Sprawa dotyczy decyzji Sądu Najwyższego Kanady (Supreme Court of Canada) z 28/29 maja 2026 r. w sprawie roszczeń o „aboriginal title” (tytuł aborygeński / tytuł rdzenny) Wolastoqey Nation (First Nations z Nowego Brunszwiku). Wolastoqey Nation domagał się uznania tytułu aborygeńskiego nad ponad 50% terytorium Nowego Brunszwiku, w tym nad ziemiami prywatnymi (tzw. fee simple – pełna własność prywatna, np. lasy państwowe). Sąd Apelacyjny Nowego Brunszwiku w grudniu 2025 r. odmówił uznania tytułu aborygeńskiego nad ziemiami prywatnymi. Orzekł, że tytuł rdzenny nie może współistnieć z prywatną własnością – nie da się jednocześnie mieć wyłącznego prawa własności rdzennej i prywatnej.
Wolastoqey Nation złożyła wniosek o apelację do Sądu Najwyższego Kanady. 29 maja 2026 Sąd Najwyższy odmówił rozpatrzenia apelacji. Tym samym utrzymał w mocy decyzję sądu apelacyjnego z Nowego Brunszwiku.
W praktyce oznacza to zwycięstwo praw własności prywatnej. Rząd federalny, Attorney General Kolumbii Brytyjskiej (Niki Sharma) i wielu komentatorów podkreślają, że „private property rights are fundamental” (prawa własności prywatnej są fundamentalne). Rdzenni mieszkańcy mogą nadal dochodzić odszkodowania od Korony (rządu) za utratę tradycyjnych ziem, ale nie mogą uzyskać deklaracji tytułu aborygeńskiego nad ziemiami już będącymi w prywatnej własności. Decyzja nie zamyka całkowicie roszczeń Wolastoqey – sprawa wraca do sądu niższego instancji, gdzie będą mogli walczyć o ustalenie tytułu i odszkodowania bez przejmowania prywatnych gruntów.
Decyzja ma bezpośredni wpływ na sprawę Cowichan Tribes w Kolumbii Brytyjskiej. Tamtejszy Sąd Najwyższy BC w 2025 r. uznał tytuł aborygeński nad ok. 3,25 km² ziemi prywatnej w Richmond (nad rzeką Fraser). Rząd BC, miasto Richmond i właściciele prywatni odwołują się – i teraz mają czystą ścieżkę do wygranej w apelacji, bo precedens z Nowego Brunszwiku działa na ich korzyść.
Rząd federalny i prowincjonalny (BC) → witają decyzję jako ochronę praw własności. Wolastoqey Nation → rozczarowani, ale zapowiadają dalszą walkę o odszkodowania. Komentatorzy mówią wprost: „Property rights win” – prawa własności wygrały.
Podsumowując: Sąd Najwyższy Kanady nie zmienił prawa, ale nie pozwolił na rewolucję, w której tytuł rdzenny mógłby „unieważnić” prywatną własność. To ważny precedens dla całej Kanady w sporach o ziemie rdzenne vs. prawa właścicieli prywatnych.
