE TŁUMACZENIE

OŚWIADCZENIE W SPRAWIE KRYZYSU W TRYBUNALE KONSTYTUCYJNYM W POLSCE

ORAZ PROJEKTU USTAWY O ŚRODKACH OGRANICZAJĄCYCH (DRUK SEJMOWY NR 3003)

30 października 2026 r.

Kongres Polonii Amerykańskiej od zawsze zabierał głos w sprawach dotyczących wolności i suwerenności Polski, jej instytucji demokratycznych, a także bezpieczeństwa i dobrobytu naszych rodzin w Polsce. Nie możemy milczeć wobec wydarzeń, które rozgrywają się tej jesieni w Warszawie, a których dramatyczna eskalacja nastąpiła właśnie dzisiaj.

14 października 2026 r. Maciej Berek, wybrany przez Sejm na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, złożył ślubowanie sędziowskie podczas uroczystości w Sejmie, w obecności Marszałków Sejmu i Senatu, a nie przed Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie przekazał pisemny egzemplarz złożonego ślubowania do Kancelarii Prezydenta. Okoliczności oraz skutki prawne takiej procedury pozostają przedmiotem sporu. Kontrowersje te jeszcze bardziej zaostrzyły konflikt dotyczący składu i kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.

Dzisiaj, 30 października, kryzys objął również kierownictwo samego Trybunału. Na stronie internetowej Trybunału pojawiło się postanowienie o zawieszeniu w pełnieniu funkcji Prezesa Trybunału Konstytucyjnego Bogdana Święczkowskiego oraz Wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Postanowienie przypisano Annie Korwin-Piotrowskiej, której status jako sędzi Trybunału Konstytucyjnego jest kwestionowany przez jego dotychczasowe kierownictwo. W oficjalnych komunikatach Trybunału oświadczono następnie, że jego strona internetowa została bezprawnie przejęta, podtrzymując jednocześnie stanowisko, że panowie Święczkowski i Sochański pozostają prawowitym kierownictwem Trybunału. W obliczu konfrontacji i protestów na teren Trybunału skierowano funkcjonariuszy Policji. Prezydent Karol Nawrocki przerwał podróż do Senegalu i powrócił do Warszawy.

Istota sporu jest poważna i nie może zostać rozstrzygnięta poprzez jednostronne działania. Prezydent odmówił odebrania ślubowania od kilku sędziów wybranych przez obecny Sejm, podczas gdy dotychczasowe kierownictwo Trybunału odmawia uznania ich uprawnień do podjęcia obowiązków sędziowskich. Niezależnie od stanowiska wobec konkurencyjnych argumentów prawnych, kwestie składu i kierownictwa sądu konstytucyjnego muszą być rozstrzygane zgodnie z procedurami konstytucyjnymi, a nie poprzez kwestionowane działania administracyjne, konfrontację między instytucjami czy użycie środków przymusu państwowego.

Trybunał Konstytucyjny, którego niezależność, skład i kierownictwo stają się przedmiotem politycznej konfrontacji, nie jest w stanie skutecznie realizować swojej podstawowej funkcji: zapewniania, aby sprawowanie władzy publicznej odbywało się w granicach określonych przez Konstytucję.

Kolejne wydarzenie nadaje temu kryzysowi instytucjonalnemu jeszcze większą wagę.

Sejm rozpatruje rządowy projekt ustawy o środkach ograniczających (druk sejmowy nr 3003), pierwotnie przedstawiony jako akt prawny mający na celu wdrożenie wymogów Unii Europejskiej dotyczących sankcji. Projekt przewiduje również utworzenie krajowego mechanizmu prowadzenia listy sankcyjnej, zarządzanego przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, oraz wprowadzenie dodatkowych przesłanek umieszczenia na tej liście osób i podmiotów, w tym za domniemane bezpośrednie lub pośrednie wspieranie zagranicznych ingerencji oraz manipulowanie środowiskiem informacyjnym w sposób wymierzony w bezpieczeństwo narodowe.

Umieszczenie na takiej liście mogłoby skutkować natychmiastowym zastosowaniem środków ograniczających, w tym zamrożeniem aktywów finansowych i innymi ograniczeniami gospodarczymi, przy czym kontrola sądowa byłaby możliwa dopiero po wydaniu decyzji przez ministra. Niezależnie od tego, naruszenie sankcji przewidzianych w projektowanej ustawie lub ich obchodzenie mogłoby wiązać się z surowymi karami, w tym karą pozbawienia wolności do 12 lat oraz grzywną do 20 milionów złotych w najpoważniejszych przypadkach. Przepisy te rodzą poważne wątpliwości dotyczące prawa do rzetelnego postępowania, proporcjonalności, wolności wypowiedzi oraz możliwości ich politycznie motywowanego stosowania.

Nie sprzeciwiamy się uzasadnionym sankcjom wobec wrogich rządów, organizacji ani osób zaangażowanych w działania zagrażające bezpieczeństwu narodowemu Polski. Polska ma pełne prawo, a zarazem obowiązek, bronić się przed zagraniczną ingerencją. Bezpieczeństwo narodowe nie może jednak stać się nieograniczonym uzasadnieniem dla ograniczania wolności słowa, represjonowania przeciwników politycznych ani nakładania dotkliwych konsekwencji ekonomicznych bez odpowiednich gwarancji niezależnej kontroli sądowej.

Szczególny niepokój budzi szerokie i nieprecyzyjne sformułowanie kryterium dotyczącego środowiska informacyjnego oraz możliwość jego zastosowania wobec wypowiedzi politycznych, komentarzy w debacie publicznej, działalności dziennikarskiej i krytyki polityki rządu. Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji zwrócił uwagę na konsekwencje projektu dla wolności słowa, natomiast partie opozycyjne ostrzegły przed możliwością wykorzystania tych przepisów przeciwko krajowym krytykom władzy.

Projekt ustawy nie został uchwalony. Nadal znajduje się na etapie prac parlamentarnych i po drugim czytaniu został skierowany ponownie do komisji.

Konstytucyjne konsekwencje proponowanych rozwiązań są oczywiste. Minister rządu nie powinien posiadać praktycznie nieograniczonej władzy do uznawania osób lub organizacji za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, zamrażania ich aktywów i nakładania innych środków ograniczających, zanim niezależny sąd zbada dowody oraz podstawę prawną takiego działania.

Właśnie dlatego niezależne sądownictwo i prawidłowo funkcjonujący Trybunał Konstytucyjny mają tak fundamentalne znaczenie. Instytucja, której zadaniem jest ochrona konstytucyjnych granic władzy państwowej, sama znalazła się obecnie w centrum poważnej konfrontacji instytucjonalnej.

Dla Polonii amerykańskiej wydarzenia te nie są jedynie wewnętrznym sporem politycznym w Polsce. Dotyczą zasad konstytucyjnych, wolności obywatelskich i instytucji demokratycznych, które stanowią fundament relacji polsko-amerykańskich. Siła Polski wynika nie tylko z jej znaczenia militarnego i strategicznego, lecz także z poszanowania przez nią praworządności, niezależności sądownictwa oraz ochrony podstawowych praw i wolności.

W związku z powyższym wzywamy Rząd Rzeczypospolitej Polskiej do:

1. Wstrzymania wszelkich działań przymusowych i administracyjnych wymierzonych w Trybunał Konstytucyjny oraz osoby w nim pełniące funkcje, do czasu bezstronnego rozstrzygnięcia istniejących sporów prawnych, a także uregulowania kwestii składu i kierownictwa Trybunału zgodnie z obowiązującymi procedurami konstytucyjnymi.

2. Poszanowania konstytucyjnego prawa do pokojowych zgromadzeń oraz zapewnienia, aby wszelkie działania organów ścigania i porządku publicznego były zgodne z prawem, konieczne i proporcjonalne.

3. Przywrócenia rzeczywistego dialogu instytucjonalnego pomiędzy Rządem, Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej, wymiarem sprawiedliwości i opozycją parlamentarną, z uznaniem zasady, że spory konstytucyjne muszą być rozwiązywane w ramach zgodnych z prawem procesów demokratycznych, a nie poprzez jednostronne działania instytucjonalne.

4. Wycofania proponowanych przepisów dotyczących krajowej listy sankcyjnej zawartych w druku sejmowym nr 3003 lub ich zmiany poprzez usunięcie szeroko sformułowanego kryterium dotyczącego środowiska informacyjnego, wprowadzenie jasnych i ściśle określonych przesłanek umieszczenia na liście oraz ustanowienie wymogu uzyskania uprzedniej zgody niezależnego sądu na zastosowanie środków ograniczających, przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznych i terminowych środków odwoławczych na drodze sądowej.

Kongres Polonii Amerykańskiej ma obowiązek zabierać głos zawsze wtedy, gdy zagrożone są te fundamentalne zasady. Nasze zaangażowanie i lojalność są po stronie Polski, jej obywateli, suwerenności oraz demokratycznej przyszłości.

Edward Wojciech Jeśman, Prezes

Kongresu Polonii Amerykańskiej Południowej Kalifornii

William Adasiewicz, Prezes

Kongresu Polonii Amerykańskiej Północnej Kalifornii

Richard Brzozowski, Prezes

Kongresu Polonii Amerykańskiej Nowego Jorku i Long Island

Wiesław Wierzbowski, Prezes

Kongresu Polonii Amerykańskiej Zachodniego Massachusetts

Lista kolejnych sygnatariuszy zostanie uzupełniona.