Quebec, 31 października 2026 – Nowy rząd Parti Québécois pod wodzą Paula St-Pierre’a Plamondona postawił na radykalne odchudzenie aparatu państwowego. Do roli kluczowej doradczyni ministra odpowiedzialnego za efektywność rządu i odciążenie regulacyjne państwa, Sébastiena D’Astousa, powołano Jacinthe-Ève Arel – byłą kandydatkę konserwatywną, komentatorkę polityczną i osobę znaną z ostrych opinii na temat biurokracji, polityki federalnej i Donalda Trumpa.
Nominacja, ogłoszona 29–30 października, wywołała natychmiastową burzę. Québec solidaire (QS) zażądało jej natychmiastowego odwołania, określając Arel mianem „wielbicielki Trumpa i amerykańskiej prawicy”. Zarzuty dotyczą m.in. jej wcześniejszych wypowiedzi porównujących niektóre restrykcje covidowe do totalitaryzmu, krytyki szczytu w sprawie bezdomności (promowanego przez Plamondona) oraz rzekomego poparcia dla Rosji Putina. Współprzewodniczący QS Ruba Ghazal i Sol Zanetti stwierdzili, że takie poglądy dyskwalifikują ją z funkcji w rządzie.
Jacinthe-Ève Arel nie jest typową péquistką. W 2018 roku kandydowała z ramienia Coalition avenir Québec (CAQ) i pracowała w gabinecie ówczesnego ministra imigracji Simona Jolina-Barrette’a. W 2022 startowała z listy Parti conservateur du Québec Érica Duhaime’a (przegrywając). Zanim wróciła do polityki, była kryminologiem, menedżerką w ministerstwie zdrowia, właścicielką franczyzy Tim Hortons, dyrektorką inwestycji w Québec International oraz częstą komentatorką w mediach (Radio X, Noovo, RDI).
W ogłoszeniu o nominacji Arel podkreślała, że „każdy dolar powierzony państwu zawiera cząstkę życia kogoś” i że marnotrawstwo to „rozporządzanie czasem życia, którego nikt nie odda”. Deklarowała chęć państwa, które „usuwa przeszkody, które samo postawiło”, by firmy mogły inwestować, a zasoby szły na podstawowe zadania. Jej przywiązanie do wolności i odpowiedzialności – jak napisała – doprowadziło ją do poparcia suwerennego Quebecu.
Minister Sébastien D’Astous (były burmistrz Amos, uczestnik Survivor Québec) objął stanowisko 21 października. Jego resort ma zajmować się efektywnością i deregulacją – analogią do amerykańskiego Department of Government Efficiency (DOGE) Elona Muska. Sam Plamondon stworzył sekretariat ds. efektywności rządowej.
PQ nie zamierza cofać nominacji. Dyrektor komunikacji partii stwierdził, że „to, co powiedziała w przeszłości, nie wiąże nowego rządu” – zatrudniono ją do pracy w gabinecie, a nie ze względu na publiczne wypowiedzi. Wicepremier Catherine Gentilcore broniła Arel, wskazując na jej doświadczenie i kompetencje w „przycinaniu tłuszczu państwa”. Éric Duhaime nazwał ją „błyskotliwą i elokwentną”, choć z ironią zauważył ryzyko, że prawica w PQ może być tylko „dekoracją”.
W mediach społecznościowych i na X krążyły cytaty Arel krytykujące Marka Carneya. W jednym z nich (przytoczonym w popularnym poście @Tablesalt13) skomentowała zaproszenie króla Anglii do odczytania mowy tronowej: „Mark Carney, człowiek, który twierdzi, że stawia czoła Trumpowi, zaprasza króla Anglii, by potwierdzić… suwerenność Kanady. Kiedy myślisz, że jesteś wystarczająco silny, by przeciwstawić się Waszyngtonowi, ale nadal klękasz przed Buckingham, by odczytać nam mowy. Słabość ubrana w majestat”. W innym miejscu pytała o „zagrożenie dla demokracji” przy zmianie partii przez polityków i porównywała standardy wobec Trumpa i władz w Ottawie.
Nominacja wpisuje się w sygnał, jaki PQ wysyła po wyborach: mniej biurokracji, więcej odpowiedzialności i suwerenności. Kontrastuje to z federalnym podejściem rządu Carneya, które wielu obserwatorów (w tym sama Arel) określa jako mieszankę symbolicznych gestów i realnego braku odwagi wobec Waszyngtonu. Lewica w Quebecu widzi w Arel zagrożenie „amerykańską prawicą”, podczas gdy zwolennicy efektywności i ograniczenia państwa widzą szansę na realne cięcia.
Czy Quebec rzeczywiście stanie się laboratorium „DOGE po kanadyjsku”, czy też nominacja zostanie zmiękczona pod naciskiem opozycji i mediów – pokażą najbliższe miesiące. Jedno jest pewne: w prowincji, która od lat walczy o kontrolę nad własnymi sprawami, pojawienie się osoby o poglądach Arel na stanowisku związanym z odchudzaniem państwa to wyraźny sygnał polityczny.
Artykuł oparty na doniesieniach Radio-Canada, Le Devoir, CBC, La Presse oraz publicznych wypowiedziach na platformie X.
